جيىننىڭ شىمىلدىعىن اشقان ساياساتتانۋشى ەدۋارد پولەتاەۆ ٶز سٶزٸندە بۇل جولعى اقتاۋدا ٶتكەن كاسپيي سامميتٸنٸڭ بۇرىنعىلاردان بٶلەك ەكەنٸن تٸلگە تيەك ەتتٸ.
«وسى باعىتتاعى داۋ 22 جىلعا سوزىلعان ەدٸ. وسى ارالىقتا كاسپييمەن شەكتەسٸپ جاتقان بەس مەملەكەت ارنايى جۇمىس توبىن قۇرىپ, كٶپتەگەن باسقوسۋلار ٶتكٸزدٸ. بۇل مەسەلە مەملەكەت باسشىلارىنىڭ دەڭگەيٸندە دە تالقىلاندى. ەندٸ مٸنە وسى جۇمىستىڭ جەمٸسٸ رەتٸندە كونۆەنتسييا قابىلدانىپ وتىر» – دەدٸ ول.
ونىڭ ايتۋىنشا, بۇل كونۆەنتسيياعا يران قول قويادى دەپ ەشكٸم ويلاعان جوق. سونىمەن قاتار بەس ەل باسشىلارى ايماقتىق ەمەس دەرجاۆالاردىڭ كاسپييگە ەسكەري كٷشٸن كٸرگٸزبەيتٸنٸ تۋرالى ورتاق شەشٸمگە كەلدٸ.
ال «ەۋرازييالىق مونيتورينگ» ساراپتاما ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى ەلٸبەك تەجٸباەۆتىڭ پٸكٸرٸنشە بۇل كونۆەنتسييا بەس مەملەكەت ٷشٸن دە تيٸمدٸ. دەگەنمەن, كەيبٸر ساۋالداردىڭ باسى اشىق قالدى دەيدٸ.
«مەسەلەن, الداعى ۋاقىتتا تٷركمەندەردٸڭ ارزان گازى ەۋروپاعا اعىلاتىن بولادى. بۇل ٶز كەزەگٸندە اتالعان نارىقتا بەسەكەلەستٸك تۋعىزىپ, وسىعان دەيٸن مونوپوليست اتانىپ كەلگەندەردٸڭ قىتىعىنا تييۋٸ مٷمكٸن.
ساياسي سىناقتار دا بار. ٸلگەرٸدە يران پرەزيدەنت وسى كونۆەنتسيياعا مٷدٸرمەي قول قويعانىن ايتتىڭىزدار. الايدا وسى جيىن بارىسىندا ول بٸر كەزدەرٸ ٶز ەلٸنٸڭ كاسپييدٸڭ رەسۋرستارىن مولىنان پايدالانعانىنا, ەندٸگٸ جەردە وسى قوردىڭ كٷرت قىسقاراتىنىن تٸلگە تيەك ەتتٸ» دەدٸ ەلٸبەك تەجٸباەۆ.
ٶز كەزەگٸندە «بٸرلٸك» گەوساياسي زەرتتەۋلەر ورتالىعى ارتۇر سٷلەيمەنوۆ:
«وسى جولعى سامميت ەلەمدٸك قاۋىمداستىقتىڭ نازارىن اۋداردى ٶزٸنە. بۇل ٶز كەزەگٸندە كاسپييدٸڭ ينۆەستيتسييالىق ەلەۋەتٸن ارتتىرىپ, بۇل ايماقتا قارجىلىق-ەكونوميكالىق جوبالار جاساۋعا جول اشادى», – دەدٸ.
ال ساياساتتانۋشى اندرەي چەبوتارەۆتىڭ ايتۋىنشا كونۆەنتسييا نەتيجەسٸندە كاسپيي ماڭى ايماعىنداعى قاۋٸپسٸزدٸك مەسەلەسٸ رەتكە كەلەدٸ.
«ەندەشە ەكونوميكالىق ەرٸپتەستٸكتٸڭ ەكٸنشٸ تىنىسى اشىلاتىنى جاسىرىن ەمەس. بۇل تاراپتا كاسپيي ماڭىنداعى ەلدەر ەكٸجاقتى كەلٸسسٶزدەر جٷرگٸزە الادى. بۇل ٶز كەزەگٸندە ايماقتاعى لوگيستيكا, ترانسپورت, اۋىل شارۋاشىلىعى, ٶڭدەۋشٸ ٶندٸرٸسٸن سالاسىن دامىتۋعا جول اشۋى تيٸس.
ەندٸگٸ مەسەلە سٶزدەن ٸسكە كٶشۋدە جاتىر», – دەدٸ ول.
