مەجٸلٸس دەپۋتاتى ابزال قۇسپان ەلەۋمەتتٸك جەلٸدە ٷلكەن رەزونانس تۋدىرعان مەلٸمدەمەسٸنە بايلانىستى تٷسٸنٸكتەمە بەردٸ, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
جاقىندا ول استاناداعى قازاق ازاماتتارىنىڭ ٶز تٸلٸنە دەگەن قۇرمەتسٸزدٸگٸن ايىپتاپ, ولاردى "ارسىز, نامىسسىز قازاقتارعا" بالاعان ۆيدەوسىن پاراقشاسىندا بٶلٸسكەن ەدٸ. وسى تۇستا "گولوس نارودا" باسىلىمى زاڭگەردەن ٸستٸڭ مەن-جايىن انىقتاپ, اتالمىش ۆيدەودا ەلەۋمەتتٸك الاۋىزدىق پەن تٸل كەمسٸتۋشٸلٸگٸ ورىن العان-الماعانىن سۇراپ كٶردٸ.
"يە, بۇل ازداپ ەموتسيياعا بەرٸلگەن مەلٸمدەمە بولدى. بٸراق سوعان قاراماستان بٸرەۋدەن كەشٸرٸم سۇرايتىن ويىم جوق. مۇنىڭ سەبەبٸن دە تٷسٸندٸرە الامىن. ماعان رەنٸشٸن بٸلدٸرگەن تانىستارىم مەن ەرٸپتەستەرٸم دە بولدى. وسى تۇستا ولارعا دا: "مەن بۇل جەردە ناقتى بٸرەۋدٸ مەڭزەمەدٸم, الايدا ٶز سٶزدەرٸم ٷشٸن ەشكٸمنەن كەشٸرٸم سۇرامايمىن" دەپ ايتتىم", - دەيدٸ ابزال قۇسپان.
ونىڭ پٸكٸرٸنشە, قازاق تٸلٸ بويىنشا تۋىنداپ جاتقان سۇراقتار – قازٸرگٸ زاماننىڭ ٶزەكتٸ مەسەلەسٸ.
"جاڭاٶزەن, قاڭتار قاندى وقيعالارى... نەلٸكتەن ورىن الدى? مەن بۇل مەسەلەنٸ تەرەڭ زەرتتەدٸم, سوندىقتان جاقسى بٸلەمٸن. وسىنىڭ بەرٸنە مەملەكەت نەگە جول بەردٸ? سەبەبٸ بٸر كەزدەرٸ ولار ەلەۋمەتتٸك جەلٸنٸڭ قازاقتٸلدٸ سەگمەنتٸن باقىلامادى", - دەدٸ مەجٸلٸسمەن.
سونىمەن قاتار قازاقتٸلدٸ اۆتورلار مەن بلوگەرلەر دە ٶز جازبالارىندا قازاق تٸلٸنٸڭ مەسەلەسٸن ٷنەمٸ كٶتەرٸپ كەلەدٸ. دەگەنمەن ابزال قۇسپان اتاپ ٶتكەندەي, ولاردى ورىستٸلدٸ اۋديتورييا سيرەك ەستيدٸ. ديالوگتىڭ جوق بولۋىنان قازاقتٸلدٸ ورتادا راديكاليزاتسييا دەڭگەيٸ جوعارى.
"قاڭتار وقيعاسىنان كەيٸن عانا حالىق بۇعان باسا نازار اۋدارا باستادى. ەسكٸ قازاقستاندا بۇلاي بولماعان. سوندىقتان مەملەكەتتٸڭ بۇل كٶزقاراسىن جيٸ سىنعا الدىم. پاراقشامدا بۇعان قاتىستى كٶپتەگەن مەلٸمدەمەم مەن جازبام بار. ال قازٸر ولار قازاق تٸلٸندەگٸ كونتەنتكە مونيتورينگ جٷرگٸزە باستادى. سوندىقتان قازاقتار ٷشٸن قاراپايىم بولىپ كٶرٸنەتٸن ەڭگٸمەم, وسىلاي دٷيٸم جۇرتتى دٷرلٸكتٸرٸپ جٸبەردٸ", - دەيدٸ ابزال قۇسپان.
سونىمەن بٸرگە ول اتالمىش مەلٸمدەمەسٸ بارشا قازاقستاندىققا قاتىستى ەمەس ەكەنٸن, ونىڭ تەك قازاق ۇلتىنىڭ ٶكٸلدەرٸنە ارنالعانىن اتاپ ٶتتٸ.
ابزال قۇسپاننىڭ ايتۋىنشا, نامىسى بار ەر قازاق ارتىنان ەرگەن ۇرپاعىن قازاق تٸلٸندە سٶيلەۋگە مٸندەتتەۋٸ كەرەك.
"تاريحقا كٶز جٷگٸرتسەك, كسرو كەزٸندە وبلىس ورتالىقتارىندا قازاق تٸلٸندە وقىتاتىن مەكتەپتەر بولماعان. تٸپتٸ, استانامىز الماتىنىڭ ٶزٸندە جالعىز قازاق مەكتەبٸ بولدى. ايتپاقشى, بۇل مەكتەپ ساتيريك شون سماحانۇلى باستاعان قالامگەرلەردٸڭ ارقاسىندا اشىلعان.
ال ولار قالانىڭ باسقا جەرٸندە تۇرسا دا بالالارىن دەل وسى مەكتەپكە بەردٸ. ولاردى مۇنداي قادامعا نە يتەرمەلەدٸ? بۇل ەڭ الدىمەن قۇرمەت ەدٸ. ولار ۇلدارىنىڭ انا تٸلٸندە بٸلٸم الۋىن قالاپ, سول كەزدە تٸل ٷشٸن كٷرەسە بٸلدٸ.
ەندٸ بٸزگە نە جەتٸسپەيدٸ? بٸزدە بالاباقشالار بار, قازاق تٸلٸندە وقىتاتىن مەكتەپتەر مەن ۋنيۆەرسيتەتتەر دە كٶپ. جەتٸسپەيتٸنٸ – وسى قۇرمەت.
ەگەر ەربٸر ادام بالاسىنىڭ عانا ەمەس, ۇلتىنىڭ دا بولاشاعىنا الاڭداۋشىلىق تانىتسا, ەڭ بولماعاندا بالاسىن مەملەكەتتٸك تٸلدە ازدى-كٶپتٸ سٶيلەتۋگە باۋلۋى كەرەك دەپ ويلايمىن", – دەيدٸ ول. .
زاڭناماعا كەلەتٸن بولساق, زاڭگەر ابزال قۇسپان استانالىقتاردىڭ مورالدىق مەرتەبەسٸن انىقتاۋ ارقىلى قىلمىستىق كودەكستٸڭ 174-بابىن (ەلەۋمەتتٸك, ۇلتتىق ەرٸ دٸني الاۋىزدىقتى قوزدىرۋعا باعىتتالعان قاساقانا ەرەكەتتتەر) بۇزباعانىن جەنە ونى جاۋاپقا تارتۋعا جول جوق ەكەنٸن العا تارتتى.
"مەن قازاقتار تۋرالى ايتىپ وتىرمىن. مەن ورىستار نە باسقا ۇلت ٶكٸلدەرٸ تۋرالى ايتىپ وتىرعانىم جوق. بۇل تەك بٸزدٸڭ ٸشكٸ مەسەلەلەرٸمٸز", - دەپ تٷسٸندٸردٸ ول.
دەپۋتات ٶز جازباسىندا استانا ساياباقتارىنىڭ بٸرٸندە كٶپ ادام جينالعان بەينەروليكتٸ بٶلٸسكەن ەدٸ. ازاماتتىق كودەكستٸڭ 145-بابىنا سەيكەس, قانداي دا بٸر ادامنىڭ كەلٸسٸمٸنسٸز جەكە ازاماتتىڭ, ال ول قايتىس بولعان جاعدايدا مۇراگەر كەلٸسٸمٸنسٸز ونىڭ بەينەسٸن پايدالانۋعا ەشكٸمنٸڭ قۇقىعى جوق. دەگەنمەن دەپۋتات بۇل باپ بويىنشا دا زاڭ بۇزباعانىنا سەنٸمدٸ.
"مەن بٸرەۋدٸڭ بەت-جٷزٸن كٶرسەتٸپ, ناقتى بٸرەۋگە قول مەڭزەپ: "وسى ادام سٶيلەمەي جٷر جەنە ول نامىسسىز" دەپ ايتقانىم جوق. مەن جالپى تٷردە ايتتىم, ناقتى ادامداردى كٶرسەتپەدٸم. بۇل جەردە ازاماتتىق كودەكستٸڭ بۇزىلعانىن كٶرمەيمٸن.
بۇل كەز كەلگەن ادام بلوگ جازىپ, سٶيلەي الاتىن قوعامدىق ورىن", - دەپ تٷسٸندٸردٸ زاڭگەر-دەپۋتات.
ەستەرٸڭٸزگە سالا كەتەيٸك, جاقىندا دەپۋتات استانا ساياباقتارىنىڭ بٸرٸندە دەمالىپ جٷرگەن سەتٸنەن ۆيدەو جولداعان ەدٸ. بەينەكادرلاردا قازاق ازاماتتارىنىڭ, اعا بۋىن, ورتا جاستاعى وتباسىلى ازاماتتاردىڭ, تٸپتٸ بالالاردىڭ قازاق تٸلٸندە سٶيلەمەيتٸنٸن ايىپتايدى. ۇلتتىق تەربيە مەن تەلٸمنەن جۇرداي بولعان قازاقتاردى دا تٸلگە تيەك ەتەدٸ.
"استاناعا ٶڭشەڭ نامىسسىز, ارسىز قازاقتار جينالادى بٸلەم, دەل استاناداعىداي ٶز تٸلٸنەن بەزگەن ٶرەسٸز اتا-انالاردى ەش جەردەن كٶرٸپ, ەش جەردەن كەزدەستٸرمەپپٸن!", - دەگەن بولاتىن زاڭگەر.
اۆتوردىڭ ۆيدەوسى قىزۋ تالقىعا تٷسٸپ, كٶپتەگەن جەلٸ قولدانۋشىلارىنىڭ اشۋ-ىزاسىن تۋدىردى. قولدانۋشىلار مۇنداي قۇبىلىستى "مەڭگٷرتتٸككە" بالاپ, تٸل ساياساتىنىڭ دۇرىس جٷرگٸزٸلمەي وتىرعانىن, تۋعان تٸلدٸ تالاپ ەتۋگە كەلگەندەگٸ زاڭنىڭ سولقىلداقتىعىن جازعىرۋدا.
