مەجٸلٸس دەپۋتاتى ابزال قۇسپان سۋ تاسقىنىنىڭ الدىن الماعاندار قاتاڭ جازالانۋى كەرەك دەگەن پٸكٸردە, - دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
دەپۋتاتتىڭ ايتۋىنشا, بيىلعى سۋ تاسقىنى قازاقستان تەۋەلسٸزدٸك العالى ونىنشى ٸرٸ سۋ تاسقىنىنا جاتادى.
"وسى كەزگە دە دەيٸن سۋ تاسقىنىنىڭ الدىن الماعانى نەمەسە سالعىرتتىق تانىتىپ, جول بەرگەنٸ ٷشٸن ەشبٸر جوعارى لاۋازىمدى تۇلعا جاۋاپكەرشٸلٸككە تارتىلماعان. بۇل جەردە مەن جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگاننىڭ, ياعني ەكٸمدەردٸڭ جاۋاپكەرشٸلٸگٸ تۋرالى ايتىپ وتىرمىن. نەگە جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگان? ٶيتكەنٸ ٶزەن بويىنداعى سۋ جايىلمالارىنان جەر بەرگەن, ساياجايلاردى ٸس جٷزٸندە تۇرعىن ٷيگە اينالدىرعان, ياعني جارىق, گاز تارتىپ, ازاماتتاردى تۇراقتى تٸركەۋگە رۇقسات بەرگەن, ول ٷكٸمەت ەمەس, باسقا ەمەس, جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگان, ياعني ەكٸمدٸكتەر. ال كەلتٸرٸلگەن شىعىنداردى ٶتەۋ سالماعى ەركەز مەملەكەت موينىنا ارتىلادى", - دەدٸ ول.
ابزال قۇسپان بيىلعى سۋ تاسقىنىندا مەملەكەت تە, ازاماتتار دا اسا ٸرٸ كٶلەمدە شىعىنعا ۇرىنعانىن مەلٸمدەدٸ. سونداي-اق, دەپۋتات بقو جەنە اتىراۋ وبلىسىنا اياقتاي بارعانىن, بۇل مەسەلەدە تەكسەرٸستٸ باس پروكۋراتۋرا دەڭگەيٸندە كەشەندٸ تٷردە ۇيىمداستىرۋ قاجەت ەكەنٸن ايتتى.
"قۇلسارىعا قاتىستى, جەرگٸلٸكتٸ بەلسەندٸلەر, وبلىستىق, اۋداندىق مەسليحات دەپۋتاتتارى جەم ٶزەنٸ بويىنداعى زاڭسىز سالىنعان بٶگەتتەر تۋرالى مەسەلەنٸ بىلتىر, 2023 جىلى كٶتەرٸپ, جەرگٸلٸكتٸ ەكٸمشٸلٸكپەن پروكۋراتۋرا تاراپىنان ەشقانداي قولداۋ تابا الماعانى سەبەپتٸ, ولارعا سەنبەيدٸ. بارلىق تيٸستٸ قۇجاتتار, فاكتٸلەر مەنٸڭ قولىمدا بار.
بٸرٸنشٸدەن, سۋ 2011 جىلدان كەم كەلمەيتٸنٸ تۋرالى سالا ماماندارى دەل قۇلسارىداعىداي, ٶتكەن 2023 جىلدان ايتا باستادى, بيىلعى جىلدىڭ قاڭتار ايىندا جەرگٸلٸكتٸ "نادەجدا", اقپان ايىندا رەسپۋبليكالىق "ۆرەميا" گازەتتەرٸندە ماتەريالدار جارييالاندى, بٸراق سول سۋ كەلٸپ جەتكەنگە دەيٸن تيٸستٸ شارالار قولدانبادى, ەبدەن تاقاعاندا جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگان پانيكاعا سالىنىپ, بٷكٸل رەسپۋبليكانى دٷرلٸكتٸرٸپ, جان-جاقتان تەحنيكا مەن ەرٸكتٸلەردٸ الدىرتتى, سۋ دەڭگەيٸ 10 مەتردەن اسىپ كەتەدٸ دەپ بٶگەتتەر سوقتى, ادامداردى شۇعىل ەۆاكۋاتسييالادى, قازاقستاندى ايتپاعاندا شەتەلدەن گۋمانيتارلىق كٶمەكتەر الدىردى. نەتيجەسٸندە كەلگەن سۋدىڭ ماكسيمالدى دەڭگەيٸ 8 مەتر 64 سم قۇراعانىن كٶرٸپ وتىرمىز. بۇل سالعىرتتىققا جەنە كەلگەن شىعىندار ٷشٸن جاۋاپتى شەنەۋنٸكتەر زاڭ الدىندا جاۋاپ بەرۋگە تيٸس!" - دەدٸ دەپۋتات.
سونىمەن قاتار, ابزال قۇسپان بۇرىنعى تٶتەنشە جاعدايلاردان نەتيجە شىعارماعان بقو بيلٸگٸن سىناپ تاستادى.
"2011 جىلى ورىن العان سۋ تاسقىنىنان بقو بيلٸگٸ ساباق الماعانعا ۇقسايدى, سول كەزدە دە بٷكٸل ماماندار ٶزەن جاعاسىنان ٷي سالۋعا رۇقسات بەرمەۋ كەرەك دەپ دابىل قاققان بولاتىن, ەندٸ سول كەزدە سۋعا كەتكەن جەرلەر تاعىدا سۋعا كەتتٸ. سول ۋاقىتتا مىسالى, سامال اۋدانى ساياجايىنىڭ تۇرعىندارىنا دەپ مەملەكەت وبلىس ورتالىعىنان ٷي سالىپ بەردٸ, الايدا ساياجاي جەرلەرٸن مەملەكەت قورىنا قايتارىپ العان جوق, ەندٸ سول ساياجاي تۇرعىندارىنا مەملەكەت تاعىدا ٷي سالىپ بەرۋ كەرەك پە? ٷشٸنشٸدەن, ول از بولعانداي, 2011 جىلدان كەيٸن ورال قالاسىنىڭ تٶڭٸرەگٸنەن كٶرٸنەۋ سۋعا كەتەتٸن جەرلەردەن جاڭا تۇرعىن ٷيلەر, ٸس جٷزٸندە جاڭا مٶلتەكاۋداندار پايدا بولدى, سونىڭ بٸرٸ تولىقتاي سۋعا كەتٸپ قالعان "نۇرلى جەر" اۋدانى.
سحەما ٶتە قارابايىر, بٸراق ول ونداعان جىلدار بويى ەش كەدەرگٸسٸز جۇمىس جاساۋدا, ەكٸمدٸككە جاقىن پىسىقتار مەن پىسىقايلار گەكتارلاپ تەگٸن جەر الىپ الادى دا, قارا حالىققا ون سوتىقتان بٶلٸپ ساتادى, بولدى. نەتيجەسٸندە جەرگٸلٸكتٸ ەكٸمدٸك قىزمەتكەرلەرٸ سول جەردٸ بٶلۋ مەن بەرۋدٸڭ "قىزىعىن" كٶرەدٸ, قاراپايىم حالىق زاردابىن تارتادى, ال بارلىق شىعىندى مەملەكەت ٶز موينىنا الادى! وتىز جىلعى ەسكٸ سحەما قاشانعى جالعاسا بەرمەك?!" - دەدٸ ول.
دەرپۋتات جەرگٸلٸكتٸ ورگاندار بۇل فاكتٸلەردٸ وبەكتيۆتٸ تەرگەپ-تەكسەرە الاتىنىنا سەنبەيتٸنٸن جەتكٸزدٸ.
"بيىل قاڭتار ايىندا ورال قالاسى ەكٸمٸنٸڭ 2015 جىلعى شەشٸمدەرٸنە قاتىستى سوت اكتٸلەرٸنٸڭ زاڭسىزدىعى تۋرالى دەپساۋال جولداعانمىن. ...نەتيجەسٸندە ۆەنەرا ساياجايىنداعى 700-دەن استام جەر ۋچاسكەسٸنٸڭ ەكٸم تاراپىنان زاڭسىز بەرٸلگەنٸ جوعارعى سوتپەن تٷپكٸلٸكتٸ بەكٸتٸلدٸ. ەگەر وسى جەرلەرگە تۇرعىندار ٷي سالىپ السا نە بولاتىن ەدٸ? بٷگٸنگٸ كٷنٸ شاتىرىنا دەيٸن سۋ استىندا جاتىپ, مەملەكەت ولارعا ٷي سالۋعا تيٸس بولاتىن ەدٸ?! ال, سول قاڭتار ايىندا بقو پروكۋرورىنىڭ ٶزٸنە بەرگەن ماتەريالدارىم بويىنشا ول جاقتان كٷنٸ-بٷگٸنگە دەيٸن ەش حابار-وشار جوق. مىسالى, بەيتەرەك اۋدانىنىڭ پروكۋرورى جەر رەسۋرستارىن باسقارۋ كوميتەتٸمەن انىقتالعان زاڭبۇزۋشىلىقتار بويىنشا ەۋەلٸ سوتقا تالاپ ارىز بەرٸپ, كەيٸن سوت شەشٸم شىعارماي تۇرىپ, ەش سەبەپسٸز قايتارىپ العان.
ەگەر باسقا مەمورگان وسىنداي ەرەكەت جاساسا, پروكۋراتۋرا كوررۋپتسييا دەپ ايقاي سالار ەدٸ, ال بقو پروكۋرورى كٶزگە انىق ۇرىپ تۇرعان وسىنداي فاكتٸلەردٸ جەكە ٶزٸنە ۇسىنسام دا اۋدان پروكۋرورىنا دا, جەر بويىنشا رەسپۋبليكالىق ۋەكٸلەتتٸ ورگان انىقتاعان زاڭ بۇزۋشىلىقتار بويىنشا دا, ەش شارا قولدانباي وتىر!
سوڭعى 2-3 جىل كٶلەمٸندە وبلىستا جەرگە قاتىستى جەمقورلىق فاكتٸلەرٸمەن ەكٸمدٸكتٸڭ دە, تٸپتٸ وبلىس پروكۋرورىنىڭ دا لاۋازىمدى قىزمەتكەرٸنە سوت ٷكٸمدەرٸ شىقتى. ەڭ سوڭعى فاكت تٶتەنشە جاعداي دەپ بٷكٸل ەل دٷرلٸگٸپ جاتقاندا, ورال قالاسىنىڭ ارحيتەكتورى پارا الۋ ٷستٸندە ۇستالدى. بۇل فاكتٸلەر تەك بقو مەن اتىراۋ ەمەس, بارلىق ٶڭٸرگە تەن جاعداي", - دەدٸ دەپۋتات.
