اۋدانداعى مەدەنيەت كٷنٸ ٶتكەن بالپىق بي اۋىلىنداعى مەدەنيەت ٷيٸنٸڭ الدى ۇلتتىق رەڭكە تولى كٶشپەلٸ كٶرمەگە اينالدى. ارنايى تٸگٸلگەن 6 كيٸز ٷيدٸڭ ەرقايسىسىنىڭ مازمۇندىق بەزەندٸرٸلۋٸ بيىل مەرەيتويلىق جىلى بولعان قابىليسا جىراۋ, اقىن سارا, تەمٸربەك جٷرگەنوۆ, مۇقان تٶلەباەۆ, كەمەل توقاەۆ, بيكەن ريموۆاعا ارنالدى. ال 7-شٸ كيٸز ٷيدە قويىلعان كٶرمەدە كٶكسۋ اۋدانىنىڭ دامۋ تاريحى مەن اۋدان حالقىنىڭ جەتٸستٸكتەرٸ پاش ەتٸلدٸ.
اۋدان ەكٸمٸ مارلەن كٶلباەۆتىڭ ايتۋىنشا, بۇل شارانى ۇيىمداستىرۋداعى ماقساتى - اۋدان تۇرعىندارىنا ەلٸمٸزدٸڭ ەر قيىرىنان جەتكٸزٸلگەن تاريحي جەدٸگەرلەردٸ كٶرسەتۋ.
– جەتٸ – قازاق حالقى ٷشٸن ەرەكشە مەنٸ بار كيەلٸ سان. سوندىقتان بٷگٸن الاڭعا ٶز اۋدانىمىزدا جاسالعان 7 كيٸز ٷي تٸكتٸك. كٶرمەگە الماتىداعى, وبلىسىمىزدىڭ ايماقتارىنداعى تٷرلٸ مۋزەيلەردٸڭ جەدٸگەرلەرٸ, سونىمەن قاتار وتباسىلىق مۇراعاتتارداعى جەكە بۇيىمدار دا ەكەلٸندٸ. ولاردىڭ بارلىعى قازاق حالقىنىڭ مەدەنيەتٸن تانىتاتىن, تۇرمىسىن كٶرسەتەتٸن زاتتار, – دەدٸ مارلەن كٶلباەۆ.
سونداي-اق ول كٶكسۋ اۋدانىندا ٶتكەن 8 ايدا اۋدان ورتالىعىن عانا ەمەس, 10 اۋىلدىق وكرۋگتٸ دە قامتىعان 340 مەدەني شارا ٶتكٸزٸلگەنٸن اتاپ ٶتتٸ. سونىڭ ٸشٸندە مۋلتفيلم, كٶركەم فيلم كٶرسەتۋ, سول سيياقتى جاستاردى ەلجاندىلىققا تەربيەلەۋ, ۇلتتىق قۇندىلىقتارىمىزدى دەرٸپتەۋ, سالاماتتى ٶمٸر سالتىن ناسيحاتتاۋ باعىتىنداعى بۇقارالىق ٸس-شارالار دا بار.
اۋدان تۇرعىندارى مەن قوناقتارى كٶشپەلٸ مۋزەي كٶرمەلەرٸمەن تانىسىپ, قولٶنەر شەبەرلەرٸنٸڭ تۋىندىلارىن تاماشالادى. مەكتەپ وقۋشىلارى ٶزدەرٸ سالعان سۋرەتتەرٸن, جاساعان قىش-قۇمىرا بۇيىمدارىن كٶرسەتسە, اعا بۋىن كٸلەم توقۋ, تەرٸ يلەۋ, كيٸز باسۋ, قۇراق قۇراۋ, كٶرپە تٸگۋ سيياقتى قولٶنەر تٷرلەرٸن پاش ەتتٸ. سول سيياقتى اۋدان اۋماعىندا تۇراتىن باسقا ۇلت ٶكٸلدەرٸ دە ۇلتتىق كٶرمەلەرٸن ۇيىمداستىردى.
اۋىل شارۋاشىلىعىمەن اينالىساتىن شارۋالار دا ٶزدەرٸ ٶسٸرٸپ, ٶندٸرگەن ەكولوگييالىق تازا ازىق-تٷلٸكتەرٸن كٶپشٸلٸكتٸڭ نازارىنا ۇسىندى. اۋداندا كارتوپ, پيياز بەن سارىمساق, قىرىققابات, قىزاناق پەن قييار, كٶكٶنٸستٸڭ باسقا دا تٷرلەرٸ, جەمٸس-جيدەكتەر ٶسٸرٸلەدٸ. كٶرمەدە اسىل تۇقىمدى مال شارۋاشىلىقتارىنىڭ جەتٸستٸكتەرٸ دە كٶرسەتٸلدٸ. سونىڭ ٸشٸندە اپپاق نارلار كەلۋشٸلەردٸڭ نازارىن ەرەكشە اۋداردى.
اۋدان كەسٸپكەرلەرٸ دە كٶرمەدەن تىس قالعان جوق. ولار دا ٶز ٶنٸمدەرٸن تانىستىردى. بۇل رەتتە كەرامزيت كٸرپٸش, تروتۋار پليتكالارىنىڭ بٸرنەشە تٷرٸ, قۇرىلىس تورلارى كٶپشٸلٸكتٸڭ نازارىنا ۇسىنىلدى, سول سيياقتى كەلۋشٸلەر سۋارۋ ماتورلارىن, كيٸز ٷيلەردٸ, موتوبلوكتاردى قۇراستىراتىن كەسٸپورىنداردىڭ دا ٶنٸمدەرٸمەن تانىستى.
كٶكسۋ اۋدانىنىڭ مەدەنيەت كٷنٸ شاراسىنىڭ قورىتىندىسىندا جەرگٸلٸكتٸ ٶنەر ۇجىمدارىنىڭ كونتسەرتتٸك باعدارلاماسى قويىلدى.
– مەدەنيەت – ەردايىم قولداپ وتىرۋدى قاجەت ەتەتٸن سالا. بۇل سالا ەڭ الدىمەن حالىقتىڭ سالت-دەستٷرٸن ساقتاۋعا, رۋحاني قۋاتىن ارتتىرۋعا, مەدەني مۇرالارىن بايىتا تٷسۋگە, جاستارعا پاتريوتتىق تەربيە بەرۋگە ىقپال ەتەدٸ. بۇل رەتتە وبلىس باسشىلىعىنىڭ قولداۋىمەن ٶتكەن جىلدان بەرٸ نىسانداردىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسىن نىعايتۋ جۇمىستارى جٷرگٸزٸلٸپ كەلەدٸ. سوڭعى ٷش جىلدا 7 مەدەنيەت ٷيٸنە اعىمداعى جٶندەۋ, 1 مەدەنيەت ٷيٸنە كٷردەلٸ جٶندەۋ جاسالدى. سول سيياقتى جارلىٶزەك اۋىلىنداعى مەدەنيەت ٷيٸ قۇرىلىسىنىڭ جسق-سى ەزٸرلەنۋدە. كەلەسٸ جىلى قۇرىلىس جۇمىسىن باستايمىز. بيىلعى جىلى اۋداندا 2 جاڭا مەكتەپ پەن 2 فاپ پايدالانۋعا بەرٸلدٸ. رەسپۋبليكا كٷنٸنە قاراي بلوكتى مودۋلدٸ كونسترۋكتسييالاردان تۇرعىزىلعان 4 مەدپۋنكتتٸ, 2 ٶرت سٶندٸرۋ پۋنكتٸن, سالىنىپ جاتقان 6 بالالار الاڭىنىڭ 2-ەۋٸن اشامىز دەپ جوسپارلاپ وتىرمىز, – دەدٸ جوسپارلارى تۋرالى وي بٶلٸسكەن مارلەن كٶلباەۆ.
مەرەكەلٸك شارادا كەلۋشٸلەر تەگٸن سٸرنە, پالاۋ, ىستىق باۋىرساقتان دەم تاتتى.
ەسكە سالساق, وبلىستا اۋدان, قالالاردىڭ «جەر جەنناتى – جەتٸسۋ» اتتى مەدەنيەت كٷندەرٸ قىركٷيەك ايىنان باستالعان بولاتىن. مەرەكەلٸك شارا بٷگٸنگە دەيٸن اقسۋ, پانفيلوۆ, كٶكسۋ اۋداندارىندا ٶتتٸ. مەدەنيەت كٷندەرٸ 30 قىركٷيەكتە تالدىقورعانداعى قالا كٷنٸ مەرەكەسٸمەن تٷيٸندەلەدٸ. ال اۋدان, قالالاردىڭ مەدەنيەت كٷندەرٸنە باستان-اياق قاتىسىپ, قازىلىق ەتكەن مەدەنيەت قايراتكەرلەرٸ, وبلىستىق مەدەنيەت, ارحيۆتەر جەنە قۇجاتتاما باسقارماسىنىڭ قىزمەتكەرلەرٸ جەڭٸمپازداردى انىقتاپ, جٷلدەگەرلەردٸ ماراپاتتاۋ شاراسى قاراشا ايىندا تالدىقورعاندا ٶتەدٸ.
