قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەدەنيەت جەنە اقپارات مينيسترلٸگٸنە قاراستى «ەسٸك» مەملەكەتتٸك تاريحي-مەدەني مۋزەي-قورىعىندا «جٸبەك جولى سامالى» تاقىرىبىندا فوتوكٶرمە مەن مەدەني-كرەاتيۆتٸ جوبالار تانىستىرىلىمى ٶتتٸ.
«قىتاي – ورتالىق ازييا» سامميتٸ اياسىندا ٶتكەن كٶرمە قحر مەدەنيەت مينيسترلٸگٸ, سيان قالاسىنداعى يكوموس مەدەني مۇرانى ساقتاۋ حالىقارالىق ورتالىعىنىڭ قولداۋىمەن ۇيىمداستىرىلدى.
اۋقىمدى مەدەني شاراعا قىتاي ماماندارىمەن قاتار, قازاقستانداعى يۋنەسكو ٶكٸلدەرٸ, الماتى وبلىستىق مەدەنيەت, ارحيۆتەر جەنە قۇجاتتاما باسقارماسى ماماندارى, قىتاي-قازاق بٸرلەسكەن ارحەولوگييالىق توبىنىڭ مٷشەلەرٸ, حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ ساراپشىلارى مەن عالىمدارى قاتىستى.
ٸس-شارانىڭ اشىلۋ سالتاناتىندا «ەسٸك» مەملەكەتتٸك تاريحي-مەدەني مۋزەي-قورىعىنىڭ ديرەكتورى مۇحتاروۆا گٷلميرا رايىلقىزى قۇتتىقتاۋ سٶز سٶيلەپ:
«سوڭعى جىلدارى قازاقستان مەن قىتاي اراسىنداعى بايلانىس تەك ەكونوميكالىق سالادا عانا ەمەس, بٸلٸم, مەدەنيەت, تۋريزم, اقپارات سالالارىندا دا كەڭەيٸپ كەلەدٸ. وسىنداي بايلانىستاردىڭ نەتيجەسٸندە 2016 جىلى «بٸر بەلدەۋ, بٸر جول» حالىقارالىق ستراتەگييالىق باعدارلاماسى اياسىندا «ەسٸك» مەملەكەتتٸك تاريحي-مەدەني قورىق-مۇراجايى مەن شەنسي پروۆينتسيياسىنىڭ ارحەولوگييا ينستيتۋتى (قحر) اراسىندا راحات قونىسىندا بٸرلەسكەن ارحەولوگييالىق زەرتتەۋلەر جٷرگٸزۋ تۋرالى كەلٸسٸمگە قول قويىلدى.
نەتيجەسٸندە تاريحي-مەدەني مۇرا ەسكەرتكٸشتەرٸندە ارحەولوگييالىق زەرتتەۋ جۇمىستارى جٷرگٸزٸلۋمەن قاتار, تٷرلٸ عىلىمي مونوگرافييالار, البوم, عىلىمي ماقالالار جارىق كٶرٸپ, كٶرمەلەر ۇيىمداستىرىلدى. 2024 جىلدىڭ 14 قازانىندا سيان قالاسىنداعى سولتٷستٸك-باتىس ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ «جٸبەك جولى ارحەولوگييالىق بٸرلەسكەن زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ ەسٸك فيليالى» اشىلدى.
بٷگٸنگٸ كٶرمە جٸبەك جولى مەدەنيەتٸنە ەرەكشە نازار اۋدارتىپ, دٷنيەجٷزٸلٸك مۇرا نىساندارىنىڭ ەرتٷرلٸ مەدەني كەلبەتٸن كٶرسەتەدٸ. الداعى ۋاقىتتا ەكٸ ەل اراسىنداعى مەدەني-تاريحي بايلانىس نەتيجەلٸ جالعاسىپ, بۇدان دا ٷلكەن جەتٸستٸكتەرگە جەتەمٸز دەپ سەنەمٸز» – دەپ اتاپ ٶتتٸ.
فوتوكٶرمەنٸ تانىستىرعان سيان مەدەني مۇرانى ساقتاۋ حالىقارالىق ورتالىعىنىڭ ەسكەرتكٸشتەر بٶلٸمٸنٸڭ ديرەكتورى لي دان دان:
«ەكٸ مىڭ جىل بۇرىن قىتاي ەلشٸسٸ چجان تسيان باتىس ٶڭٸرگە جول اشىپ, شىعىس پەن باتىس ٶركەنيەتٸن توعىستىرعان ديالوگ پەن بەيبٸتشٸلٸكتٸڭ التىن كٶپٸرٸن تۇرعىزدى. وسىلايشا, ول ەكٸ مىڭ جىلدان استام ۋاقىت بويى جالعاسقان ۇلى مەدەني كەرۋەن جولىنىڭ باستاۋىنا اينالدى. جٸبەك جولى – بۇل تەك شىعىس پەن باتىس اراسىنداعى ەكونوميكالىق قارىم -قاتىناستىڭ التىن كٶپٸرٸ عانا ەمەس, سونىمەن قاتار ٶركەنيەتتەردٸڭ توعىسۋىنا, يدەيالار مەن رۋحاني قۇندىلىقتاردىڭ الماسۋىنا دەنەكەر بولدى. جٸبەك جولى – تاريحتىڭ ٷنسٸز كۋەسٸ ەرٸ ادامزات ٶركەنيەتٸنٸڭ اسىل مۇراسىن ۇرپاقتان ۇرپاققا جەتكٸزگەن مەڭگٸلٸك مۇرا» – دەپ ٸزگٸ نيەتٸن بٸلدٸردٸ.
كٶرمەدە جٸبەك جولى بويىنداعى تاريحي بايلانىستاردىڭ دامۋ جولدارى, باي سالت-دەستٷرلەر مەن سان تٷرلٸ مەدەني عۇرىپتار پاش ەتٸلدٸ.
كٶرمە اياسىندا ەكٸ تاراپتىڭ ٶنەرپازدارى كونتسەرتتٸك باعدارلاما ۇسىندى. سونىمەن قاتار ٸس-شارا قوناقتارى قازاقستان-قىتاي بٸرلەسكەن ارحەولوگييالىق قازبا ورنى – ەسٸك قورىمىندا ورنالاسقان №8 وباداعى قازبا جۇمىستارى بارىسىمەن تانىستى.
ٸس-شارا اياسىندا «ەسٸك» مەملەكەتتٸك تاريحي-مەدەني مۋزەي-قورىعى مەن قحر شەنسي پروۆينتسيياسىنىڭ سيان مۋزەيٸ ىنتىماقتاستىق تۋرالى مەموراندۋمعا قول قويدى.
سونىمەن قاتار, «قىتاي – ورتالىق ازييا» سامميتٸ اياسىندا ۇيىمداستىرىلعان حالىقارالىق مەدەني-كرەاتيۆتٸ جوبالار تانىستىرىلىمى شاراسىنان كەيٸن الماتى قالاسىندا «جٸبەك جولىنداعى مەدەنيەت الماسۋ» تاقىرىبىندا عىلىمي باس قوسۋ ٶتتٸ.
بۇل باسقوسۋعا «ەسٸك» مەملەكەتتٸك تاريحي-مەدەني مۋزەي-قورىعىنىڭ ديرەكتورى گٷلميرا مۇحتاروۆا, قحر شەنسي پروۆينتسيياسىنىڭ ارحەولوگييا ينستيتۋتىنىڭ پروفەسسورى دين يان, «ەسٸك» مۋزەي-قورىقتىڭ عالىم حاتشىسى حاميت ايتقۇل, بٶلٸم جەتەكشٸسٸ جازيرا قۇربانەلٸ قاتىستى.
