پرەزيدەنت بىلتىرعى جولداۋىن تسيفرلاندىرۋ جەنە ەلٸمٸزدە يننوۆاتسييالاردى ەنگٸزۋ مەسەلەلەرٸنە ەرەكشە نازار اۋدارىپ, قازاقستاندى IT- ەلگە اينالدىرۋدى جەنە ەلدٸڭ ەۋرازيياداعى توراپتىق ترانزيتتٸك حاب رەتٸندەگٸ پوزيتسيياسىن نىعايتۋدى تاپسىرعان ەدٸ. سونداي سالا ماماندارىنىڭ الدىنا 2026 جىلعا قاراي IT-قىزمەتتەردٸڭ ەكسپورتىن بٸر ميلليارد دوللارعا جەتكٸزۋ مٸندەتٸن قويعان. وسى اتالعان تاپسىرمالار قانداي دەڭگەيدە ورىندالىپ جاتىر? جاساندى ينتەللەكتٸنٸڭ قازاقستان ٷشٸن مٷمكٸندٸگٸ كٶپ پە, قاۋپٸ مە? بۇل تۋرالى ٸت مامانى عاسىر قۇرالبايۇلى ايتىپ بەردٸ.
ول قازاقستانداعى ٸت سالاسىنىڭ قارقىندى دامۋىن 2000 جىلداردىڭ باسىنان باستاۋ الدى دەيدٸ.
«2004 جىلى قازاقستاندا «ەلەكتروندى ٷكٸمەت» جٷيەسٸن قۇرۋ جۇمىستارى باستالدى, بۇل ٸت سالاسىنىڭ دامۋىنا سەرپٸن بەردٸ. 2010 جىلدارى ەلٸمٸزدە كٶپتەگەن ٸت كومپانييالار قۇرىلىپ, حالىقارالىق ارەنادا ٶز ورنىن تابا باستادى. سول كەزەڭنەن باستاپ ٸت سالاسى ەلٸمٸزدٸڭ ەكونوميكاسىنىڭ ماڭىزدى بٶلٸكتەرٸنٸڭ بٸرٸنە اينالدى. سوڭعى جىلدارى ٸت سالاسىنا قىزىعۋشىلىق تانىتقان جاستاردىڭ سانى دا ارتىپ كەلەدٸ. Forbes جۋرنالىنىڭ توپ 10 بايلىق يەلەرٸ وسى IT cالاسىمەن بايلانىستى.
جاستار بۇل سالانىڭ بولاشاعى زور ەكەنٸن تٷسٸنٸپ, بەلسەندٸ تٷردە ٸت باعىتىنداعى بٸلٸم الۋعا جەنە ٶزدەرٸن دامىتۋعا ۇمتىلادى. ٶزٸمە دە كەڭەس سۇراپ, تەجٸريبە جيناۋ ٷشٸن كەلەتٸندەر كٶپ. مەن ٷشٸن بۇل ٶتە قۋانىشتى جاعداي, سەبەبٸ مەنٸڭ بٸلگەنٸممەن بٶلٸسۋ, جاڭا بۋىن مامانداردى تەربيەلەۋگە ٷلەس قوسۋ – ٷلكەن جاۋاپكەرشٸلٸك. مۇنىڭ بارلىعى بىلتىرعى پرەزيدەنت جولداۋىنداعى تاپسىرمالاردىڭ ورىندالىپ, نەتيجەلٸ بولعانىن كٶرسەتەدٸ دەپ ويلايمىن», – دەدٸ ول.
مەملەكەت باسشىسى جاساندى ينتەللەكت تەحنولوگييالارىن قولدانۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ٶتٸپ, بٸلٸكتٸ مامانداردى دايارلاۋعا باسا نازار اۋدارۋدى تاپسىرعان ەدٸ. ەلەمدٸ جاۋلاي باستاعان ChatGPT-دٸڭ ەلٸمٸزگە قانداي ىقپال ەتەتٸنٸ تۋرالى ٸت مامانى بىلاي جاۋاپ بەردٸ.
«ChatGPT جەنە وعان ۇقساس جاساندى ينتەللەكت (جي) پلاتفورمالارى قازاقستان ٷشٸن ٷلكەن مٷمكٸندٸكتەر دە, بەلگٸلٸ بٸر قاۋٸپتەر دە ەكەلۋٸ مٷمكٸن. مۇنداي تەحنولوگييالاردىڭ مٷمكٸندٸكتەرٸ مەن قاۋٸپتەرٸ ەرتٷرلٸ فاكتورلارعا بايلانىستى. مٷمكٸندٸكتەرٸ دە وراسان.
بيزنەس, بٸلٸم, مەديتسنا, مەملەكەتتٸك قىزمەت, قىسقاسى كەز-كەلگەن سالانى ٸلگەرلەتۋ مٷمكٸندٸگٸ بار. تاياقتىڭ ەكٸ ۇشى بارى سەكٸلدٸ, قاۋٸپتەرٸن دە اتاپ ٶتكەن جٶن. جي جەنە اۆتوماتتاندىرۋ كەيبٸر سالالاردا جۇمىس ورىندارىنىڭ قىسقارۋىنا ەكەلۋٸ مٷمكٸن. ChatGPT سيياقتى جي جٷيەلەرٸ دۇرىس ەمەس نەمەسە جالعان اقپارات تاراتۋى مٷمكٸن.
ەگەر پايدالانۋشىلار مۇنداي جٷيەلەرگە تولىق سەنٸپ, ولاردىڭ بەرگەن اقپاراتىن تەكسەرمەسە, بۇل قاتەلٸكتەر مەن جالعان اقپاراتتىڭ كەڭٸنەن تارالۋىنا ەكەلۋٸ مٷمكٸن. تاعى الاڭدايتىن قاۋٸپتٸڭ بٸرٸ بەرٸمٸز بٸلەتٸندەي جي جٷيەلەرٸ ٷلكەن كٶلەمدەگٸ دەرەكتەردٸ ٶڭدەيدٸ. كەيبٸر جاعدايدا جەكە دەرەكتەردٸڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸ مەن قۇپييالىلىعىن بۇزۋى مٷمكٸن. قولدى بولۋى مٷمكٸن. قازٸردٸڭ ٶزٸندە ٸرٸ جي پلاتفورمالارى كەيبٸر باسىلىمدارمەن دەرەكتەردٸڭ رۇقساتسىز پايدالانۋى جەنە قولدى بولۋى بويىنشا سوتتاسىپ جاتىر.
قازاقستاندا ٸت سالاسى بٸرنەشە سالادا جاقسى كٶرٸنٸس تاپقان, بٸراق مەنٸڭ ويىمشا, ەڭ ايقىن كٶرٸنٸس تاپقان سالالار – قارجى سەكتورى (Fintech), مەملەكەتتٸك باسقارۋ (eGov).
قارجى سەكتورى بويىنشا تەڭدەسٸ جوق Kaspi قوسىمشاسىن ايتساق بولادى. Kaspi.kz كومپانيياسى قازاقستاننىڭ قارجى تەحنولوگييالارى (Fintech) سەكتورىندا ايقىن كٶشباسشى بولىپ تابىلادى جەنە بۇل سەكتورداعى جەتٸستٸكتەرٸ حالىقارالىق دەڭگەيدە دە تانىمال ەتتٸ. قازاقستاننىڭ ەلەكتروندى ٷكٸمەت (eGov) جٷيەسٸ ەلەمدەگٸ ٷزدٸك جٷيەلەردٸڭ بٸرٸ بولىپ تابىلادى.
2020 جىلى قازاقستان بۇۇ-نىڭ ەلەكتروندى ٷكٸمەتتٸ دامىتۋ يندەكسٸندە (EGDI) 29-ورىنعا يە بولدى, بۇل 193 ەل اراسىندا جوعارى كٶرسەتكٸش بولىپ تابىلادى. سونىمەن قاتار قازٸر باس قالاۋشىسى ارسەن تومسكيي قازاقستان ازاماتتىعىن الدى جەنە وفيسٸن الماتىعى اۋىستىرعانىن ەسكەرسەك InDriver ەڭ تانىمال موبيلدٸ قوسىمشا رەتٸندە قاراۋعا بولادى.
مەملەكەت باسشىسى 2 قىركٷيەك كٷنٸ جاسايتىن جاڭا جولداۋىن دا جاساندى ينتەللەكت مەسەلەسٸنە قاتىستى جاڭا باعدارلامالار جاساۋ قاجەتتٸگٸ تۋرالى ايتادى دەگەن سەنٸمدەمٸز. جاڭا باعدارلاما جاڭا باعىتقا قادام باستايدى. بۇل ٸت سالاسىنىڭ دامۋىنا تىڭ سەرپٸن بەرمەك», – دەيدٸ ٸت مامانى ع. قۇرالبايۇلى.
