تۇرمىسى تٷزەلە باستاعان كەنتاۋ قالاسى اششىساي اۋىلىندا كٶشەلەر جٶندەۋدەن ٶتٸپ, جارىقتاندىرىلعان. ٶتكەن عاسىردىڭ 60 جىلدارى سالىنعان مەدەنيەت وشاقتارى دا اعىمداعى جٶندەۋدەن ٶتٸپ, كەڭٸنەن پايدالانىلۋدا.
«جاڭا سپورت الاڭدارى سالىنىپ, بالالاردىڭ بوس ۋاقىتتارىن تيٸمدٸ ٶتكٸزۋٸنە جاعداي جاسالعان. جەرگٸلٸكتٸ ٶز-ٶزٸن باسقارۋ زاڭىنىڭ اياسىندا اۋىل بيىل ٶز بيۋدجەتٸندەگٸ 1 ملن. 750 مىڭ تەڭگەگە بالالار الاڭشالارىن سالۋدى جوسپارلاپتى. تۇرعىلىقتى حالىقتى اۋىز سۋمەن قامتۋ كەزەڭٸمەن جٷزەگە اسۋدا»,- دەيدٸ اششىساي اۋىلىنىڭ ەكٸمٸ قايرات قابىلبەكوۆ.
اۋىل ەكٸمدٸگٸ جانكەلدين كٶشەسٸن اعىمداعى جٶندەۋدەن ٶتكٸزٸپ, توزىعى جەتكەن ورتالىق ساياباقتى جاڭالاماق. اششىسايدا تۇراتىن 2 مىڭنان استام حالىقتىڭ 93-ٸ جۇمىسسىز, 254 -ٸ ۆاحتالىق ەدٸسپەن جۇمىس جاسايدى.
قالعاندارىن تۇراقتى جۇمىسپەن قامتۋ باعىتىندا, اۋىلدى ٶركەندەتۋ ماقساتىندا قىتايلىق ينۆەستور تارتىلىپتى.
نىسانباي كەنجەباەۆ, قىتاي ينۆەستورلارلارىنىڭ تٷركٸستانداعى ٶكٸلٸ:
«قىتايلىق ينۆەستورلار ٶندٸرٸس قالدىقتارىن ٶڭدەيتٸن كەسٸپورىن اشۋ باعىتىندا تٷركٸستاندا جۇمىس جاساۋدا. ولار بىلتىر بانكتە كەپٸلدٸكتە تۇرعان, بانكروتقا ۇشىراعان اششىساي پوليمەتالل كومبيناتىن اۋكتسيوندا 61 ملن. تەڭگە قۇيىپ ساتىپ الدى. شيكٸزاتسىز ٶندٸرٸس بولمايدى. سوندىقتان بۇل جاعىن دا شەتەلدٸكتەر قامتىعان».
قىتايلىقتار وزىق تەحنولوگييالاردى پايدالانىپ, شىمكەنتتەگٸ قورعاسىن زاۋىتىنىڭ جارامدى قالدىقتارىن ٶڭدەپ, اراسىنان 15-17 پايىز قورعاسىن, مىرىشىن الىپ ەلەمدٸك نارىققا شىعارادى دەگەن جوسپارمەن كەلٸپتٸ. بٸرٸنشٸ ٶڭدەۋ ٶندٸرٸس ورنى ۆالتس پەشٸ بادامداعى يندسۋتريالدى ايماقتاعى 15 گەكتاردا ورنالاستىرىلسا, ەكٸنشٸ ٶڭدەۋ ٶندٸرٸسٸ- شاحتا پەشٸ وسى اششىسايدا ورنالاسادى.
اتالعان كەسٸپورىنداردا جەرگٸلٸكتٸ مامانداردىڭ ٷلەسٸ 90 پايىزدى قۇراسا, قالعانى شەتەلدٸكتەر. شلاكتىڭ قورى بەس جىلعا جەتەتٸنٸن قىتايلىقتار انىقتاعان. شلاك تاۋسىلسا, اششىسايداعى قازبا بايلىقتارى الىنىپ, ٶندەۋدەن ٶتكٸزٸلەدٸ. ۇزاق مەرزٸمدٸ جوبانى جٷزەگە اسىرۋ 25 جىلدى قامتىماق.
