قازاقستاندا ۇسىنىلىپ وتىرعان كونستيتۋسيا جوباسىنداعى ءبىرقاتار باپتاردان «رۋحاني-ادامگەرشىلىك قۇندىلىقتار» دەگەن ۇعىم الىنىپ تاستالدى. بۇل تۋرالى كونستيتۋسيالىق كوميسسيا مۇشەسى، جۋرناليست ءادىل بالتابايەۆ مالىمدەدى، دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.

ونىڭ ايتۋىنشا، اتالعان ۇعىم كونستيتۋسيانىڭ 12، 20 جانە 32-باپتارىنان الىنىپ وتىر. بۇل باپتاردا ءسوز بوستاندىعى، ادام قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارى، سونداي-اق بەيبىت جينالىستار وتكىزۋ قۇقىعى قاراستىرىلعان.

ءادىل بالتابايەۆ كونستيتۋسيالىق كوميسسيا جۇمىسىنىڭ العاشقى كۇندەرىنەن باستاپ بۇل تەرمينگە قاتىستى كۇمان بولعانىن اتاپ ءوتتى.

«ءبىز كوميسسيا ىشىندەگى العاشقى كۇندەردەن باستاپ بۇل ۇعىمنىڭ تىم اۋقىمدى ەكەنىن ايتىپ كەلدىك. ول قوسارلى تۇسىندىرۋگە جول اشتى، سول سەبەپتى قوعامدا كەڭ تالقىلاۋ تۋىندادى»، – دەدى ول.

ونىڭ ايتۋىنشا، ءدال وسى بەلگىسىزدىك ازاماتتاردىڭ نەگىزگى قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىنا شەكتەۋ قويۋ ءقاۋپىن ارتتىرعان.

كوميسسيا جۇمىسى بارىسىندا ءادىل بالتابايەۆ كارلىگاش جامانكۋلوۆا، جۋرناليست ارىپتەستەرى جانە باسقا دا كوميسسيا مۇشەلەرىمەن بىرگە بۇل ۇعىمدى كونستيتۋسيادان الىپ تاستاۋ نەمەسە حالىقارالىق قۇقىق نورمالارىنا سايكەستەندىرۋ قاجەت ەكەنىن بىرنەشە رەت كوتەرگەن.

«ءبىز ءبىرىزدى تۇردە: نە بۇل ۇعىمدى تولىق الىپ تاستاۋ كەرەك، نە ونى حالىقارالىق قۇقىققا ساي كەلتىرۋ قاجەت دەپ تالاپ ەتتىك»، – دەپ جازدى ول.

ناتيجەسىندە كوميسسيا مۇشەلەرىنىڭ ءۋاجى ەسكەرىلگەن.

ەندى كونستيتۋسيا جوباسىندا «رۋحاني-ادامگەرشىلىك قۇندىلىقتار» ورنىنا «قوعامدىق مورال» (public morality) تەرمينىن قولدانۋ ۇسىنىلىپ وتىر.

ءادىل بالتابايەۆتىڭ ايتۋىنشا، بۇل – حالىقارالىق دەڭگەيدە مويىندالعان قۇقىقتىق ۇعىم.

«Public morality – ادام قۇقىقتارى جونىندەگى نەگىزگى حالىقارالىق قۇجاتتاردا، سونىڭ ىشىندە بۇۇ-نىڭ ازاماتتىق جانە ساياسي قۇقىقتار تۋرالى حالىقارالىق پاكتىندە بەكىتىلگەن تۇسىنىك»، – دەدى ول.

جۋرناليست بۇل شەشىمدى كونستيتۋسيالىق كوميسسيا جۇمىسىنىڭ ماڭىزدى جەتىستىگى رەتىندە باعالادى.

«بۇل – ديالوگتىڭ، كاسىبي پىكىرتالاستىڭ جانە دالەلگە نەگىزدەلگەن جۇمىستىڭ ناتيجەسى. ماڭىزىن اسىرا ايتپاي-اق قويايىن، بۇل – ءپرينسيپتى شەشىم»، – دەپ اتاپ ءوتتى ول.

ءسوز سوڭىندا ءادىل بالتابايەۆ ارىپتەستەرىنە العىسىن ءبىلدىردى.

«العاشقى كۇننەن باستاپ ءپرينسيپتى ۇستانىم تانىتىپ، ودان تايماعان كارلىگاش جامانكۋلوۆاعا جانە بارلىق ارىپتەستەرىمە شىنايى العىسىمدى ايتامىن. سونداي-اق كونستيتۋسيالىق كوميسسيا باسشىلىعىنا تىڭداي بىلۋگە جانە كونسترۋكتيۆتى جۇمىسقا دايىن بولعانى ءۇشىن راحمەت»، – دەدى ول.