بٷگٸنگٸ زاماننىڭ تالعامى مەن تالابى تۇرعىسىنان الىپ قاراعاندا – ينتەرنەتسٸز دٷنيە بوس. دٷيٸم دٷنيەنٸ تارىنىڭ قاۋىزىنا سىيعىزىپ جٸبەرگەن اقپاراتتىق تەحنولوگييالار جىل ٶتكەن سايىن جەتٸلٸپ, دامۋ ٷستٸندە. بۇل ٷردٸستەن بٸزدٸڭ ەلدٸڭ دا قالىس قالماۋى ماڭىزدى. قازاقستاندى تسيفرلىق حابقا اينالدىرۋدىڭ امال-تەسٸلدەرٸ بار ما? ەل تۇرعىندارى ينتەرنەتتەن تارىعىپ وتىرعان جوق پا? اتالعان سالادا اشىق, ەدٸل بەسەكە نارىعىن قالاي قالىپتاستىرامىز?
Huawei Technologies Kazakhstan جەنە ADT مۇرىندىق بولۋىمەن قر تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسييالار جەنە اەروعارىش ٶنەركەسٸبٸ مينيسترلٸگٸ ۇيىمداستىرعان «تسيفرلىق قازاقستانعا» فورۋمىندا وسى ماڭىزدى مەسەلەلەر تارازىعا تارتىلىپ, تالقىعا تٷستٸ. ەلٸمٸزدەگٸ اقپاراتتىق-تەحنولوگييالاردىڭ دامۋ ٷردٸسٸنە باعا بەرٸپ, ونىڭ دامۋ جولدارى قاراستىرىلعان شارادا سالا ماماندارى ٶز ەكسپەرتيزالارىن ورتاعا سالدى.
IDC حالىقارالىق كونسالتينگ اگەنتتٸگٸ 2022 جىلدىڭ سەۋٸر-ماۋسىم ايلارىندا قر تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسييالار جەنە اەروعارىش ٶنەركەسٸبٸ مينيسترلٸگٸ ٷشٸن ارنايى زەرتتەۋ ەزٸرلەگەن ەدٸ. ول زەرتتەۋلەر "Huawei Technologies Kazakhstan" تاراپىنان دا قولداۋ تاپقان. وسى زەرتتەۋگە قاراعاندا ەلٸمٸزدەگٸ وپتيكالىق-تالشىقتى ينتەرنەتتٸڭ ٷلەسٸ قالالاردا 28%, ال اۋىلدى جەرلەردە 18 پايىزدى قۇرايدى. ينتەرنەت نارىعىنداعى DSL تەحنولوگيياسىنىڭ ٷلەسٸ بۇدان ەلدەقايدا جوعارى, قالالار مەن اۋدان-اۋىلداردا تيٸسٸنشە 37 جەنە 35 پايىز بولعان. كەڭجولاقتى ينتەرنەتتٸڭ قىزمەتٸ مەن ينفراقۇرىلىمىن جەتٸلدٸرۋ جۇمىستارى مينيسترلەر كابينەتٸنٸڭ كٷن تەرتٸبٸنە ەنٸپتٸ. سەبەبٸ, ونسىز اقپاراتتىق ەكونوميكانىڭ ٸرگەتاسىن قالاۋ نەعايبىل.
جاڭا تەحنولوگييالارعا نەگٸزدەلگەن ەكونوميكانى جولعا قويعاندا تۇرعىنداردىڭ تۇرمىسى تٷزەلٸپ, تٷتٸنٸ تٷزۋ ۇشاتىن بولادى. جاڭا تەحنولوگييالار جاڭا جۇمىس ورىندارىنىڭ قۇرىلۋىنا جول اشىپ, بيزنەسكە جاڭا مٷمكٸندٸكتەرٸ سىيلايدى دەپ كٷتٸلۋدە. قازاقستان تۇرعىندارىن نەعۇرلىم جوعارى جىلدامدىقتى ينتەرنەتپەن قامتىعان سايىن قوعامنىڭ ساياسي ساۋاتى مەن ەكونوميكالىق بەلسەندٸگٸ سوعۇرلىم ارتا تٷسەدٸ.
بۇل سٶزٸمٸزدٸ قر تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسييالار جەنە اەروعارىش ٶنەركەسٸبٸ ۆيتسە-مينيسترٸ اسحات ورازبەك تە راستاپ وتىر. ونىڭ اتاپ ٶتكەنٸندەي, 2011 جىلى بۇۇ «ينتەرنەتتٸڭ قول جەتٸمدٸ بولۋىن ادام قۇقىعىن ساقتاۋدىڭ بٸر بەلگٸسٸ» دەپ باعالاعان.
«قوعامداعى تسيفرلىق تەڭسٸزدٸكتەن ارىلۋىمىز كەرەك. تسيفرلاندىرۋ سالاسىندا «قايتا قۇرۋ» ساياساتىنا باسىمدىق بەرٸپ, اقپاراتتىق تەحنولوگييالاردى ارقا تۇتاتىن بيزنەس جوبالاردىڭ ٶسٸپ-ٶنۋٸنە جول اشۋعا تيٸسپٸز. الايدا بۇل باعىتتا – رەگۋلياتورلار, تەلەكوممۋنيكاتسييا وپەراتورلارى مەن بايلانىس قىزمەتٸن تۇتىناتىن اۋديتورييا اۋىربٸرشٸلٸك تانىتىپ, تىعىز بايلانىس ورناتۋى تيٸس», – دەيدٸ, قر تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسييالار جەنە اەروعارىش ٶنەركەسٸبٸ ۆيتسە-مينيسترٸ اسحات ورازبەك.
مينيسترلٸك مەلٸمەتٸنشە, قازٸرگٸ ۋاقىتتا ەلٸمٸزدەگٸ ADSL, FttN, 3G, 4G تەحنولوگييامەن تارالاتىن كەڭجولاقتى ينتەرنەتپەن 6459 ەلدٸ-مەكەن, سونىڭ ٸشٸندە 118 قالا جەنە 5214 اۋىل-ايماق تولىق قامتىلعان. قازاقستان تۇرعىندارىن قولجەتٸمدٸ ينتەرنەتپەن قامتۋ ماقساتىندا ٷكٸمەت «250+» باعدارلاماسىن ەزٸرلەپ, وسى باعىتتا كەزەڭ-كەزەڭٸمەن العا جىلجىپ كەلەدٸ. قازٸرگٸ احۋال بويىنشا, ەل تۇرعىندارىنىڭ 99,3 پايىزى ينتەرنەتكە قولى جەتٸپ, عالامتوردان ٶزٸنە كەرەكتٸ اقپاراتتى الىپ وتىر. ٸلگەرٸدەگٸ «250+» باعدارلاماسىنا قوسىمشا رەتٸندە «تسيفرلاندىرۋ, عىلىم جەنە يننوۆاتسييا ەسەبٸنەن تەحنيكالىق دامۋعا ۇمتىلۋ» اتتى ۇلتتىق جوبا ەزٸرلەگەن قر تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسييالار جەنە اەروعارىش ٶنەركەسٸبٸ مينيسترلٸگٸ الداعى ۋاقىتتا ەل تۇرعىندارىنىڭ 100 پايىزىن جوعارى ساپالى ينتەرنەتپەن قامتاماسىز ەتپەك.
قازاقستانداعى تسيفرلىق ەكونوميكانىڭ بەتالىسىنا باعا بەرگەن Huawei Eurasia كومپانيياسىنداعى وپەراتورلار جۇمىسىن باقىلايتىن قۇرىلىمىنىڭ ٶكٸلٸ ما سياو مىرزا ينتەرنەتتٸڭ جالپى ٸشكٸ ٶنٸمدٸ ارتتىراتىن «قۇدٸرەتٸ» بارىن ايتتى.
«ەلدەگٸ بارلىق سالاعا دەندەپ ەنگەن, كەڭجولاقتى, جوعارى جىلدامدىقپەن تارالاتىن ينتەرنەت مەملەكەتتٸڭ جالپى ٸشكٸ ٶنٸمٸن 1,3 پايىزعا ارتتىرادى. تەز تارالاتىن ينتەرنەتتٸڭ ارقاسىندا ەكونوميكانىڭ تامىرىنا قان جٷگٸرٸپ, تٷرلٸ-تٷرلٸ عىلىمي جاڭالىق جاسالادى. ايتالىق, بٷگٸندەرٸ «اقىلدى شەشٸم», «جاساندى ينتەللەكت» نارىعىنىڭ ٷلەسٸ 30 پايىزعا ارتقان. بۇل ٶز كەزەگٸندە ەكونوميكانىڭ بارلىق سالاسىن جاڭارتۋعا, جاڭا ٷردٸسكە بەيٸمدەۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. بۇل تۇرعىدا Huawei بٷتٸن بٸر مەملەكەتتٸ جوعارى جىلدامدىقتاعى ينتەرنەتپەن قامتاماسىز ەتۋگە ەلەۋەتٸ جەتەتٸن ەلەمدەگٸ جەتەكشٸ كومپانييانىڭ بٸرٸ. بٸز قازاقستان ٷكٸمەتٸمەن اراداعى ەرٸپتەستٸكتٸڭ ٶرٸسٸن كەڭەيتە تٷسۋگە ەزٸرمٸز. وسى ارقىلى اقپاراتتىق تەحنولوگيياعا ارقا سٷيەگەن ەكوجٷيەنٸ قالىپتاستىرىپ, جوعارىتەحنولوگييالى ەلەمنٸڭ قابىرعاسىن قالاعىمىز كەلەدٸ», – دەدٸ ما سياو مىرزا.
