– ارايلىم اقسۋبايقىزى, ٸلە اۋدانى بيىلعى وقۋ جىلىن قالاي باستادى? جاڭادان اشىلعان مەكتەپتەر مەن بالاباقشالار بار شىعار?
– ەرينە. اۋدانىمىز جىل ٶتكەن سايىن دامىپ, تۇرعىندار سانى ارتىپ كەلە جاتقاندىقتان, اۋدانىمىزدا جىل سايىن جاڭا بٸلٸم بەرۋ مەكەمەلەرٸنٸڭ اشىلۋى بٸز ٷشٸن ەدەتكە اينالعان دٷنيە دەسەك بولادى.
ايتالىق, بيىلعى وقۋ جىلىندا ىنتىماق اۋىلىندا 600 ورىندى ورتا مەكتەپ وقۋشىلاردى قابىلداسا, تٶلە بي اۋىلىنداعى باستاۋىش مەكتەبٸنە كەڭەيتۋ جۇمىستارى جٷرگٸزٸلٸپ, بٸلٸم وشاعى ورتا مەكتەپ مەرتەبەسٸنە يە بولدى.
سول سيياقتى ٷستٸمٸزدەگٸ جىلى مەملەكەتتٸك تاپسىرىس اياسىندا 12 بالاباقشا اشىلسا, جەكەمەنشٸك بٸر بالاباقشا جۇمىسىن باستادى. جالپى, اۋدانىمىزدا 113 مەكتەپكە دەيٸنگٸ مەكەمە جۇمىس ٸستەيدٸ.
– مەملەكەت باسشىسىنىڭ «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى اياسىندا قانداي جۇمىستار اتقارىلعانىن ايتا كەتسەڭٸز?
– «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى اياسىندا كٶپتەگەن جۇمىستار جٷزەگە استى. جازعى دەمالىس كەزٸندە اۋدانىمىزداعى ەلەۋمەتتٸك تۇرمىس جاعدايى تٶمەن وتباسىنداعى 116 بالانىڭ دەمالىسىن ۇيىمداستىرىپ, ولاردىڭ ۋاقىتىن تيٸمدٸ ٶتكٸزۋگە مٷمكٸندٸك جاسالىندى.
سونىمەن قاتار «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى اياسىندا اۋدانىمىزداعى بٸراز وقۋشىلار قاراساي اۋدانىنداعى بەلگٸلٸ تۇڭعىش پرەزيدەنتٸمٸز بەن اناعا قۇرمەت مۇراجايلارىنا ەكسكۋرسييا جاساپ, ٶزدەرٸنٸڭ ارماندارىن ۇشتاپ قايتقانىن اتاپ ايتۋعا بولادى.
ال ساباق باستالعالى بەرٸ اۋدانىمىزداعى مەكتەپتەر اي سايىن الماتى قالاسىنداعى ع.مٷسٸرەپوۆ اتىنداعى جاستار تەاترىنا كەزەك-كەزەگٸمەن بارىپ, تٷرلٸ قويىلىمداردى تاماشالاۋدى دەستٷرگە اينالدىرۋدا.
بۇدان باسقا الماتى وبلىسىندا جاستاردىڭ IT سالاسىنا قىزىعۋشىلىعىن وياتۋ ماقساتىندا روبوت قۇراستىرۋ كابينەتتەرٸ اشىلىپ, جۇمىس ٸستەپ جاتىر. قازٸر تەحنيكانىڭ تٸلٸن بٸلۋگە ۇمتىلعان جاستاردىڭ قاتارى كٷن سايىن ارتىپ كەلەدٸ. سونىمەن قاتار ٷش تٸلدٸلٸك بويىنشا 8 مەكتەپتە ٷش تٸلدە ساباق وقىتۋ ٸس-تەجٸريبەسٸ قولعا الىنعانىن ايرىقشا اتاپ ايتۋعا بولادى.
بيىلعى بٸزدٸڭ ٷلكەن جاڭالىعىمىز رەتٸندە اۋدانىمىزدا حيدجاب كيگەن 27 قىزدىڭ كٶپشٸلٸگٸ حيدجابتارىن شەشتٸ. قازٸرگٸ تاڭدا حيدجابىن شەشپەگەن ەكٸ قىزبەن تەلٸمگەر ۇستازدار جۇمىس جٷرگٸزٸپ جاتىر. وسىلايشا, «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى اياسىندا قولعا الىنعان جۇمىستار ٶز نەتيجەسٸن بەرٸپ وتىرعان جايى بار.
– كٶپتەگەن جەردە حيدجاب كيگەن مەكتەپ وقۋشىلارىنىڭ ٸسٸ ٷلكەن داۋعا ۇلاسىپ جاتقانىن ەستٸپ, كٶرٸپ جٷرمٸز. سٸزدەر بۇل مەسەلەنٸ قالاي ۋشىقتىرماي شەشتٸڭٸزدەر?
– مەكتەپ وقۋشىلارىنا حيدجابتى شەشتٸرۋ وڭاي بولعان جوق. بۇل ٸستە دٸني باسقارما, ٸلە اۋدانى ەكٸمدٸگٸ جانىنداعى لاڭكەستٸككە قارسى كٷرەس كوميسسيياسىنىڭ مٷشەلەرٸ جەنە تەجٸريبەلٸ پەداگوگ ۇستازدار, پسيحولوگ ماماندار وقۋشىلاردىڭ اتا-انالارىمەن ٷزدٸكسٸز تٷسٸندٸرۋ جۇمىستارىن جٷرگٸزٸپ, 25 وقۋشى قىزدىڭ مەكتەپ فورماسىن كييۋٸنە ىقپال ەتتٸ.
ەرينە, مۇنداي جاعدايعا بٸردەن قول جەتكٸزۋ مٷمكٸن ەمەس. بىلتىر الماتى وبلىستىق بٸلٸم باسقارماسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى جاڭىل ماردانقىزى باستاعان كوميسسييا اۋدانىمىزعا كەلٸپ, بۇل باعىتتا جان-جاقتى تٷسٸندٸرۋ جۇمىستارىن جٷرگٸزگەن بولاتىن. كوميسسييا قۇرامىندا بٸلٸكتٸ دٸن ماماندارى, پسيحولوگتار بولعانىن ايتا كەتۋٸمٸز كەرەك.
بۇدان كەيٸن دە بٸزدەر بۇل باعىتتاعى جۇمىستاردى توقتاتپاي, وقۋشىلار مەن ولاردىڭ اتا-انالارىمەن جيٸ كەزدەسٸپ, تٷسٸندٸرۋ جۇمىستارىن جٷرگٸزدٸك. باسىندا اتا-انالاردىڭ بٸزدٸ تىڭداماعان كەزدەرٸ بولدى. بۇل رەتتە ولاردى سابىرعا شاقىرىپ, ولاردىڭ بۇل ٸستەرٸ اتا-بابا دەستٷرٸ مەن قازٸرگٸ زاماننىڭ تالابىنا قايشى كەلەتٸنٸن ايتتىق.
كەيبٸر اتا-انالار ۋەجٸمٸزگە قۇلاق اسپاعاندا ولارعا بالالاردىڭ قۇقىن شەكتەپ وتىرعانىن مايدالاپ تٷسٸندٸرۋگە تۋرا كەلدٸ. ەگەر ولار ٶز ويلارىنان باس تارتپاعان جاعدايدا بۇل ٸسكە بالا قۇقىعىن قورعاۋ ۇيىمدارى ارالاسىپ, جات اعىمنىڭ جولىندا جٷرگەندەردٸ اتا-انا قۇقىعىنان ايىرىلىپ قالۋى مٷمكٸن ەكەنٸن ايتتىق.
ٸلە اۋدانىنداعى 13 مەكتەپتە حيدجاب كيگەن قىزدارىمىز بولدى. و باستا ولاردىڭ اتا-انالارىن بٸر مەكتەپكە جيناپ, قر بٸلٸم جەنە عىلىم مينيسترلٸگٸنٸڭ 2016 جىلى شىققان №26 بۇيرىعىمەن مۇقييات تانىستىرىپ, بالا مەكتەپ قابىرعاسىن اتتاعاننان كەيٸن بارشاعا ورتاق مەكتەپ فورماسىن كييۋٸ كەرەك ەكەنٸن تٷسٸندٸردٸك.
– حيدجاب كيگەن قىزداردىڭ جاس شاماسى قانداي?
– جاس شامالارى ەرقالاي. كەرەك دەسەڭٸز, مەكتەپ تابالدىرىعىن جاڭادان اتتاعان دايارلىق توپتارىنىڭ اراسىندا حيدجاب كيگەن بٷلدٸرشٸندەرٸمٸز بولدى. بٸزدەر اتا-انالارعا جاس بالالاردى بۇلايشا كٷيزەلٸسكە تٷسٸرمەۋ كەرەكتٸگٸن جەتەسٸن جەتكٸزە تٷسٸندٸرۋگە تۋرا كەلدٸ. نەتيجەسٸندە, كٶپتەگەن اتا-انالار تٷسٸنٸستٸك تانىتىپ, ٶز رايلارىنان قايتتى.
– ارايلىم حانىم, بۇل جاعدايدا اتا-انالار ايتقانىنان قايتپاعان جاعدايدا بۇل ٸستٸڭ سوڭى نەمەن اياقتالادى?
– ەگەر اتا-انالار زاڭ تالاپتارىنا باعىنباعان جاعدايدا بۇل ٸس يۋۆەنالدى سوتتىڭ قاراۋىنا ٶتەدٸ. يۋۆەنالدى سوتتار كٶپتەگەن ٶركەنيەتتٸ ەلدەردە قىزمەت اتقاراتىنى بەلگٸلٸ. مۇنداي سوتتار بالالار قۇقىقتارىن قورعاۋعا جەنە بالامەن جاسالاتىن قىلمىستىڭ الدىن الۋدى كٶزدەيدٸ.
بٶگدە اعىمنىڭ جەتەگٸندە كەتٸپ, بالالارىنىڭ ٶمٸرٸنە كەسٸرٸن تيگٸزگەن اتا-انالاردىڭ ٸسٸن وسى سوت قاراپ, قۇقىقبۇزۋشىلىق انىقتالعان جاعدايدا ولاردى اتا-انا قۇقىعىنان ايىرادى.
سوڭعى ساتىعا جەتكەنشە تٷرلٸ ەسكەرتۋلەر مەن ايىپپۇلدار سالىناتىنىن دا ايتا كەتۋٸمٸز كەرەك. اۋدانىمىزدا ٸسٸ يۋۆەنالدى سوتقا تاپسىرىلعان اتا-انا جوق. بٸزدەر بۇل ٸستٸ ارنايى كوميسسييانىڭ كٷشٸمەن رەتتەيتٸنٸمٸزگە سەنٸمدٸمٸن.
جالپى, بٸزدٸڭ بۇل باعىتتا جۇمىس ٸستەپ كەلە جاتقانىمىزعا ەكٸ جىلعا تاياپ قالدى. حيدجاب كيگەن قىزدارىمىزدىڭ مەكتەپ فورماسىن كيٸپ جاتقانىن ەستٸگەن ٶزگە اۋدانداعى ەرٸپتەستەرٸمٸز بٸزگە حابارلاسىپ, ٸس-تەجٸريبەمٸزبەن بٶلٸسۋدٸ سۇراپ جاتقان جايى بار. بٸزدٸڭشە, بۇل باعىتتا كٶپتەگەن مامانداردىڭ باسىن قوسىپ جۇمىس ٸستەۋدٸڭ ماڭىزى زور دەپ ەسەپتەيمٸز.
ەڭگٸمەلەسكەن نۇرلان ەۋبەكٸر
فوتو: azattyq.org
