قازاقستاندا كونستيتۋتسييالىق جاڭعىرۋ ٷدەرٸسٸ جاڭا كەزەڭگە اياق باستى. 2026 جىلعى 15 ناۋرىزعا تاعايىندالعان رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋم ەلدٸڭ قۇقىقتىق دامۋى مەن مەملەكەتتٸك باسقارۋ جٷيەسٸن قايتا پايىمداۋعا باعىتتالعان ماڭىزدى قادام رەتٸندە باعالانۋدا. بۇل تۋرالى ەل-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتٸ زاڭ فاكۋلتەتٸنٸڭ «ازاماتتىق قۇقىق جەنە ٸس جٷرگٸزۋ, ەڭبەك قۇقىعى» كافەدراسى مەڭگەرۋشٸسٸنٸڭ وقۋ-ەدٸستەمەلٸك جەنە تەربيە ٸسٸ جٶنٸندەگٸ ورىنباسارى, پروفەسسور م.ا. گٷلميرا نۇراحمەتوۆا ٶز پٸكٸرٸن بٸلدٸردٸ. ماماننىڭ ايتۋىنشا, ۇسىنىلىپ وتىرعان ٶزگەرٸستەر كەزدەيسوق سيپاتتا ەمەس, جٷيەلٸ تالداۋ مەن قوعامدىق سۇرانىسقا نەگٸزدەلگەن.
«ۇسىنىلىپ وتىرعان كونستيتۋتسييالىق رەفورمانى تۇتاستاي قاراستىرعاندا, ونىڭ جٷيەلٸ ەرٸ بٸرٸزدٸ ٷدەرٸس ەكەنٸ بايقالادى. شەشٸمدەر كەزدەيسوق قابىلدانىپ وتىرعان جوق. ولار قوعامدىق سۇرانىسقا, ساراپشىلار پٸكٸرٸنە جەنە مەملەكەتتٸك ينستيتۋتتاردىڭ قىزمەتٸن تالداۋ نەتيجەلەرٸنە سٷيەنەدٸ. مۇنداي تەسٸل باسقارۋ ساپاسىن ارتتىرىپ, قۇقىقتىق شەشٸمدەردٸڭ بولجامدىلىعىن كٷشەيتەدٸ», - دەدٸ ٶز سٶزٸندە گٷلميرا نۇراحمەتوۆا.
ادام قۇقىقتارى - باستى باعدار. جاڭا جوبا مازمۇنىندا ادام قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارى نەگٸزگٸ قۇندىلىق رەتٸندە ايقىندالعان. ساراپشىنىڭ ايتۋىنشا, بۇل جاي عانا سٶز جٷزٸندەگٸ مەلٸمدەمە ەمەس. ول زاڭداردى قابىلداۋ مەن ولاردى ٸس جٷزٸندە قولدانۋ بارىسىندا ناقتى باعىت-باعدار بەرەتٸن نەگٸزگٸ قاعيدا. سونداي-اق, جوبا حالىقارالىق ستاندارتتارعا سەيكەستەندٸرۋ قاعيداتىن ۇستانادى. بۇل مەحانيكالىق كٶشٸرۋ ەمەس, ۇلتتىق قۇقىقتىق كەپٸلدٸكتەردٸ جاھاندىق تالاپتارعا ٷيلەستٸرۋ ەكەنٸ اتاپ ٶتٸلدٸ.
ٶكٸلەتتٸكتەردٸ ايقىنداۋ, ەسەپتٸلٸكتٸ كٷشەيتۋ جەنە قاتىسۋ تەتٸكتەرٸن جاڭارتۋ كٶزدەلٸپ وتىر. كونستيتۋتسييالىق باقىلاۋدى نىعايتۋ ارقىلى كونستيتۋتسييانىڭ ٷستەمدٸگٸ مەن قۇقىق قولدانۋدىڭ بٸرىڭعاي ستاندارتتارى قامتاماسىز ەتٸلمەك. مەتٸندەگٸ ەكٸۇشتىلىقتى جويۋ, زاڭ تەحنيكاسىن جەتٸلدٸرۋ, نورمالاردىڭ بٸرمەندٸلٸگٸن ارتتىرۋ - رەفورمانىڭ ماڭىزدى مٸندەتتەرٸنٸڭ بٸرٸ. ساراپشىلار قولدانىستاعى جەكەلەگەن ەرەجەلەردٸڭ كٷردەلٸ قابىلداناتىنىن اتاپ ٶتٸپ, كونستيتۋتسييالىق مەتٸننٸڭ انىقتىعىن كٷشەيتۋ قاجەتتٸگٸن ايتتى.
«رەفورمالىق ۇستانىم تەك قۇقىقتىق سالاعا عانا ەمەس, ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق باعىتتارعا دا قاتىستى. باسىم سالالاردىڭ بٸرٸ - بٸلٸم بەرۋ جٷيەسٸ. مەملەكەتتٸك جەنە جەكەمەنشٸك بٸلٸم بەرۋ ۇيىمدارىن قارجىلاندىرۋ تەتٸكتەرٸن جەتٸلدٸرۋ, بالاباقشادان باستاپ جوعارى وقۋ ورنىنا دەيٸنگٸ دەڭگەيدە تيٸمدٸلٸكتٸ ارتتىرۋ مەسەلەسٸ كٶتەرٸلدٸ», - دەيدٸ نۇراحمەتوۆا.
تالاي ماڭىزدى ۇسىنىستار مەن سالماقتى پٸكٸرلەر ايتىلدى. 15 ناۋرىز - ەلدٸڭ قۇقىقتىق بولاشاعىن ايقىندايتىن, ەر ازاماتتىڭ تاڭداۋى شەشۋشٸ مەنگە يە بولاتىن ماڭىزدى كٷن بولعالى تۇر.
«زاڭگەر ەرٸ جوعارى وقۋ ورنىنىڭ وقىتۋشىسى رەتٸندە مەن رەفەرەندۋمدى تاعايىنداۋدى ماڭىزدى قادام دەپ باعالايمىن. ول جوعارى قۇقىقتىق تەرتٸپتٸ, ناقتى تٷسٸندٸرۋدٸ جەنە ەربٸر ازاماتتىڭ ۇستانىمىنا قۇرمەتپەن قاراۋدى تالاپ ەتەدٸ. كونستيتۋتسييالىق تاڭداۋ تەك ساياسي ۇستانىمدارمەن شەكتەلمەيدٸ. ول داۋىس بەرۋ ارقىلى قوعامدىق ٶمٸردٸڭ نەگٸزگٸ ەرەجەلەرٸنە, قۇقىقتىق قورعاۋ ستاندارتتارىنا, مەملەكەتتٸك ينستيتۋتتار قۇرىلىمىنا جەنە ەلدٸڭ قۇندىلىق باعدارلارىنا ەسەر ەتەتٸنٸن تٷسٸنۋدٸ قاجەت ەتەدٸ. سوندىقتان, الداعى كەزەڭدە دەل اقپاراتقا, قۇقىقتىق ارگۋمەنتاتسيياعا جەنە رەسٸمدەرگە جاۋاپتى كٶزقاراسقا سٷيەنۋ اسا ماڭىزدى. رەفەرەندۋمعا قاتىسۋ - ازاماتتىق كەمەلدٸكتٸڭ كٶرٸنٸسٸ. بۇل ٶز پٸكٸرٸن بٸلدٸرۋ جەنە كونستيتۋتسييالىق دەڭگەيدەگٸ شەشٸمدەردٸ قوعام قاتىسپاي قابىلداي المايتىنىن كٶرسەتۋ مٷمكٸندٸگٸ بولىپ تابىلادى. ەر ازاماتتىڭ تاڭداۋى - جەكە جاۋاپكەرشٸلٸك, ال جالپى العاندا, دەل وسى تاڭداۋلار ەلدٸڭ قۇقىقتىق دامۋ باعىتىن انىقتايدى» ,- دەپ تەمامدادى زاڭگەر.
گٷلميرا نۇراحمەتوۆا كونستيتۋتسييالىق مەدەنيەت تەك نورمالار مەتٸنٸ ارقىلى ەمەس, اشىق ديالوگ, دەلەلدٸ پٸكٸر جەنە رەسٸمدەردٸ قۇرمەتتەۋ ارقىلى قالىپتاسادى دەيدٸ. ازاماتتاردىڭ حاباردارلىعى مەن جاۋاپكەرشٸلٸگٸ نەعۇرلىم جوعارى بولسا, قابىلدانعان شەشٸمنٸڭ لەگيتيمدٸلٸگٸ دە سوعۇرلىم بەرٸك بولماق.
