قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتٸك كەڭەسشٸسٸ ەرلان قارين پرەزيدەنتتٸڭ «ەدٸلەتتٸ قازاقستان» تۇجىرىمداماسىندا كٶرٸنٸس تاپقان ساياساتى باستى بەس تۇجىرىم تۋرالى ايتتى, - دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ 2019 جىلدان بەرٸ دەيەكتٸ تٷردە جٷرگٸزٸپ كەلە جاتقان, يدەولوگييالىق سيپاتى «ەدٸلەتتٸ قازاقستان» تۇجىرىمداماسىندا كٶرٸنٸس تاپقان ساياساتى باستى بەس تۇجىرىمعا نەگٸزدەلگەن. پرەزيدەنت ونىڭ ەرقايسىسىن ەرتٷرلٸ كەزەڭدە ۇسىنىپ, ساياسي ٶمٸرگە بٸرتٸندەپ ەنگٸزٸپ كەلەدٸ.
«ەرتٷرلٸ پٸكٸر – بٸرتۇتاس ۇلت» اتتى العاشقى تۇجىرىم «ەدٸلدٸك جەنە ەدٸلەتتٸ قازاقستان دەگەنٸمٸز نە?» دەگەن ساۋالعا جاۋاپ بەرەدٸ. بۇل جەردە ەڭگٸمەنٸڭ تٷيٸنٸ تەڭ قۇقىلى, سىندارلى تالقىلاۋ ارقىلى بەرٸنە ورتاق بايلام جاساپ, شەشٸم قابىلداۋ قاجەت دەگەن پايىمعا كەلٸپ تٸرەلەدٸ. ەدٸلەتتٸ قازاقستاندى قۇرۋ جولىندا تەڭقۇقىلىق قاعيداتى ٶتە ماڭىزدى. وسى قاعيدات بەرٸك ورنىقسا, ازاماتتاردىڭ بەرٸ ٶزٸنٸڭ جەكە ەلەۋەتٸن جٷزەگە اسىرۋ ٷشٸن ەلەۋمەتتٸك جاعدايىنا, ۇلتىنا, تٸلٸ مەن دٸنٸنە قاراماستان بٸردەي قۇقىقتار مەن مٷمكٸندٸكتەرگە يە بولادى.
«حالىق ٷنٸنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت» اتتى ەكٸنشٸ تۇجىرىم «ەدٸلدٸك قالاي ورنايدى?» دەگەن ساۋالعا «ەل-جۇرتپەن تىعىز بايلانىستا بولىپ, ولاردىڭ مۇڭ-مۇقتاجىن تىڭداي بٸلۋ ارقىلى ورنىعادى» دەپ جاۋاپ بەرۋگە نەگٸزدەلگەن. دەگەنمەن «حالىق ٷنٸنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت» ۇعىمى ازاماتتاردىڭ كٷندەلٸكتٸ تٷيتكٸلدەرٸن شۇعىل ەرٸ تيٸمدٸ شەشۋدٸ عانا مەڭزەمەيدٸ. سونىمەن قاتار, بۇل تۇجىرىمداما ەلٸمٸزدٸ دامىتۋعا قاتىستى باستى مەسەلەلەر بويىنشا قوعامنىڭ بارلىق ٶكٸلٸنٸڭ پٸكٸرٸن ەسكەرە وتىرىپ, بايىپتى ەرٸ ورتاق شەشٸم قابىلداناتىنىن اڭعارتادى. «حالىق ٷنٸنە قۇلاق اساتىن مەملەكەتتٸڭ» جارقىن مىسالى رەتٸندە كونستيتۋتسيياعا ٶزگەرٸستەر ەنگٸزۋ ٷشٸن ٶتكٸزٸلگەن رەفەرەندۋمدى ايتۋعا بولادى.
ٷشٸنشٸ تۇجىرىم – «زاڭ جەنە تەرتٸپ» ەدٸلدٸك ورناتۋدىڭ ەدٸس-تەسٸلدەرٸن ايقىندايدى, ياعني «ەدٸلدٸكتٸ قانداي جولمەن ورناتامىز?» دەگەن ساۋالعا جاۋاپ بەرەدٸ. زاڭدى مٷلتٸكسٸز ساقتاۋ, بارشانىڭ زاڭ الدىندا تەڭ بولۋى, ەڭ باستىسى زاڭ بۇزعان ادامنىڭ قالايدا جازاسىن الۋى – قوعامدا ەدٸلدٸكتٸ ورنىقتىرۋدىڭ باستى شارتى. وسىنىڭ بەرٸن ٸس جٷزٸندە ورىنداۋ ٶتە ماڭىزدى. بۇل, ەسٸرەسە, تۇرمىستىق-وتباسىلىق زورلىق-زومبىلىققا, جەمقورلىققا قارسى كٷرەسكە قاتىستى وقيعالاردان ايقىن كٶرٸنەدٸ. قىلمىس جاساعان ادامنىڭ لايىقتى جازالانۋى – ەدٸل سوت تٶرەلٸگٸ قاعيداتىنىڭ كٶرٸنٸسٸ عانا ەمەس, سونداي-اق قوعامنىڭ سوت جٷيەسٸنە جەنە تۇتاس مەملەكەتكە دەگەن سەنٸمٸنٸڭ كٶرسەتكٸشٸ. بۇل رەتتە مىنا جايتتى تٷسٸنٸپ العان جٶن. زاڭدىلىق پەن قۇقىقتىق تەرتٸپتٸ قامتاماسىز ەتۋ – مەملەكەتتٸڭ عانا مٸندەتٸ ەمەس. «زاڭ جەنە تەرتٸپ» قاعيداتىنىڭ قوعامدا ورنىعۋىنا بارلىق ازامات ۇدايى اتسالىسۋعا تيٸس.
تٶرتٸنشٸ تۇجىرىم – «كٷشتٸ پرەزيدەنت – ىقپالدى پارلامەنت – ەسەپ بەرەتٸن ٷكٸمەت» ەدٸلەتتٸ قازاقستاننىڭ ينستيتۋتسيونالدىق اۋقىمىن ايقىندايدى, ياعني «ەدٸلەتتٸ قازاقستان» قانداي بولۋى كەرەك?» دەگەن سۇراققا جاۋاپ بەرەدٸ. 2019–2021 جىلدارداعى ساياسي رەفورمالاردىڭ تٶرت توپتاماسى جەنە 2022 جىلعى ساياسي جاڭعىرۋ باعدارلاماسى وسى تۇجىرىمدى ناقتى جٷزەگە اسىرۋعا ارنالدى. سونىڭ نەتيجەسٸندە بيلٸك تارماقتارى اراسىندا تيٸمدٸ تەپە-تەڭدٸك جٷيەسٸ بار مەملەكەتتٸك قۇرىلىمنىڭ جاڭا ينستيتۋتسيونالدىق ٷلگٸسٸ قالىپتاستى.
بەسٸنشٸ تۇجىرىم – «ادال ازامات» ۇعىمى «ەدٸلەتتٸ قازاقستاندى كٸم قالىپتاستىرادى?» دەگەن ساۋالعا جاۋاپ بەرە وتىرىپ, ەل-جۇرتىمىزدىڭ رۋحاني-ادامي كەلبەتٸ بولاشاقتا قانداي بولاتىنىن جەنە ازاماتتىق قوعام قالاي داميتىنىن كٶرسەتەدٸ. مەملەكەت باسشىسى: «ادال ازامات» – جاقسى قاسيەتتەرگە يە بولىپ, ادال ەڭبەك ەتەتٸن جەنە تابىسقا ادال جولمەن جەتەتٸن, ادالدىق پەن ەدٸلدٸكتٸ بەرٸنەن بيٸك قوياتىن ادام» دەگەن ەدٸ. يدەولوگييالىق تۇعىرناما تۋرالى ايتقاندا مىنا مەسەلەگە نازار اۋدارعان جٶن. بۇل – قانداي دا بٸر قاتىپ قالعان قاعيدالاردى ٷگٸت-ناسيحات ارقىلى جاساندى تٷردە جاپپاي ساناعا سٸڭٸرۋ ەمەس, كەرٸسٸنشە, بٸزدٸڭ قوعامنىڭ رۋحاني بٸرلٸگٸن نىعايتا تٷسەتٸن شىنايى قۇندىلىقتاردى دەرٸپتەۋ دەگەن سٶز.
جالپى, مەملەكەت باسشىسى ۇسىنعان يدەولوگييالىق تۇعىرناما ەلٸمٸزدٸ ودان ەرٸ جان-جاقتى جاڭعىرتۋعا قاتىسى بار سالالاردىڭ بەرٸنە تىڭ سەرپٸن بەرەدٸ.
