جەتٸسۋ وبلىسى اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارماسى باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, كٶكسۋ قانت زاۋىتى قىزىلشا قابىلداۋدى 10 قىركٷيەكتەن, ال اقسۋ زاۋىتى 15 قىركٷيەكتەن باستاۋدى جوسپارلاپ وتىر.
– ەسكەلدٸ, قاراتال, كٶكسۋ, كەربۇلاق اۋداندارى مەن تالدىقورعان قالاسىنىڭ قىزىلشا ٶسٸرۋشٸلەرٸ ٶنٸمدەرٸن كٶكسۋ قانت زاۋىتىنا تاپسىرادى. ول ٷشٸن 6 ٷيمە سالۋشى ماشينا مەن 3 اۆتوتارازى دايىندالدى.
ال اقسۋ, الاكٶل جەنە سارقان اۋداندارىنىڭ قىزىلشا ٶسٸرۋشٸلەرٸ اقسۋ قانت زاۋىتىنا ٶتكٸزەدٸ, وندا 5 ٷيمە سالۋشى ماشينا مەن 2 اۆتوتارازى دايىن تۇر.
ەگٸن جيناۋ ناۋقانىنا 60-تان استام قىزىلشا جينايتىن كومباين مەن 40 بٸرلٸك پەلەك جينايتىن تەحنيكا جۇمىلدىرىلادى.
سونداي-اق, جامبىل وبلىسىنان 5 بٸرلٸك قىزىلشا جينايتىن كومباين تارتىلادى. بۇل رەتتە قىزىلشا ٶسٸرۋشٸلەرگە قاجەتتٸ قولداۋ كٶرسەتٸلەدٸ. مىسالى, بيىل عانا كٶكسۋ قانت زاۋىتى 385 شارۋاشىلىققا كٶكتەمگٸ ەگٸس جۇمىستارى مەن قانت قىزىلشاسىنىڭ تۇقىمىنا 1 ملرد 459 ملن تەڭگە بٶلدٸ. سونداي-اق شەتەلدٸك سەلەكتسييا تۇقىمدارىن جەتكٸزۋ جولعا قويىلعان. بۇل باعىتتا كٶكسۋ قانت زاۋىتى 9,5 مىڭ سەبۋ بٸرلٸگٸ بولاتىن شەتەلدٸك تۇقىمدارمەن قامتاماسىز ەتتٸ, – دەپ اتاپ ٶتتٸ ن.كەنەنباەۆ.
ٶتكەن جىلدان باستاپ كٶكسۋ قانت زاۋىتى كٶلٸك شىعىندارىن جول قاشىقتىعىنا بايلانىستى 1-دەن 3 تەڭگەگە دەيٸن ٶتەي باستادى. وسىلايشا, تونناسىنا 1 مىڭنان 3 مىڭ تەڭگەگە دەيٸن شىعادى.
بۇل تەجٸريبەنٸ بيىلدان باستاپ اقسۋ قانت زاۋىتى دا ەنگٸزە باستادى. اتاپ ٶتسەك, ٶڭدەۋگە ٶتكٸزٸلگەن قانت قىزىلشاسىنىڭ ساتىپ الۋ باعاسى تونناسىنا 30 مىڭ تەڭگەدەن 40 مىڭ تەڭگەگە دەيٸن ٶستٸ (زاۋىت 1 تونناعا 15 مىڭ تەڭگەدەن قابىلدايدى, ال جەرگٸلٸكتٸ بيۋدجەتتەن بەرٸلەتٸن سۋبسيدييا 1 تونناعا 15 مىڭ تەڭگەدەن 25 مىڭ تەڭگەگە دەيٸن ٶستٸ).
ول ٷشٸن رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن قوسىمشا 2,2 ملرد تەڭگە بٶلٸندٸ. جالپى شارۋاشىلىقتاردىڭ ٸشٸنارا شىعىندارىن ٶتەۋ ماقساتىندا مەملەكەت تاراپىنان كٶرسەتٸلەتٸن قولداۋ جىلدان جىلعا ارتىپ كەلەدٸ. اتاپ ايتقاندا, وسى جىلى ٶسٸمدٸك شارۋاشىلىعى باعىتىنا 10,3 ملرد تەڭگە بٶلٸندٸ, بۇل ٶتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 4,6 ملرد تەڭگەگە ارتىق, سونىڭ ٸشٸندە تۇقىم, مينەرالدى تىڭايتقىشتار مەن پەستيتسيدتەردٸ سۋبسيدييالاۋعا دا قارجى بٶلٸندٸ.
– بيىل 236 گەكتارعا قانت قىزىلشاسىن سەپتٸك. قازٸردٸڭ ٶزٸندە بٸر گەكتاردان 60-70 توننا الامىز دەپ ايتا الامىز. ول ٷشٸن بٸز بارلىق تيٸستٸ شارالاردى قابىلداپ, اگروتەحنولوگييا تالاپتارىن ساقتادىق. ەندٸ تاعى بٸر رەت سۋارامىز. مەملەكەت قولداۋىن ۋاقىتىلى الدىق.
اتاپ ايتقاندا, گەربيتسيدتەرگە, فۋنگيتسيدتەرگە, تۇقىمعا, ديزەل وتىنىنا جەڭٸلدٸكپەن بەرٸلەتٸن سۋبسيدييا بەرٸلدٸ. كٶكسۋ قانت زاۋىتىنان اۆانس الدىق. 1 گەكتارعا 100 مىڭ تەڭگە ەسەبٸندە, ياعني كٶكتەمگٸ ەگٸس جۇمىستارىنا 20 ملن تەڭگە شاماسىندا بەرٸلدٸ. ٶز باسىم قانت قىزىلشاسى ٶسٸرۋگە تۇرارلىق داقىل دەپ ەسەپتەيمٸن. ٶنٸمدٸلٸگٸ دە, باعاسى دا جاقسى, دەگەنمەن ونى نەرەستە سەكٸلدٸ كٷتٸپ-باپتاۋ كەرەك.
ەگٸس القاپتارىن بٸرتٸندەپ ۇلعايتسام دەگەن نيەتٸم بار. مەسەلەن, ٶتكەن جىلى بٸزدٸڭ كووپەراتيۆتە شامامەن 50 گەتار تەتتٸ تٷبٸر سەبٸلسە, بيىل 240 گەكتارعا جەتتٸ, – دەگەن كٶكسۋ اۋدانىنىڭ «قۇراقتى» ٶندٸرٸستٸك اۋىل شارۋاشىلىعى كووپەراتيۆٸنٸڭ ديرەكتورى ىبىراي دەۋٸتوۆ كووپەراتيۆتە 36 ادام جۇمىس ٸستەيتٸنٸن دە اتاپ ٶتتٸ. قانت قىزىلشاسىمەن قوسا فەرمەرلەر سويا, جٷگەرٸ, جوڭىشقا دا ٶسٸرەدٸ.
كٶكسۋ اۋدانىنىڭ تاعى بٸر قىزىلشا ٶسٸرۋشٸسٸ قانت ٶندٸرٸسٸن ودان ەرٸ دامىتۋ تۋرالى وي بٶلٸستٸ:
– 8-9 جىلعا جۋىق قانت قىزىلشاسىن ٶسٸرۋمەن اينالىسامىن. بۇرىن 50 گەكتاردان اسپايتىن جەرگە سەبەتٸنمٸن, ال بيىل 100 گەكتارعا جەتكٸزدٸم. وعان مەملەكەتتٸك قولداۋ شارالارى كٶپ سەپتٸگٸن تيگٸزدٸ. باسقا داقىلداردان مۇنداي تابىس تاپقان جوقپىن. بٸراق, ەرينە, قىزىلشانىڭ جۇمىسى جەڭٸل ەمەس, كٶپ ەڭبەكتەنگەندە عانا مول ٶنٸمگە قول جەتكٸزۋگە بولادى, اۋىسپالى ەگٸس تالاپتارىن دا ساقتاۋ كەرەك.
ٶڭدەۋگە ٶتكٸزەتٸن ٶنٸمنٸڭ ساتىپ الۋ باعاسىن كٶتەرۋ دە بٸزدٸ ىنتالاندىردى. قازٸر تونناسى – 40 مىڭ تەڭگە. وعان قوسا قانت زاۋىتى كٶلٸك شىعىندارىن ٶتەيدٸ. وسىلايشا تەتتٸ تٷبٸردٸڭ ەر تونناسىنا 41 مىڭ تەڭگە الامىن, بۇل ٶتە جاقسى. سونىمەن قاتار, مەن 30 شاقتى ادامعا جۇمىس بەرەمٸن. كەلەسٸ جىلى قانت قىزىلشاسىن 200 گەكتارعا دەيٸن ٶسٸرۋدٸ جوسپارلاپ وتىرمىن, – دەدٸ «جالايىر» شارۋا قوجالىعىنىڭ باسشىسى ەسكەندٸر جايلىعۇلوۆ.
