2026 جىلدىڭ 3 ساۋىرىندە رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار «كەگەن-نارىنقول» تاس جولىنىڭ 20-شاقىرىمىندا جوسپارلى پاترۋلدەۋ جۇرگىزگەن «دەۋ-91» بولىمشەسىنىڭ ماماندارى سۋ دەڭگەيىنىڭ ءقاۋىپتى شەككە جەتكەنىن بايقاعان. كوپ ۇزاماي، ەرىگەن قار سۋىنىڭ اسا جوعارى قىسىمىنا شىداس بەرمەگەن جەر استى سۋ وتكىزگىش قۇبىرى بۇزىلىپ، جولدىڭ نەگىزىن شايىپ كەتتى.
ناتيجەسىندە تاس جولدىڭ ورتاسىندا ەنى 12 مەتر، تەرەڭدىگى 10 مەترگە جۋىق الىپ ور پايدا بولدى. مامانداردىڭ ايتۋىنشا، شايىلعان اسفالتتىڭ جالپى اۋدانى 150 شارشى مەتردى قۇرايدى. الايدا بۇل سوڭعى سيفر ەمەس. ويتكەنى تاعى 2-3 مەتر اسفالتتا جارىقشاق پايدا بولعان. سونىمەن بىلتىر عانا ورتاشا جوندەۋ جۇمىستارى باستالعان كۇرە جولدىڭ وپىرىلۋ سەبەبىن ىزدەپ كورسەك.
بۇل جول وتكەن عاسىردىڭ 1960–1970 جىلدارى سالىنعان. جارتى عاسىردان استام ۋاقىت پايدالانىلىپ كەلگەن نىسان وسى كۇنگە دەيىن «سۋ باسۋ ءقاۋپى بار» ايماقتار تىزىمىنە ەنبەگەن. بۇرىن-سوڭدى مۇنداي كولەمدەگى قار سۋىنىڭ جينالۋى بۇل تۇستا تىركەلمەگەندىكتەن، ەسكى قۇبىر جۇيەسى بيىلعى تابيعي قۇبىلىسقا دايىن بولماي شىقتى. ونىمەن قوسا وتكەن عاسىردا قويىلعان سۋ وتكىزگىش بەتون قۇبىرلاردىڭ سول جول ۋچاسكەسىندەگى 4-5 قۇبىردىڭ سىنىپ كەتۋىنەن بولعان. قۇبىرلاردىڭ سىنۋى سەبەبى دە بەلگىلى: ەسكىرگەن. «كەگەن-نارىنقول» تاس جولىندا كەي اقپاراتتارعا سەنسەك سونداي 1960-1970 جىلدارى سالىنعان 70-تەن اسا بەتون قۇبىرلار بار. الايدا وسى جولدى ورتاشا جوندەۋدەن وتكىزۋ ءۇشىن جاسالعان اقاۋلىق اكتىسىندە دە قۇبىرلاردىڭ توزىعى جەتكەندىگىن ەسكەرمەگەن سەكىلدى. دەمەك اتالعان تاس جول بويىندا ءالى دە 70-تەن اسا ءقاۋىپتى جول ۋچاسكەسى بار.
وسى جاعداي بويىنشا «قازاۆتوجول» ۇك الماتى وبلىسى فيليالىنىڭ ءبولىم باسشىسى تەپىشيەۆ دوسبول قۇرمانعازىۇلىمەن سۇقباتتاسىپ كوردىك:
- "كەگەن-نارىنقول" تاس جولىندا قانشا سۋ وتەتىن قۇبىر بار؟
- رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار «كەگەن-نارىنقول» تاس جولىنىڭ جالپى ۇزىندىعى 89 شاقىرىمدى قۇرايدى. 89 شاقىرىمنىڭ ىشىندە 78 سۋ وتكىزەتىن قۇبىرلار بار.
- وسى ۋچاسكەنى قالپىنا كەلتىرۋ قانشا ۋاقىتقا سوزىلادى؟
- قازىرگى ۋاقىتتا سۋ شايعان جول ۋچاسكەسىنىڭ جانىنان جول سالۋ جۇمىستارى اتقارىلۋدا. ەرىگەن سۋدىڭ بەلسەندى اعۋ كەزەڭى اياقتالعاننان كەيىن، ءسى وتكىزگىش قۇبىر مەن جول جابىندىسىن قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلەتىن بولادى.
قازىرگى ۋاقىتتا تاسقىن سۋ جول جيەگىمەن اعىپ، قاباندى وزەنىنە، ودان ءارى كەگەن وزەنىنە قۇيىلىپ جاتىر.
ورتاشا جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلگەندە، نەلىكتەن جەر استىنداعى كوممۋنيكاسيالار نازاردان تىس قالدى؟! مۇنداعى «ورتاشا جوندەۋ» ۇعىمى كوبىنە تەك جولدىڭ ۇستىڭگى قاباتىن جاڭارتۋدى عانا كوزدەيدى. الايدا، 50-60 جىل بۇرىن توسەلگەن بەتون قۇبىرلاردىڭ ءشىرىپ، جارامسىز بولىپ قالعانىن ەسكەرمەۋ - ۇلكەن قاتەلىك.
اقاۋلىق اكتىسىن تۇزگەن كەزدە تەك كوزگە كورىنەتىن كەمشىلىكتەر عانا تىزىلگەن. ال جەر استىنداعى «مينالار» - توزعان قۇبىرلار.
ەندىگى كەزەكتە تەك وسى 12 مەترلىك وردى بىتەپ قانا قويماي، جول بويىنداعى قالعان 70-تەن استام قۇبىردىڭ جاي-كۇيىن شۇعىل تەكسەرۋ قاجەت. ايتپەسە، ەرتەڭ ءدال وسىنداي جاعداي جولدىڭ باسقا بولىگىندە قايتالانباسىنا ەشكىم كەپىلدىك بەرە المايدى.
قازىرگى تاڭدا «كەگەن-نارىنقول» باعىتىنداعى قوزعالىسقا شەكتەۋ قويىلىپ، كولىكتەر ءۇشىن اينالما جولدار قاراستىرىلۋدا. وقيعا ورنىندا «قازاۆتوجول» مەكەمەسى مەن توتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتىنىڭ تەحنيكالارى جۇمىس ىستەپ جاتىر. الايدا...
بۇل توتەنشە جاعداي - ەسكىرگەن ينفراقۇرىلىمدى جاڭارتۋداعى جۇيەسىزدىكتىڭ كورىنىسى. الماتى وبلىسىنىڭ تاۋلى ايماقتارىندا قاردىڭ كۇرت ەرۋى مەن جاۋىن-شاشىن مولشەرىنىڭ ارتۋى بۇرىن-سوڭدى بولماعان قاتەرلەر تۋدىرۋدا.
ەگەر الداعى ۋاقىتتا جوبالاۋ-سمەتالىق قۇجاتتاردا گيدرولوگيالىق زەرتتەۋلەر مەن قۇبىرلاردى تولىق اۋىستىرۋ شارالارى ەسكەرىلمەسە، بيۋدجەتتىڭ ميلليونداعان قاراجاتى سۋمەن بىرگە اعىپ كەتە بەرمەك. قاراجات تابىلار، ال ادام شىعىنى ورىن السا قايتپەك؟! كەگەن مەن نارىنقولدى جالعاعان كۇرە جولدىڭ تاعدىرى ەندى تەك جوندەۋشىلەردىڭ ساپالى جۇمىسىنا ەمەس، بيلىك وكىلدەرىنىڭ جۇيەلى شەشىمىنە بايلانىستى بولىپ تۇر.
