ستۋدەنتتەر كٶرۋ جەنە ەستۋ قابٸلەتٸ شەكتەۋلٸ جاندارعا ارنالعان پايدالى ٶنٸمدەر ەزٸرلەۋ ٷستٸندە.
جىل باسىندا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ «كٶرۋ قابٸلەتٸ بۇزىلعان جەنە باسپا اقپاراتىن قابىلداۋى شەكتەۋلٸ ادامداردىڭ جارييالانعان شىعارمالارعا قول جەتكٸزۋٸن جەڭٸلدەتۋ جٶنٸندەگٸ مارراكەش شارتى تۋرالى» زاڭعا قول قويدى. بۇل حالىقارالىق قۇجات اۆتورلىق قۇقىقتى بۇزباي, كٶزٸ كٶرمەيتٸن جەنە ناشار كٶرەتٸن ادامدارعا باسپا ماتەريالدارىن قولجەتٸمدٸ ەتۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. قازاقستان بۇل كەلٸسٸمدٸ راتيفيكاتسييالاۋ ارقىلى مٷمكٸندٸگٸ شەكتەۋلٸ ازاماتتاردىڭ اقپاراتقا تەڭ قول جەتكٸزۋٸن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان جاڭا باستامالارعا جول اشتى.
وسىعان وراي, جوعارى وقۋ ورىندارى مەن جاس ٶنەرتاپقىشتار اتالعان ەلەۋمەتتٸك توپتارعا باعىتتالعان جوبالاردى قولعا الا باستادى. سولاردىڭ قاتارىندا – برايل قارپٸنە نەگٸزدەلگەن ەلەكتروندى كٸتاپ پەن ىم تٸلٸ مەن قازاق جەنە ورىس تٸلدەرٸ اراسىندا اقپاراتتى ترانسكريپتسييالاي الاتىن ۆەب-قوسىمشا بار. بۇل جوبالاردىڭ پروتوتيپتەرٸ استانادا ٶتكەن ITMLab ەلەۋمەتتٸك جوبالار بايقاۋىنىڭ فينالىندا تانىستىرىلدى.
ەلەكتروندى برايل ديسپلەيٸ: قولجەتٸمدٸ ەرٸ تيٸمدٸ
— بۇل – پايدالانۋشىعا كومپيۋتەر مونيتورى ارقىلى اقپاراتتى وقۋعا مٷمكٸندٸك بەرەتٸن ارنايى ۇياشىقتار. مەيلٸ, ول ەلەكتروندى كٸتاپ بولسىن, جاڭالىقتار لەنتاسى بولسىن. قولدانۋشى بٸر جولدى وقىپ بولعان سوڭ, ارنايى باتىرمانى باسىپ, كۋرسوردى كەلەسٸ جولعا اۋىستىرا الادى, — دەيدٸ Satbayev University-دٸڭ 3-كۋرس ستۋدەنتٸ, «ريمى» كومانداسىنىڭ مٷشەسٸ ەدٸل رىسبەكوۆ.
جوبانىڭ تەستٸلٸك نۇسقاسىندا 8 پەرنە بولسا, حالىقارالىق ستاندارتتارعا سەيكەس ديسپلەيلەردە ەدەتتە 20, 32 نەمەسە 40 پەرنە قولدانىلادى. كوماندا مٷشەلەرٸ – بوگدان مەلنيچەنكو, الەكساندر شەۆياكوۆ, سابىر نۇريەۆ جەنە ەمٸربەك سايبەكوۆ بۇل قۇرىلعىنى ەكٸ ايدا جاساپ شىققان. پروتوتيپتٸڭ ٶزٸندٸك قۇنى – شامامەن 102 مىڭ تەڭگە. شەتەلدٸك بالامالارمەن سالىستىرعاندا, ەلدەقايدا ارزان: مىسالى, شەتەلدە مۇنداي قۇرىلعىلاردىڭ باعاسى 700-2500 اقش دوللارى اراسىندا ٶزگەرەدٸ.
ىم تٸلٸنە نەگٸزدەلگەن ۆەب-قوسىمشا
كٶرۋ قابٸلەتٸ شەكتەۋلٸ جاندار سەكٸلدٸ, ەستۋ قابٸلەتٸ بۇزىلعان ازاماتتار دا كٷندەلٸكتٸ ٶمٸردە اقپارات الۋدا جەنە قارىم-قاتىناستا بٸرقاتار قيىندىققا تاپ بولادى. ولاردىڭ باستى قاجەتتٸلٸگٸ – ىم تٸلٸ ارقىلى جىلدام ەرٸ تيٸمدٸ بايلانىس ورناتۋ. Astana IT University ستۋدەنتتەرٸ مەججان قابدۋاحيتوۆ, سەرگەي كليموۆ, سانات مامىربەك جەنە مەرەي يبرايم بۇل مەسەلەنٸ شەشۋ ٷشٸن «پروكراستيناتورلار» كومانداسى اتىنان ۆەب-قوسىمشا جاساپ شىعاردى. ول ىم تٸلٸ مەن جازبا تٸل اراسىنداعى كوممۋنيكاتسييانى جەڭٸلدەتۋدٸ ماقسات ەتەدٸ.
قازٸرگٸ تاڭدا قوسىمشا 146 فرازانى تانىپ, مەتٸنگە اينالدىرا الادى. جوبانىڭ اۆتورلارى بۇل كٶرسەتكٸشتٸ الداعى ۋاقىتتا كەڭەيتۋدٸ جوسپارلاپ وتىر.
ايتا كەتەيٸك, قازاقستاندا ىم تٸلٸ رەسمي تٷردە تانىلماعانىمەن, قر ەڭبەك جەنە حالىقتى ەلەۋمەتتٸك قورعاۋ مينيسترلٸگٸنٸڭ دەرەگٸنشە, ەلدە 150 مىڭنان استام ەستۋ قابٸلەتٸ بۇزىلعان ازامات تٸركەلگەن.
اق تاياقتىڭ ۇشى – وتاندىق بالاما
قوعامدا اسا قاجەت قۇرالدىڭ بٸرٸ – زاعيپ جاندارعا ارنالعان باعىتتاۋشى اق تاياق. ونىڭ ۇشى – ەڭ كٶپ توزاتىن بٶلشەك. قازٸر بۇل ۇشتار نەگٸزٸنەن كانادا مەن قىتايدان جەتكٸزٸلەدٸ. بٸرٸ ساپالى, بٸرٸ ارزانىراق, الايدا شەتەلدٸك ٶنٸمدەردٸڭ باعاسى مەن جەتكٸزۋ ۋاقىتى قيىندىق تۋدىرادى. وسى تٷيتكٸلدٸ شەشۋدٸ كٶزدەگەن «جان» ازييا مٷگەدەكتەر قۇقىقتارى قوعامىنىڭ جەتەكشٸسٸ ٸليياس فاتقۇلين باستاعان كوماندا قازاقستاندا 3D باسپا ارقىلى تٷرلٸ ٷلگٸدەگٸ ۇشتاردى ەزٸرلەدٸ.
— بٸز وتاندىق ٶنٸم جاساپ شىعارۋدى جٶن كٶردٸك. ماقسات – ساپا مەن قولجەتٸمدٸلٸكتٸ ٷيلەستٸرۋ. بٸز 3D-باسپا ارقىلى اينالمالى جەنە اينالمايتىن ۇشتاردىڭ شار, تسيليندر سىندى تٷرلٸ نۇسقالارىن جاسادىق. سىرتقى قاباتى ەكولوگييالىق, توزۋعا تٶزٸمدٸ, بيوىدىرايتىن پلاستيكتەن جاسالعان. ٷستٸندە ZHAN دەگەن جازۋى بار. قىزمەت ەتۋ مەرزٸمٸ – 4 ايدان 1 جىلعا دەيٸن, — دەيدٸ ٸليياس فاتقۇلين.
قولداۋ مەن ماسشتابتاۋ – باستى مٸندەت
كەز كەلگەن ەلەۋمەتتٸك جوبا سەكٸلدٸ, اتالعان باستامالاردىڭ دا ٶمٸرشەڭدٸگٸ مەن كەڭ اۋقىمدا جٷزەگە اسۋى – مەملەكەت پەن بيزنەستٸڭ قولداۋىنا بايلانىستى. ITMLab بايقاۋىنا دەمەۋشٸلٸك كٶرسەتكەن ۇيىمدار مۇنداي جوبالارعا ينۆەستورلار تارتۋ قاجەتتٸگٸن اتاپ ٶتكەن. ٶنٸمدەردٸ ستاندارتتاۋ, سەرتيفيكاتتاۋ جەنە كەڭٸنەن ناسيحاتتاۋ – كەلەسٸ كەزەڭنٸڭ مٸندەتٸ.
بۇۇ-نىڭ دامۋ باعدارلاماسى مەن «تەڭ قۇقىقتار» اليانسى سەكٸلدٸ ۇيىمدار ينكليۋزيۆتٸ جوبالارعا تۇراقتى تٷردە گرانتتار ۇسىنىپ كەلەدٸ. ال بٸلٸم بەرۋ مەكەمەلەرٸ مەن يننوۆاتسييالىق ورتالىقتار ٷشٸن بۇل – تەك ەلەۋمەتتٸك جاۋاپكەرشٸلٸك ەمەس, تەحنولوگييالىق كەسٸپكەرلٸكتٸڭ جاڭا باعىتى.
مۇنداي جوبالار ەلٸمٸزدەگٸ مٷمكٸندٸگٸ شەكتەۋلٸ جانداردىڭ ٶمٸر ساپاسىن جاقسارتىپ قانا قويماي, ينكليۋزيۆتٸ قوعام قۇرۋ جولىندا ناقتى قادام بولماق.
