ەكونوميكانىڭ ناقتى سەكتورىن قارجىلاندىرۋدىڭ بەلسەندٸ باسى – بۇل قازاقستاننىڭ جٸٶ كٶلەمٸن ۇلعايتۋعا باعىتتالعان ەكونوميكالىق رەفورمانىڭ ٷشٸنشٸ كەزەڭٸ. بٸرٸنشٸسٸ – جاڭا بيۋدجەت كودەكسٸن قابىلداۋ, ەكٸنشٸسٸ-سالىق كودەكسٸنٸڭ جوباسىمەن جۇمىس ٸستەۋ. بۇل تۋرالى ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلٸگٸ جانىنداعى ساراپتامالىق كەڭەستٸڭ ەكٸنشٸ وتىرىسىندا ۆيتسە-پرەمەر-ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترٸ سەرٸك جۇمانعارين ايتتى, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz قۇزىرلى ۆەدومستۆو باسپاسٶز قىزمەتٸنە سٸلتەمە جاساپ.
ٷكٸمەتتٸڭ ەكونوميكانىڭ ناقتى سەكتورىنىڭ جوبالارىن قارجىلاندىرۋ جٶنٸندەگٸ نەگٸزگٸ باستامالارى تۋرالى ۇلتتىق ەكونوميكا ۆيتسە-مينيسترٸ ارمان قاسەنوۆ باياندادى
"قازٸرگٸ ۋاقىتتا ينۆەستيتسييانىڭ جٸٶ-گە قاتىناسى 14-15% دەڭگەيٸندە جەنە وبەكتيۆتٸ تٶمەن بولىپ تابىلادى. ەكونوميكالىق ٶسٸمنٸڭ جوعارى قارقىنىنا جەنە مەملەكەت باسشىسى قويعان مٸندەتكە قول جەتكٸزۋ ٷشٸن 2029 جىلعا قاراي جٸٶ–نٸ 450 ملرد دوللارعا جەتكٸزۋ قاجەت-ينۆەستيتسييا 2.75 ەسەگە, 2024 جىلعى 40 ملرد دوللاردان 2029 جىلى 103 ملرد دوللارعا دەيٸن ۇلعايۋى تيٸس. مۇنى قازٸر ٷكٸمەت ۇسىنىپ وتىرعان باستامالار ەسەبٸنەن قامتاماسىز ەتۋ قاجەت – بيزنەستٸ 8 ترلن تەڭگەگە كرەديتتەۋ ٷشٸن بەيتەرەك حولدينگٸ ارقىلى 1 ترلن تەڭگە بٶلۋ كەرەك", - دەدٸ ۆيتسە-مينيستر.
ۆيتسە-مينيستر ينۆەستيتسييالىق جوبالارعا قۇيۋ كٶلەمٸن ۇلعايتۋدان باسقا, تاعى بٸر ماڭىزدى پروبلەمانى - ساپالى ينۆەستيتسييالىق جوبالاردىڭ جەتكٸلٸكسٸزدٸگٸن اتاپ ٶتتٸ.
"قارجىلاندىرۋ مەسەلەسٸ - بۇل ٸشٸنارا مەسەلە. تاعى بٸر ماڭىزدىسى – ساپالى جوبالاردىڭ جەتٸسپەۋشٸلٸگٸ. مۇنى حالىقارالىق دامۋ قارجى ينستيتۋتتارى دا اتاپ ٶتەدٸ. بٸز جوبالاردى قارجىلاندىرۋدى 40 ملرد دوللاردان 103 ملرد دوللارعا ۇلعايتۋ تۋرالى ايتاتىن بولساق, مٸندەت تەك قارجىدا عانا ەمەس, سونىمەن قاتار ينۆەستيتسييالاردىڭ ساپاسىندا دا ەكەنٸن تٷسٸنەمٸز", - دەپ اتاپ ٶتتٸ ارمان قاسەنوۆ.
ٶسٸمنٸڭ نەگٸزگٸ نٷكتەلەرٸ - ٶنٸمدٸلٸگٸ جوعارى ەكسپورتقا باعدارلانعان جوبالار. بۇل مەتالدى قايتا ٶڭدەۋ, مۇناي - گاز, اۋىل شارۋاشىلىعى جەنە ازىق-تٷلٸك ٶندٸرٸسٸ, مۇناي جەنە كٶمٸر حيميياسى جەنە باسقالار.
بەيتەرەك حولدينگٸنٸڭ باسشىسى رۋستام قاراعويشين 60% نارىقتىق قورلاندىرۋدى جەنە 40% بيۋدجەتتٸك كرەديتتەۋدٸ قامتيتىن حولدينگتٸ قارجىلاندىرۋ مودەلٸ تۋرالى ايتىپ بەردٸ. 2025 جىلى بەيتەرەك تاراپىنان قارجىلاندىرۋدىڭ جالپى كٶلەمٸ 8 ترلن تەڭگە, ونىڭ 3,75 ترلن تەڭگەسٸ ۇلتتىق ۆاليۋتادا 12,6% ستاۆكا بويىنشا, 2,25 ترلن ۇلتتىق ۆاليۋتادا نارىقتىق ستاۆكا بويىنشا جەنە 2 ترلن شەتەل ۆاليۋتاسىندا بەرٸلەتٸن بولادى.
"بٸزدٸڭ باستى مٸندەتٸمٸز-تٷپكٸ تۇتىنۋشى ٷشٸن ستاۆكالاردى 12,6% - عا بٸرٸزدەندٸرۋ. بۇل بٸرٸزدەندٸرۋ ەكٸنشٸ دەڭگەيدەگٸ بانكتەرگە بٷگٸندە بەيتەرەك قاتىسىپ وتىرعان بارلىق باعىتتارعا قاتىسۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ", - دەپ اتاپ ٶتتٸ رۋستام قاراعويشين. - ۋاقىت ٶتە كەلە, بازالىق مٶلشەرلەمە قولايلى دەڭگەيگە دەيٸن تٶمەندەگەن كەزدە, بانكتەر ەكونوميكانى قارجىلاندىرۋدىڭ اۋقىمدى ٷلەسٸن الادى. ال بەيتەرەك جەنە باسقا دا دامۋ ينستيتۋتتارى ەكسپورتقا باعدارلانعان اۋقىمدى تاۋاشالىق جوبالار ٷشٸن ٶزٸندٸك قۇرالعا اينالادى.
تەۋەلسٸز ساراپشىلار تاراپىنان كٶپتەگەن سۇراقتار مەن ۇسىنىستار ايتىلدى. اتاپ ايتقاندا, AERC باس ديرەكتورى جەنٸبەك ايعازين جەڭٸلدەتٸلگەن قارجىلاندىرۋ ٷشٸن جوبالاردىڭ باسىمدىعىن قالاي انىقتايتىنىن جەنە ولاردىڭ ينۆەستيتسييالاردى قايتارۋ جەنە جٸٶ ٶسٸمٸنە قوساتىن ٷلەسٸ تۇرعىسىنان قالاي باعالاناتىنىن سۇرادى. جٸٶ-دەگٸ ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸنٸڭ ٷلەسٸ 12%, بۇل ٷلەس بٸزدٸڭ كٷش-جٸگەرٸمٸزگە قاراماستان ايتارلىقتاي ٶسپەۋدە. ول ينفراقۇرىلىمنىڭ دامۋى مەن قۋاتتىلىعىنىڭ ارتۋىنا ەرەكشە نازار اۋدارۋدى ۇسىندى. بۇل ەكونوميكاعا جالپى ەسەر ەتپەك, ٶيتكەنٸ بٸز بەرٸمٸز ينفراقۇرىلىمدى پايدالانامىز.
سەرٸك جۇمانعارين بٷگٸنگٸ تاڭدا جقق بويىنشا سالىنعان ينۆەستيتسييانىڭ ەڭ ٷلكەن قايتارىمىن اۋىل شارۋاشىلىعى, تاۋ-كەن ٶنەركەسٸبٸ, ساۋدا بەرەدٸ دەگەن جاۋاپ قايتاردى.
بەلسەندٸ ٶسۋ درايۆەرلەرٸنە كٶلٸك پەن قويما سالاسى كٸرەدٸ. بەيتەرەك ارقىلى قارجىلاندىرۋدا باسىمدىق مەتاللۋرگييا, مۇناي جەنە كٶمٸر حيميياسى, تاماق ٶنٸمدەرٸن ٶندٸرۋ, يت, جي, لوگيستيكا جەنە ت.ب. جوعارى ٶڭدەلگەن ٶنٸم جاساۋ جٶنٸندەگٸ جوبالارعا بەرٸلەتٸن بولادى. ال ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ ٷشٸن ۇلتتىق ينفراقۇرىلىمدىق جوسپار بار. وعان سەيكەس بيىل 13 مىڭ شاقىرىم اۆتوجولدى جاڭعىرتۋ, سالۋ جەنە جٶندەۋ, 1480 شاقىرىمعا جۋىق تەمٸرجولدى جٶندەۋ جەنە جاڭا تەمٸرجول جەلٸلەرٸن سالۋ جوسپارلانۋدا.
