– جولداۋ نەگە دەستٷرگە ساي جىل باسىندا ەمەس, كٷزدە جاسالدى?
بۇل – ەلدەگٸ ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق جاعدايدىڭ تىم كٷردەلەنگەنٸن بٸلدٸرەدٸ, – دەيدٸ ول.
ونىڭ ايتۋىنشا, حالىقتىڭ سۇراعى كٶبەيٸپ, بيلٸككە دەگەن نارازىلىق كٷشەيگەنٸ سونداي, ٶكٸمەت جولداۋدى 5-6 ايعا سوزۋدىڭ ٶتە قاۋٸپتٸ ەكەنٸن بولجاعان.
– ينفلياتسييانىڭ ارتۋى, تەڭگەنٸڭ قۇنسىزدانۋى, جۇمىسسىزدىقتىڭ ارتۋى حالىق پەن ٷكٸمەت اراسىن بارعان سايىن الشاقتاتىپ بارادى.
ونىڭ ٷستٸنە, حالىق مەملەكەتتٸك مەكەمەلەر تاراتاتىن ماكروەكونوميكالىق كٶرسەتكٸشتەر تۋرالى اقپاراتقا سەنۋدەن قالعان. سوندىقتان, حالىقتى دەل قازٸر ساباسىنا تٷسٸرۋ قاجەت بولدى, – دەگەن پٸكٸردە مۇحتار سەڭگٸرباي.
ساياساتتانۋشى بيىلعى جولداۋدىڭ فورماتى ٶزگەشە بولعانىن اڭداپتى. ونىڭ پٸكٸرٸنشە پرەزيدەنتتٸڭ كەڭەسشٸلەرٸ قازٸرگٸ جاعدايدا دەستٷر بويىنشا پارلامەنت زالىندا جولداۋ ارناۋدىڭ تيٸمدٸلٸگٸ تٶمەن ەكەنٸن تٷسٸنگەن.
– ونىڭ ورنىنا جاۋاپتى ۆەدومستۆو باسشىلارىن وتىرعىزىپ-تۇرعىزىپ, تاپسىرما بەرٸپ, جول نۇسقاپ وتىرۋ قاراپايىم قوعامنىڭ قابىلداۋى تۇرعىسىنان دا, پسيحولوگييالىق, ۆيزۋالدىق تۇرعىدان دا تيٸمدٸ.
بۇل ەلباسىنىڭ باستى شەشٸم قابىلداۋشى تۇلعا ەكەنٸن, ونىڭ بارلىق جاعدايدى باقىلاپ وتىرعانىن, بيلٸك تٸزگٸنٸنٸڭ مىعىم قولدا ەكەنٸن دەلەلدەيدٸ.
جولداۋدا رۋحانيياتتان باستاپ ماكروەكونوميكاعا دەيٸنگٸ تاكتيكالىق, ستراتەگييالىق مەسەلەلەر تولىق قامتىلدى.
پرەزيدەنت تەك رەسمي مەتٸنمەن شەكتەلٸپ قالماي, جان-جاقتى مىسال كەلتٸرٸپ, سٶزٸن دەيەكتەپ وتىردى. ياعني, جولداۋ دەگەن جاي عانا مەتٸن ەمەس, ناقتى ٸس-ەرەكەت, تاپسىرمالار مەن نۇسقاۋلار ەكەنٸن ۇعىندىردى.
جەنە بۇل فورمات پرەزيدەنتتٸ حالىقتىڭ ٶز ادامى ەتٸپ كٶرسەتۋگە مٷمكٸندٸك بەردٸ, – دەيدٸ مۇحتار سەڭگٸرباي.
نازارباەۆ بيىلعى جولداۋىندا مەملەكەتتٸ كەرٸ تارتىپ وتىرعان مەسەلەلەردٸ قاعازعا قاراماي ايتتى. سەڭگٸربايدىڭ پٸكٸرٸنشە پرەزيدەنتتٸڭ بۇل ەرەكەتٸ دە حالىققا ۇناپ قالدى.
– مەملەكەت باسشىسى ەكٸنٸڭ بٸرٸنٸڭ اۋزىندا جٷرگەن ەڭ ٶزەكتٸ مەسەلەلەر – جەمقورلىق پەن پاراقورلىقتى, قاعازباستىلىقتى, مەديتسينا, بٸلٸم بەرۋ, قۇقىق سالاسىنداعى كەمشٸلٸكتەردٸ جاۋاپتى تۇلعالارعا نۇقىپ كٶرسەتتٸ. “سۋديا بولۋ قانشا تۇرادى?”, “ەدەن جۋۋشى بولىپ تۇرۋ ٷشٸن تاكسا بەرۋ كەرەك” دەگەن سيياقتى پٸكٸرلەر – ەل اۋزىنداعى سٶز, تٸپتٸ قارابايىر ستيل مەن جارگونعا دەيٸن ساقتالعان.
ەكٸ ساعات بويى بٷكٸل لاۋازىمدى تۇلعالاردى “سٸلكٸلەۋ” ارقىلى حالىقتىڭ ٸشٸندەگٸ قىجىلى شىعىپ, ەرتەڭگە دەگەن ٷمٸتٸ ويانىپ قالدى.
ەسٸرەسە پەداگوگتار مەن مەديتسينا قىزمەتكەرلەرٸنٸڭ مەسەلەلەرٸ – ەكٸنٸڭ بٸرٸنٸڭ باسىنداعى پروبلەما.
وسىلاردىڭ ٶزٸ "بيلٸك ترانزيتٸ" ستسەناريٸنٸڭ نە سوعان دايىندىقتىڭ بٸر بٶلٸگٸ سيياقتى كٶرٸنەدٸ. بۇل ەرٸ قاراي سايلاۋ نەمەسە باسقا بٸر ساياسي ناۋقان نە ٸس-شارا فورماسىندا ەرٸ قاراي ٸسكە اساتىن سيياقتى, – دەيدٸ ول.
ٶكٸنٸشتٸسٸ...
دەگەنمەن بۇل جولداۋ بٸزدەگٸ بيلٸكتٸڭ بٸر ادامنىڭ قولىندا توپتاسقانىن تاعى بٸر مەرتە دەلەلدەدٸ. مۇحتار سەڭگٸرباي سونداي پٸكٸردە.
– بۇل جولداۋ قازاقستاندا اۆتوريتارلىق باسقارۋ جٷيەسٸنٸڭ تٷبەگەيلٸ ورنىققانىن ايعاقتاپ بەردٸ.
بۇرىندارى پرەزيدەنت پارلامەنت عيماراتىنا بارىپ, حالىقتىڭ تٸكەلەي سايلاعان ٶكٸلدەرٸ سانالاتىن دەپۋتاتتاردىڭ الدىندا سٶز سٶيلەسە, بۇل جولى بيلٸكتٸڭ بارلىق تارماقتارىنىڭ ٶكٸلدەرٸ پرەزيدەنتتٸڭ الدىنا كەلدٸ.
ن.نازارباەۆ جوعارعى سوت تٶراعاسىنا تاپسىرما بەرٸپ, مٸندەتتەر جٷكتەدٸ. سەنات تٶراعاسى ق.توقاەۆتان باستاپ پارلامەنت دەپۋتاتتارىنا دەيٸن پرەزيدەنتتٸڭ تاپسىرمالارىن جازىپ الىپ جاتتى.
بۇل بيلٸك تارماقتارىنىڭ اراسىنداعى تەجەۋ, تەڭگەرۋ مەحانيزمدەرٸنٸڭ دە كونستيتۋتسييا بويىنشا “مەملەكەتتٸك بيلٸكتٸڭ بارلىق تارماعىنىڭ كەلٸسٸپ جۇمىس ٸستەۋٸن قامتاماسىز ەتەتٸن” پرەزيدەنتكە تەۋەلدٸ ەكەنٸن بٸلدٸرەدٸ.
ساياسي پارتييالاردىڭ, يدەيالار مەن ۇسىنىستاردىڭ ەركٸن بەسەكەسٸ بولماعاندىقتان, قۇجاتتارعا, سونىڭ ٸشٸندە پرەزيدەنتتٸڭ جولداۋىنا دا قاتىستى جان-جاقتى ساراپتاما مەن تالداۋ بولماعاندىقتان, ەلدەگٸ ساياسي ٶمٸر سۇرىقسىزدانىپ, حالىق بيلٸكتەن الشاقتاپ بارادى, – دەيدٸ ساياساتتانۋشى.
ونىڭ ايتۋىنشا, جولداۋ جايىندا حابار تاراتقان تەلەارنالار قۇر سٶزدەن قۋىرداق قۋىرعاننان ەرٸگە اسپاعان.
– جولداۋ تۋرالى حابار بەرگەن تەلەارنالار دا ەسكٸ سوۆەتتٸك ستيلدە “جاپپاي جينالىپ, جولداۋدى ۇيىپ تىڭداپ وتىرعان ەڭبەككەرلەر” تۋرالى رەپورتاجدار بەرۋدە جارىسىپ جاتتى.
سوۆەتتٸك ستيلدەگٸ پروپاگاندانىڭ بۇل جولعى ەرەكشەلٸگٸ – دەستٷرلٸ اقپارات قۇرالدارىنىڭ قاتارىنا بلوگشىلار دا قوسىلدى.
باستى تەلەارنالاردا ەر مەسەلەنٸ سىني تۇرعىدا تەرەڭ تالداپ, باعا بەرەتٸن ناعىز ساراپتامالىق حابار جوق. مۇنىڭ ٶزٸ ەسٸرەسە اقپارات جٷيەسٸندە تىڭ كٶزقاراس پەن جاڭا رەفورما كەرەك ەكەنٸن بٸلدٸرەدٸ.
ٶكٸنٸشكە قاراي, قازاقستاندا كلاسسيكالىق اۆتوريتاريزمنٸڭ بٸر بەلگٸسٸ – "مەملەكەت باسشىسى عانا سىناي الادى” دەگەن قاعيدا ورنىعىپ كەلەدٸ.
ەگەر جولداۋدا ايتىلعان پٸكٸرلەردٸ پرەزيدەنتتٸكٸ ەمەس, باسقا بٸر كٸسٸنٸڭ پٸكٸرٸ دەپ قاراستىرساق, ول ادام ناعىز وپپوزيتسيونەر بولىپ شىعار ەدٸ.
بۇل جٷيەنٸ ەلدەگٸ مەكەمەلەردٸڭ كٶبٸ كٶشٸرٸپ العان. ال مۇنىڭ قايدا اپاراتىنىن بولجاۋ قيىن, – دەيدٸ مۇحتار سەڭگٸرباي.
