قازٸرگٸ تاڭدا قازاقستان ٶزٸنٸڭ تاريحي دامۋىنىڭ جاڭا كەزەڭٸنە اياق باستى. بۇل كەزەڭ تەك ساياسي رەفورمالارمەن عانا ەمەس, سونىمەن قاتار ۇلتتىق سانا مەن بٸرەگەيلٸككە جاڭا كٶزقاراسپەن ەرەكشەلەنەدٸ. قر پارلامەنتٸ سەناتىنىڭ تٶراعاسى مəۋلەن ەشٸمباەۆ اۆتورلىق ماقالاسىندا «توقاەۆ مودەلٸ» تۋرالى ايتتى,- دەپ حابارلايدى Dalanews.kz
مەۋلەن ەشٸمباەۆ ٶز ماقالاسىندا بۇعان دەيٸنگٸ ۇلت قالىپتاستىرۋ پروتسەسٸ كٶبٸنە فورمالدى سيپاتتا بولعانىن اتاپ ٶتەدٸ. باق-تاعى ناۋقاندىق ناسيحاتتارمەن شەكتەلگەن مۇنداي تەسٸلدەر قوعامدى ۇزاق مەرزٸمدٸ پەرسپەكتيۆادا بٸرٸكتٸرۋگە قاۋقارسىز ەدٸ. ال "توقاەۆ مودەلٸ" بۇل پروتسەستٸ پرواكتيۆتٸ قىزمەتكە اينالدىرىپ, مەملەكەت پەن قوعامنىڭ ٶزارا ىقپالداستىعىن جاڭا دەڭگەيگە كٶتەرۋدٸ كٶزدەيدٸ.
"توقاەۆ مودەلٸ" بٸر عانا ۇلتتى اسسيميلياتسييالاۋ ەمەس, ەرتٷرلٸ مەدەنيەت ٶكٸلدەرٸن ورتاق قۇندىلىقتار نەگٸزٸندە بٸرٸكتٸرۋ يدەياسىن العا تارتادى. بۇل مودەل — بۇرىنعىداي مەحانيكالىق ەمەس, قورىتپا تەرٸزدٸ: تٷرلٸ ەلەمەنتتەردٸڭ ساپالى ترانسفورماتسيياسىنان پايدا بولعان جاڭا قۇندىلىقتار جٷيەسٸ. ونىڭ ٶزەگٸندە قازاقى مەدەني كود جاتىر. بۇل كود — ۇلتتىق ەرەكشەلٸكتٸ ساقتاپ, زاماناۋي قوعاممەن ٷندەسۋدٸڭ تيٸمدٸ جولى.
پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ "بارشا ازامات ٶزدەرٸن ٷلكەن قازاق وتباسىنىڭ مٷشەسٸ رەتٸندە سەزٸنۋٸ كەرەك" دەگەن پٸكٸرٸ وسى يدەيانىڭ تٷپ قازىعى سانالادى. مۇنداعى ماقسات — ەتنيكالىق تەگٸنە قاراماستان, قازاقستان ازاماتتارىن بٸرتۇتاس, بٸرىڭعاي مەدەني-ازاماتتىق ٶرٸستە توپتاستىرۋ.
مەۋلەن ەشٸمباەۆتىڭ پايىمىنشا, بۇل مودەلدٸڭ تاعى بٸر ماڭىزدى تۇسى — پراگماتيزم مەن نەتيجەگە باعىتتالۋى. جاڭا قازاقستاندا سيمۆوليكالىق شەشٸمدەر مەن ۇزاقمەرزٸمدٸ دەكلاراتسييالاردان گٶرٸ ناقتى ٸس-شارالار مەن جوبالار الدىڭعى ورىنعا شىقتى. بۇل — لرت جوباسىنىڭ قايتا جاندانۋى سيياقتى ناقتى مىسالدارمەن دەلەلدەنۋدە.
بۇعان قوسا, كرەاتيۆتٸ يندۋسترييانى دامىتۋ — جاڭا ۇلتتىق بٸرەگەيلٸكتٸ قالىپتاستىرۋداعى ماڭىزدى قۇرالداردىڭ بٸرٸ. قازاق مۋزىكاسى, كينوسى, سەن مەن گاسترونومييا سالالارىنىڭ جەتٸستٸكتەرٸ ارقىلى جاڭا زامان جاستارى ٷشٸن ۇلتتىق ەلەمەنتتەر ترەندكە اينالىپ كەلەدٸ. بۇل — "جۇمساق كٷش" (soft power) قۇرالدارى ارقىلى ۇلتتىق رەنەسسانسقا جەتۋدٸڭ جولى.
مەملەكەت باسشىسى ۇسىنىپ وتىرعان مودەلدٸڭ تابىستى جٷزەگە اسۋى ٷشٸن ەڭ باستى شارت — اشىق ديالوگ پەن سەنٸم. "بٸز ساندارمەن ەمەس, حالىقتىڭ سەنٸمٸ ٷشٸن كٷرەسەمٸز" دەگەن ۇستانىم دەل وسى پاراديگماعا ساي كەلەدٸ. ۇلتتىق قۇرىلتاي ينستيتۋتىنىڭ قۇرىلۋى دا وسى باعىتتاعى ناقتى قادامداردىڭ بٸرٸ.
ماقالا سوڭىندا مەۋلەن ەشٸمباەۆ ۇلتتىق جاڭعىرۋدىڭ 2050 جىلدارعا دەيٸن سوزىلاتىن كٶمەسكٸ ماقسات ەمەس ەكەنٸن, ونى ورتا مەرزٸمدە جٷزەگە اسىرۋعا بولاتىنىن اتاپ ٶتەدٸ. ول ٷشٸن قوعام ٶزٸن بٸر وتباسىنىڭ مٷشەسٸ رەتٸندە سەزٸنٸپ, ورتاق قۇندىلىقتارعا سٷيەنۋٸ قاجەت.
"توقاەۆ مودەلٸ" — بۇل تەك باسقارۋ ستيلٸ ەمەس, ۇلتتىق رۋحتى جاڭعىرتۋدىڭ, ەلدٸڭ بولاشاعىنا سەنٸممەن قاراۋدىڭ جەنە پراگماتيزم مەن مەدەني ٷندەستٸككە نەگٸزدەلگەن تۇراقتى دامۋدىڭ جولى.
