قر ٸشكٸ ٸستەر مينيسترٸ ق. قاسىموۆقا,
قر ۇقك تٶراعاسى كەرٸم مەسٸموۆكە,
قحر-دىڭ قازاقستانداعى تٶتەنشە جەنە ٶكٸلەتتٸ ەلشٸسٸ
چجان حانحۋەيگە
مەن سٸزدەرگە بۇل حاتتى جەكە باسىمنىڭ اماندىعىن ساقتاۋ ٷشٸن شاراسىزدان جازىپ وتىرمىن. ٶيتكەنٸ, سوڭعى ەكٸ جىلىم تەرگەۋ مەن سوتتىڭ ورتاسىندا ٶتتٸ. مەنٸ سوتقا سٷيرەگەندەردەن كٶرگەن قۇقايىم, جەبٸر-جاپام تۋرالى ەسكە الۋدىڭ ٶزٸ اۋىر...
مەنٸڭ اتى-جٶنٸم – ماسيپحان قوناي. 04.11.1969 جىلى قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسى كٷنەس اۋدانىندا دٷنيەگە كەلگەمٸن. ۇلتىم – قازاق. 2004 جىلى اتاجۇرتقا قونىس اۋدارىپ, كەسٸپكەرلٸكپەن اينالىستىم. ەزٸرگە قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتىمىن. تۇراقتى تٸركەۋگە تۇرىپ, ىحتييارحات الىپ, ەكٸ ەلدٸڭ اراسىندا ساۋدا جاسادىم.
2004 جىلى تالدىقورعاندىق اسقار المابەكۇلى تۇتۋباەۆا دەگەن جٸگٸتپەن تانىسىپ, بٸراز جىل بيزنەس-ەرٸپتەس بولدىم. العاشىندا بٸرلەسٸپ, كٸرپٸش زاۋىتىن اشتىق. 2006 جىلى بۇل زاۋىت اسقار تۇتۋباەۆتىڭ يەلٸگٸنە ٶتٸپ كەتتٸ. ودان كەيٸنگٸ جىلداردا دا بٸزدٸڭ ساۋدا جايىنداعى بايلانىسىمىز ٷزٸلگەن جوق. مەن اسقار تۇتۋباەۆتىڭ بەرگەن تاپسىرىسىن قىتايدان تاسىپ بەرۋمەن اينالىستىم. وسى بارىستا ارامىزدا قوماقتى اقشانىڭ الىس-بەرٸسٸ جٷرگەنٸ راس.
[caption id="attachment_25728" align="alignright" width="366"]
2015 جىلى سەۋٸر ايىندا سول اسقار تۇتۋباەۆتىڭ تۋعان ٸنٸسٸ باقىتبەك تۇتۋباەۆ مەنٸڭ ٷستٸمنەن اقشامىزدى بەرمەي جٷر دەپ, الماتى وبلىسى ٸلە اۋداندىق پوليتسييا بٶلٸمشەسٸنە ارىز بەرٸپتٸ. قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى ارقىلى تۇتقىنداتىپ, ٸلە اۋدانىنىڭ ۋاقىتشا قاماۋ ورتالىعىنا مەنٸ ٷش كٷن قاماتتى. اقىرى, قىتاي پاسپورتى مەن «لەكسۋس 470» كٶلٸگٸمدٸ كەپٸلگە الىپ, بوساتتى. سودان بەرٸ قىتايعا بارا العام جوق. ول جاقتا شەشەم قايتىس بولدى. بٷكٸل بيزنەسٸم توقتادى. قازاقستانداعى ەكٸ كومپانيياما بۇعاۋ سالىنىپ, ٶزٸم ەرتٸپ كەلگەن قىتاي ينۆەستورلارى ەلٸنە قايتىپ كەتتٸ. قىرۋار شىعىنعا باتتىم.
ەكٸ جىل بويى تەرگەۋ, ودان كەيٸن سوت ٶتتٸ. مەن بۇل جاقتىڭ زاڭىن بٸلمەيمٸن, جازۋىن تانىمايمىن. سوتتىڭ ۇزاققا سوزىلۋ سەبەبٸ سول ەدٸ.
جۋىردا سوت باستالعان بولاتىن. سوت پروتسەسٸ باستالماي تۇرىپ مەنٸڭ قورعاۋشىلارىم تەرگەۋ كەزٸندە كٶپ قاتەلٸكتەر بولعانىن ايتىپ, ٸستٸ قايتا تەرگەۋدٸ ٶتٸنگەن ەدٸ. بٸراق وعان مٷمكٸندٸك بەرٸلمەگەن. سوتتىڭ 6-وتىرىسىندا سۋديا ٸستٸ قايتا تەرگەۋگە جٸبەردٸ. تەرگەۋ كەزٸندە ٶرەسكەل زاڭبۇزۋشىلىقتار بولىپ, تەرگەۋدٸڭ بٸرجاقتىلى جٷرگەندٸگٸ سوت بارىسىندا انىقتالا تٷستٸ. ەندٸ ٸس قايتا تەرگەلەدٸ.
مەن نە ٷشٸن ٶزٸمنٸڭ باس قاۋٸپسٸزدٸگٸمنەن الاڭدايمىن? وعان بٸرنەشە سەبەپ بار.
بٸرٸنشٸدەن, 2015 جىلعى تەرگەۋ كەزٸندە باقىتبەك تۇتۋباەۆ تەرگەۋشٸنٸڭ كٶزٸنشە مەنٸ ۇرىپ-سوعىپ, قورقىتۋ ارقىلى 92 مىڭ اقش دوللارىنا قولحات جازدىرىپ الدى. سول جازعان قولحاتتىڭ تٷپنۇسقاسىن سۋديا قانشا سۇراسا دا ولار كٶرسەتە المادى. ولار ٸستٸ قايتا تەرگەۋگە جٸبەرگەن ورايدى پايدالانىپ, تاعى دا ماعان قىسىم جاساي ما دەپ قاۋٸپتەنەمٸن. ٶيتكەنٸ, بۇرىنعى قولحاتتىڭ زاڭسىز ەكەنٸن ولار ٶزدەرٸ تٷسٸنٸپ وتىر.
ەكٸنشٸدەن, مەن 2007 جىلى تسەمەنت ەكەلٸپ بەرەم دەپ 60 مىڭ دوللاردى اسقار تۇتۋباەۆتان العانمىن. 2009 جىلى جازعان قولحاتىمدا دا اسقاردان 60 مىڭ دوللار الدىم دەپ جازىپ بەرگەم. ولار سول كەزدە ٷرٸمجٸگە باحا دەگەن ٷشارالدىق رەكەتتٸڭ ادامدارىن جٸبەرٸپ, 60 مىڭ دوللاردى الىپ كەتكەن بولاتىن. دەمەك, ٶزدەرٸ كەلمەي, بانديت جٸبەرۋٸ – مەملەكەتتٸك قىزمەتكەردٸڭ جاسايتىن تٸرلٸگٸ ەمەس! 2009 جىلى بەرگەن قولحاتىمدى 2015 جىلى تاۋىپ الىپ, مەنٸ قايتالاي تٶلەتۋگە ەرٸ سوتتاتۋعا كٷش سالىپ وتىرۋى دا ولاردىڭ زاڭ شەڭبەرٸنەن شىققاندىعى, ٶكتەمدٸگٸ دەپ ەسەپتەيمٸن. مۇنداعى تٷسٸنٸكسٸز جايت, مەنٸڭ ٷستٸمنەن ارىزدى اقشا بەرگەن اسقار تۇتۋباەۆ ەمەس, باقىتبەك تۇتۋباەۆ بەرٸپ وتىرعاندىعى. مۇنىڭ زاڭسىز ەكەنٸن تەرگەۋ كەزٸندە دە ايتقان ەدٸم, ەشكٸم مەن بەرمەدٸ.
مەنٸڭ الاڭدايتىنىم, قازٸر اسقار تۇتۋباەۆ تالدىقورعان قالاسى ەكٸمٸنٸڭ ورىنباسارى. ول لاۋازىمدى قىزمەتتە وتىر. كەزٸندە قىتايعا «بەدەلدٸ جٸگٸتتەردٸ» جٸبەرگەن اسقاردىڭ اينالاسىندا ەلٸ دە ونىڭ سويىلىن سوعار «بەلسەندٸلەر» جوق دەگەنگە ەشكٸم سەنبەيدٸ. سولار ارقىلى مەنٸڭ ٶمٸرٸمە قاۋٸپ تٶندٸرە مە دەپ ۋايىمدايمىن.
ٷشٸنشٸدەن, تەرگەۋ كەزٸندە دە, سوت بارىسىندا دا باقىتبەك تۇتۋباەۆ مەنٸ قورقىتىپ-ٷركٸتۋمەن كەلەدٸ. ٷنەمٸ ايتاتىن سٶزٸ: «سەنٸ تٷرمەنٸڭ تٷبٸندە شٸرٸتەمٸن, سەن بٸزدٸ بٸلمەي جٷرسٸڭ» دەگەنگە سايادى. ول بۇل رايىنان ەلٸ قايتقان جوق... وسى سوت ٸسٸ بويىنشا اقپارات الۋعا بارعان جۋرناليستەردٸڭ ٶزٸنە «گازەتتەرٸڭ مەن سايتتارىڭدى جاپتىرىپ تاستايمىز» دەپ ب. تۇتۋباەۆتىڭ قورعاۋشىلارى سەس كٶرسەتتٸ. زاڭدى بٸلۋگە تيٸس قورعاۋشىلار (ادۆوكات) سولاي دەپ وتىرسا, تۇتۋباەۆتاردىڭ ىقپالى تالاي جەرگە جەتەتٸنٸ عوي. الداعى تەرگەۋ كەزٸندە تاعى دا ماعان رۋحاني قىسىم جاسالماسىنا كٸم كەپٸل? ونسىز دا ەكٸ جىل بويى ٷرەي مەن قورقىنىشتىڭ ورتاسىندا ٶمٸر سٷرٸپ كەلەمٸن.
تٶرتٸنشٸدەن, اسقار تۇتۋباەۆ مەنٸڭ ٷستٸمنەن تاعى ٷش ادامعا ەش دەلەل-فاكتسٸز ارىز تٷسٸرتٸپ وتىر. ولاردىڭ قولىندا ەشقانداي قۇجات, قولحات جوق. ولاردان اقشا الدى دەگەن ۋاقىتتا مەن قازاقستاندا بولماعانمىن. سونى تەكسەرٸڭدەر دەپ تەرگەۋشٸلەرگە قانشا مەرتە ايتسام دا, ولار بۇعان كٶڭٸل اۋدارمادى. ەندٸ بولاتىن تەرگەۋدە تاعى قانداي قيتۇرقى ەرەكەت ويلاپ تاباتىندارىن بولجاي المايمىن.
مەن سٸزدەردەن وسى وقيعادان حاباردار بولىپ, تەرگەۋ بارىسىندا ەرٸ سوت شەشٸمٸ شىققاننان كەيٸگٸ مەنٸڭ ٶمٸرٸمە دە قاۋٸپ تٶنبەۋٸنە ىقپال ەتۋلەرٸڭٸزدٸ سۇرايمىن!
قۇرمەتپەن, ماسيپحانكوناي
