2026 جىلعى 1 شٸلدەدەن باستاپ قازاقستاننىڭ جىلجىمايتىن مٷلٸك نارىعىندا ەكٸ ٸرٸ ٶزگەرٸس كٷشٸنە ەنەدٸ. ولار – يپوتەكا بويىنشا جىلدىق تيٸمدٸ سىياقى مٶلشەرلەمەسٸن شەكتەۋ جەنە جاڭا قۇرىلىس كودەكسٸنٸڭ ەنگٸزٸلۋٸ, دەپ حابارلايدى dalanews.kz.
قۇرىلىس سالاسىنىڭ ساراپشىسى, Qazaq Expert Club مٷشەسٸ ديليارا سەيتنۇروۆانىڭ ايتۋىنشا, بۇل ٶزگەرٸستەردٸڭ ەرقايسىسى جەكە ٶزٸ دە نارىققا ەلەۋلٸ ىقپال ەتە الادى. الايدا ولاردىڭ بٸر مەزەتتە ەنگٸزٸلۋٸ قۇرىلىس سەكتورىنداعى جۇمىس مودەلٸن تٷبەگەيلٸ ٶزگەرتۋٸ مٷمكٸن.
ساراپشىنىڭ سٶزٸنشە, بٸر جاعىنان يپوتەكالىق قاراجاتقا قولجەتٸمدٸلٸك ازايسا, ەكٸنشٸ جاعىنان قۇرىلىس كومپانييالارىنا قويىلاتىن تالاپتار كٷرت كٷشەيەدٸ. ونىڭ ايتۋىنشا, مۇنداي اۋقىمدى رەتتەۋشٸ ٶزگەرٸستەردٸڭ قاتار كەلۋٸ نارىق ٷشٸن سيرەك جاعداي.
يپوتەكا 20%: نە ٶزگەرەدٸ?
2026 جىلعى مامىردا قارجى نارىعىن رەتتەۋ جەنە دامىتۋ اگەنتتٸگٸ مەن ۇلتتىق بانك يپوتەكالىق نەسيەلەر بويىنشا شەكتٸ جىلدىق تيٸمدٸ سىياقى مٶلشەرلەمەسٸن تٶمەندەتۋ تۋرالى قاۋلى قابىلداعان.
1 شٸلدەدەن باستاپ بانكتەر بارلىق تٶلەمدەردٸ ەسەپتەگەندە يپوتەكانى 20%-دان جوعارى مٶلشەرلەمەمەن بەرە المايدى. بۇل شەكتەۋ تەك جاڭا نەسيەلەرگە قاتىستى بولادى. بۇعان دەيٸن رەسٸمدەلگەن يپوتەكالاردىڭ مٶلشەرلەمەسٸ ٶزگەرمەيدٸ.
قازٸرگٸ تاڭدا ۇلتتىق بانكتٸڭ بازالىق مٶلشەرلەمەسٸ 18% بولعاندىقتان, بانكتەردٸڭ مارجاسى شامامەن ەكٸ پايىزدىق تارماققا دەيٸن قىسقارادى.
قازاقستان قارجىگەرلەر قاۋىمداستىعىنىڭ ساراپشىسى رامازان دوسوۆتىڭ پٸكٸرٸنشە, قازٸرگٸ فورماتتاعى تۇرعىن ٷي نەسيەلەرٸن بەرۋ كٶلەمٸ جەكە بانكتەردە شامامەن 50%-عا دەيٸن ازايۋى مٷمكٸن. ال «وتباسى بانك» پەن مەملەكەتتٸك باعدارلامالاردى ەسەپتەگەندەگٸ جالپى نارىقتاعى ەسەر 10–20% شاماسىندا بولادى دەپ باعالانىپ وتىر.
سونىمەن قاتار, جىلدىق تيٸمدٸ سىياقى مٶلشەرلەمەسٸن ەسەپتەۋ ەدٸستەمەسٸ دە ٶزگەرەدٸ. ەندٸ مٶلشەرلەمە ٷش پارامەترگە بايلانىستى انىقتالادى: نەسيە مەرزٸمٸ, باستاپقى جارنا جەنە LTV كوەففيتسيەنتٸ.
ياعني باستاپقى جارنا نەعۇرلىم جوعارى, ال نەسيە مەرزٸمٸ قىسقا بولسا, مٶلشەرلەمە دە سوعۇرلىم تٶمەن بولادى.
ۇلتتىق بانك تٶراعاسى تيمۋر سٷلەيمەنوۆ 20%-دىق ليميت باستاپقى جارناسى 30%-دان اساتىن يپوتەكالارعا قاتىستى بولاتىنىن مەلٸمدەدٸ. ەگەر باستاپقى جارنا بۇدان تٶمەن بولسا, مٶلشەرلەمە 25%-عا دەيٸن جەتۋٸ مٷمكٸن. بۇل مەحانيزم بٶلەك نورماتيۆتٸك اكتٸمەن بەكٸتٸلەدٸ.
ديليارا سەيتنۇروۆانىڭ ايتۋىنشا, مۇنداي ٶزگەرٸستەردەن كەيٸن كوممەرتسييالىق يپوتەكا بۇرىنعىداي قولجەتٸمدٸ بولمايدى. ونىڭ سٶزٸنشە, ەگەر بۇعان دەيٸن 20% باستاپقى جارنامەن 22–25% مٶلشەرلەمەمەن نەسيە رەسٸمدەۋ مٷمكٸن بولسا, ەندٸ ازاماتتار نە باستاپقى جارنانى كٶبەيتۋگە, نە مەملەكەتتٸك يپوتەكالىق باعدارلامالارعا كٶشۋگە مەجبٷر بولادى.
ساراپشىنىڭ پٸكٸرٸنشە, نەگٸزگٸ بالاما رەتٸندە «وتباسى بانك» ٶنٸمدەرٸ مەن «7-20-25», «ناۋرىز», «باقىتتى وتباسى» جەنە «جاسىل يپوتەكا» باعدارلامالارى قالادى.
جاڭا قۇرىلىس كودەكسٸنٸڭ ەسەرٸ
پرەزيدەنت 2026 جىلعى 9 قاڭتاردا №253-VIII جاڭا قۇرىلىس كودەكسٸنە قول قويعان. قۇجاتتاعى نورمالاردىڭ بٸر بٶلٸگٸ 2026 جىلعى 1 شٸلدەدەن باستاپ كٷشٸنە ەنسە, قالعانى 2027 جەنە 2028 جىلدارى كەزەڭ-كەزەڭٸمەن ەنگٸزٸلەدٸ.
وسى ۋاقىتقا دەيٸن قۇرىلىس سالاسى كٶپتەگەن جەكە زاڭدار مەن نورماتيۆتٸك اكتٸلەر ارقىلى رەتتەلٸپ كەلگەن. ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا, ولاردىڭ اراسىندا جيٸ قايشىلىقتار تۋىنداعان.
سەيتنۇروۆانىڭ پٸكٸرٸنشە, جاڭا كودەكس قۇرىلىس نارىعىن بىتىراڭقى رەتتەۋدەن قاتاڭ ەرٸ جٷيەلٸ باقىلاۋ مودەلٸنە كٶشٸرەدٸ.
ماڭىزدى ٶزگەرٸستەردٸڭ بٸرٸ – قالا قۇرىلىسى جوبالارىنا مٸندەتتٸ ساراپتاما ەنگٸزٸلۋٸ. ەندٸ ەگجەي-تەگجەيلٸ جوسپارلاۋ جوبالارى مەن ولاردىڭ تٷزەتۋلەرٸ تولىق ساراپتامادان ٶتۋٸ تيٸس.
سونىمەن بٸرگە مۇنداي جوبالاردى ەكٸ جىلدا بٸر رەتتەن ارتىق ٶزگەرتۋگە بولمايدى جەنە بارلىق تٷزەتۋلەر باس جوسپار اياسىندا عانا جٷزەگە اسىرىلادى.
ساراپشىنىڭ ايتۋىنشا, بۇل نورما الماتى ٷشٸن ەرەكشە ماڭىزدى. سەبەبٸ ول نٷكتەلٸك قۇرىلىس تەجٸريبەسٸن جەنە قالا قۇرىلىسى شەشٸمدەرٸن جيٸ قايتا قاراۋدى شەكتەيدٸ.
تاعى بٸر ماڭىزدى جاڭالىق – ادال ەمەس قۇرىلىس كومپانييالارىنىڭ تٸزٸلٸمٸ جاسالادى. ول eGov پەن پروفيلدٸك مينيسترلٸكتٸڭ پورتالىندا جارييالانادى.
بۇدان بٶلەك, كودەكس سەيسميكالىق قاۋٸپتٸ ايماقتارداعى تۇرعىن جەنە قوعامدىق عيماراتتاردى پاسپورتتاۋدى, كونسترۋكتيۆتٸك جٷيەلەردٸڭ سەيسموتۇراقتىلىق سىناقتارىن جەنە جاۋاپكەرشٸلٸگٸ جوعارى نىساندارعا ينجەنەرلٸك-سەيسمومەترييالىق ستانتسييالار ورناتۋدى مٸندەتتەيدٸ.
مۇنداي الاڭدار ميكروزونالاۋ دەرەكتەرٸ نەگٸزٸندە انىقتالادى.
سەيتنۇروۆانىڭ ايتۋىنشا, 8–9 بالدىق سەيسميكالىق ايماقتا ورنالاسقان الماتى ٷشٸن بۇل قالا قاۋٸپسٸزدٸگٸ مەن تۇراقتىلىعى مەسەلەسٸنە تٸكەلەي قاتىستى.
كودەكستە كەپٸلدٸك مٸندەتتەمەلەرٸنە دە ەرەكشە نازار اۋدارىلعان. ەندٸ نىسانعا بەرٸلەتٸن ەڭ تٶمەنگٸ كەپٸلدٸك مەرزٸمٸ 5 جىل بولادى. ال ٸرگەتاس, كٶتەرگٸش كونسترۋكتسييالار, شاتىر مەن قاسبەتكە كەمٸندە 10 جىل كەپٸلدٸك بەرٸلۋٸ تيٸس. بۇعان دەيٸن كٶپتەگەن مەردٸگەرلەر ەكٸ جىلدىق ستاندارتتى كەپٸلدٸكپەن شەكتەلٸپ كەلگەن.
سونداي-اق مامانداردىڭ جەكە جاۋاپكەرشٸلٸگٸ ەنگٸزٸلەدٸ. ەندٸ تەك كومپانييا عانا ەمەس, ناقتى ينجەنەرلەر مەن ماماندار دا جاۋاپ بەرەدٸ. كەي جاعدايلاردا سەرتيفيكاتتاردى قايتارىپ الۋ نەمەسە قىلمىستىق جاۋاپكەرشٸلٸككە تارتۋ قاراستىرىلعان.
بۇدان بٶلەك, ليتسەنزييالانعان ۇيىمداردىڭ بٸرىڭعاي ەلەكتروندى تٸزٸلٸمٸ جاسالادى. وندا مامانداردىڭ سەرتيفيكاتتارى مەن كەپٸلدٸك مٸندەتتەمەلەرٸ كٶرسەتٸلەدٸ.
ساراپشىنىڭ سٶزٸنشە, مۇنىڭ بەرٸ نارىقتى اشىق ەرٸ تسيفرلىق جٷيەگە كٶشٸرەدٸ. ونىڭ پٸكٸرٸنشە, ەندٸ تەندەرلەردە مەرزٸمٸ ٶتكەن نەمەسە فورمالدى قۇجاتتاردى پايدالانۋ قيىندايدى.
باعا مەن سۇرانىسقا ەسەرٸ
ديليارا سەيتنۇروۆانىڭ پٸكٸرٸنشە, يپوتەكالىق شەكتەۋلەر مەن جاڭا كودەكستٸڭ قاتار ەنگٸزٸلۋٸ 2026 جىلدىڭ ەكٸنشٸ جارتىسىندا نارىقتى قايتا قۇرۋدىڭ نەگٸزگٸ فاكتورىنا اينالادى.
ساراپشى ەلسٸز دەۆەلوپەرلەر بٸر ۋاقىتتا ەكٸ قىسىمعا تاپ بولاتىنىن ايتتى. ونىڭ سٶزٸنشە, بٸر جاعىنان يپوتەكانىڭ قولجەتٸمدٸلٸگٸ تٶمەندەسە, ەكٸنشٸ جاعىنان جوبالاردىڭ ساپاسىنا قويىلاتىن تالاپتار كٷشەيەدٸ. ال بەدەلٸ جاقسى, قۇجاتتارى رەتتەلگەن جەنە قارجىلىق مودەلٸ تۇراقتى كومپانييالار ارتىقشىلىققا يە بولادى.
سوعان قاراماستان, باعا ٶسٸمٸ قالىپتى دەڭگەيدە ساقتالادى دەگەن بولجام بار. بٸر جاعىنان جوبالاۋ, ماتەريالدار مەن ساراپتاماعا كەتەتٸن شىعىنداردىڭ ٶسۋٸ قۇرىلىس قۇنىن ارتتىرسا, ەكٸنشٸ جاعىنان يپوتەكانىڭ قولجەتٸمدٸلٸگٸ تٶمەندەگەندٸكتەن سۇرانىس شەكتەلەدٸ.
سەيتنۇروۆانىڭ بولجامىنشا, الماتىدا تۇرعىن ٷي باعاسى جىل سوڭىنا دەيٸن شامامەن 10–15% ارالىعىندا ٶسۋٸ مٷمكٸن. الايدا جاڭا رۇقساتتاردىڭ بەرٸلۋٸ باياۋلاپ, ساتىلىم قارقىنى تٶمەندەۋٸ ىقتيمال.
