ەلٸمٸزدە تۋابٸتتٸ ەرەكشە بالالاردىڭ كٶبەيۋٸ, مٷگەدەكتٸگٸ بار بالالار سانىنىڭ جىل ساناپ ارتۋى قازٸرگٸ تاڭدا مامانداردى الاڭداتىپ وتىر. سوڭعى مەلٸمەتتەرگە سەنسەك, ەلٸمٸزدە "مٷگەدەك" مەرتەبەسٸ بار بالالاردىڭ سانى 100 000-نان اسقان. ال ونشاقتى جىل بۇرىن تٸپتٸ مٷگەدەكتٸگٸ بار بالالار سانى 50 مىڭعا دا جەتپەگەن ەكەن. سوندىقتان قازٸرگٸ تاڭدا مٷگەدەكتٸگٸ بار بالالارعا تەگٸن مەديتسينالىق كٶمەكتٸ ارتتىرۋ, انالار ساۋلىعىن نىعايتۋ باعىتىنداعى جۇمىستار كٷشەيتٸلٸپ جاتىر. سونداي-اق ەرەكشە قاجەتتٸلٸگٸ بار بالالارعا امبۋلاتورييالىق جەنە ستاتسيونارلىق دەڭگەيدە مەديتسينالىق كٶمەك كٶرسەتۋ مەسەلەلەرٸنە ەرەكشە نازار اۋدارىلىپ وتىر.
قازٸرگٸ تاڭدا ەلٸمٸزدەگٸ ەرەكشە بالالارعا مەديتسينالىق كٶمەك, سونىڭ ٸشٸندە وڭالتۋ كٶمەگٸ تەگٸن مەديتسينالىق كٶمەكتٸڭ جەنە مٸندەتتٸ ەلەۋمەتتٸك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جٷيەسٸ شەڭبەرٸندە كٶرسەتٸلٸپ جاتىر. ياعني كەز كەلگەن ەرەكشە بالا تولىقتاي مەديتسينالىق كٶمەكتٸ ەلٸمٸزدە تەگٸن الا الادى. ال دەرٸلەردٸ شە? دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترٸنٸڭ 2021 جىلعى 5 تامىزداعى № قر دسم №75 بۇيرىعىنا سەيكەس تەگٸن مەديتسينالىق كٶمەكتٸڭ كەپٸلدٸك بەرٸلگەن كٶلەمٸ شەڭبەرٸندە ەرەكشە بالالار تەگٸن جەنە ۋاقىتىلى دەرٸلٸك زاتتارمەن قامتاماسىز ەتٸلەدٸ. دەمەك ەلٸمٸزدەگٸ مٷگەدەكتٸگٸ بار بالالار تەگٸن مەديتسينالىق قىزمەتتٸ عانا ەمەس دەرٸلەرمەن دە قامتاماسىز ەتٸلگەن. بۇل مٷگەدەك بالالارى بار اتا-انالار ٷشٸن ٷلكەن كٶمەك.
سونداي انالاردىڭ بٸرٸ كەميلا ەبٸلقىزى: «باسىندا بالامنىڭ ەرەكشە بالا بولىپ تۋعانىنىڭ ٶزٸ مەن ٷشٸن ٷلكەن كٷيزەلٸس بولدى. العاشقى كەزدەرٸ نە ٸستەرٸمدٸ بٸلمەي ٶزٸمدٸ تىم دەرمەنسٸز سەزٸندٸم. كەيٸن مەملەكەت تاراپىنان جەردەماقى تاعايىندالىپ, اسىراۋشى رەتٸندە ماعان دا جەردەماقى بەرٸلٸپ, تەگٸن تٷرلٸ ەلەۋمەتتٸك زاتتارمەن قامتاماسىز ەتٸلە باستاعاندا مەملەكەتتٸڭ ٶزٸ قامقور بولىپ وتىرعاندا مەن نەگە اناسى بولا تۇرىپ ٶزٸمدٸ تاستاپ جٸبەردٸم دەپ جينالدىم. جىلىنا بٸرنەشە رەت تەگٸن رەابليتاتسييالىق جاتتىعۋلار الامىز. تەگٸن قول اربا مەن گيگيەنالىق زاتتار بەرەدٸ. قازٸر دەرٸگەرلەر جٷرە المايدى دەگەن قىزىم جٷرٸپ جٷر,تٸپتٸ قاسىق ۇستاپ ٶزٸ تاماقتانادى. دەل قازٸر ونىڭ بەرٸن تٷسٸنٸپ, ۇعىنىپ, سٶيلەپ, تٸپتٸ ەن ايتىپ, جٷرٸپ, جٷگٸرٸپ, ٶزٸ تاماق جەۋٸنٸڭ ار جاعىندا قىرۋار ەڭبەك جاتىر.
مەملەكەتٸمٸزدٸڭ ٶز ازاماتتارىنا قامقورلىعىنىڭ ارقاسىندا مٷگەدەكتەگٸ بار جانداردىڭ قوعامنان شەتتەتٸلمەي, كەرسٸنشە ولاردىڭ ٶمٸر سٷرۋٸنە بارلىق جاعداي جاسالىپ جاتقانى كٶڭٸل قۋانتادى. ول ٶمٸرگە كەلگەندە تاماقتى شايناپ جەي المايدى دەگەن ەدٸ. زاماناۋي مەديتسينالىق قىزمەتتەردٸڭ دامۋىمەن بٸرگە تٷرلٸ جاتتىعۋلاردىڭ ارقاسىندا شايناپ جەيتٸن كٷنگە قول جەتكٸزدٸك. بٸر جاسقا تولماي جاساعان جاتتىعۋلار مەن ٷزدٸكسٸز جٷرگٸزٸلگەن ەمنٸڭ ارقاسىندا اۋناۋ, وتىرۋ, ەڭبەكتەۋ, جاعالاپ جٷرۋ سيياقتى ٶزدٸگٸنەن داميتىن ٸس ەرەكەتتەردٸ ٷيرەندٸ. قازٸر جٷرمەيدٸ دەگەن قىزىم, تٸپتٸ ۆەلوسيپەد تەبەدٸ.
مەملەكەت تٶلەگەن جەردەماقىنىڭ بارلىعىن ٷنەمٸ قىزىمنىڭ ٶزٸنە جۇمساپ, ەرەكشە بالا بولعان سوڭ دامۋىن ٷنەمٸ قاداعالاپ وتىردىم. مەملەكەت تاراپىنان بەرٸلەتٸن پروفيلاكتيكالىق ەمنەن بٶلەك, اقىلى ەمنەن دە قالدىرمادىم. ٶزٸنٸڭ جەردەماقىسى ٶزٸنٸڭ دامۋىنا جۇمسالسىن دەدٸم. شٷكٸر قازٸر قىزىمنىڭ دامۋ پروتسەسٸنە كٶڭٸلٸم تولادى. ٷيدە جاسىرىپ ۇستاماي, ماماندارعا تاسىپ, ديەتاعا وتىرعىزىپ دامۋىنا بار جاعدايدى جاساپ وتىرۋعا مٷمكٸندٸك بەرگەنٸ ٷشٸن قوعامىمىزعا ريزامىن. قازٸر تٸپتٸ جەرگٸلٸكتٸ باسقارۋشى ورىندار ارقىلى كونتسەرت, تسيركتەرگە تەگٸن بيلەت تە بەرٸلەدٸ. ٷيدە وتىرىپ قالماي سولاردىڭ بەرٸن باسقا بالالارداي بارىپ, كٶرٸپ, تاماشالاۋعا مٷمكٸندٸك بولعانى ٷشٸن قۋانامىن. مەملەكەتٸمٸزدٸڭ ٶز ازاماتتارىنا قامقورلىعىنىڭ ارقاسىندا مٷگەدەكتٸگٸ بار بالالار دامىپ جاتىر. العىسىم شەكسٸز!» دەيدٸ.
شەتەلدە ەمدەلۋگە دە مٷمكٸندٸك جاسالعان
اتاپ ٶتەر جايت, كەي جاعدايدا تۋا بٸتتٸ مٷگەدەكتٸگٸ بار بالالاردىڭ اتا انالارى شەكارانىڭ سىرتىنان مەديتسينالىق كٶمەك العىسى كەلٸپ جاتادى. قازٸرگٸ تاڭدا ەلٸمٸزدٸڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ قىزمەتٸ اتا انالاردىڭ بۇل تٸلەگٸن دە قاناعاتتاندىرۋعا تىرىسۋدا.
ياعني قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا جٷرگٸزٸلمەيتٸن جوعارى تەحنولوگييالىق مەديتسينالىق كٶمەككە كٶرسەتٸلٸمدەر بولعان كەزدە دياگنوزىنا قاراماستان, 18 جاسقا دەيٸنگٸ بالالارعا شەتەلدە ەمدەلۋگە مٷمكٸندٸك بەرٸلەدٸ. ناۋقاستى شەتەلگە ەمدەلۋگە جٸبەرۋ نەمەسە ٶز ەلٸمٸزدەگٸ وتاندىق مەديتسينالىق ۇيىمداردا ەم شارا جٷرگٸزۋ ٷشٸن شەتەلدٸك مامانداردى تارتۋ قاجەت بولعان جاعدايلاردا الدىن الا شەشٸم قابىلداۋ دا قاراستىرىلعان.
ول ٷشٸن بەيٸندٸ مامانداردىڭ قورىتىندىلارىنىڭ نەگٸزٸندە رەسپۋبليكالىق دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمدارى دەڭگەيٸندە شەشٸم جاسالىپ, ەم شارانىڭ قالاي جٷرگٸزٸلەتٸنٸ انىقتالادى.
ناۋقاس بالالارعا كٶمەكتەسۋ دەڭگەيٸمٸز قانشالىقتى?
قازٸرگٸ تاڭدا ەرەكشە بالالاردىڭ ەلٸمٸزدە كٷرت كٶبەيۋٸنە وراي ولارعا مەديتسينالىق كٶمەك كٶرسەتەتٸن ورتالىقتاردىڭ دا سانى ارتىپ كەلەدٸ. سۇرانىسقا قاراي ەرەكشە بالالارعا مەديتسينالىق قىزمەت كٶرسەتەتٸن مەملەكەتتٸك مەكەمەلەر مەن قاتار جەكەمەنشٸك مەديتسينالىق ورتالىقتاردىڭ دا سانى ارتىپ كەلەدٸ.
رەسمي ستاتيستيكاعا جٷگٸنسەك, ەلٸمٸزدٸڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ جٷيەسٸندە بالالارعا كٶمەك كٶرسەتەتٸن 55 وڭالتۋ ورتالىعى جۇمىس ٸستەيدٸ ەكەن. سونىڭ ٸشٸندە رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدەگٸ 3 ورتالىق بار, وندا 522 تٶسەك قامتىلعان. ال ۇلتتىق بالالاردى وڭالتۋ ورتالىعىندا 300 تٶسەك, قىزىلوردا قالاسىنداعى فيليالىندا 57 تٶسەك, "بالبۇلاق" رەسپۋبليكالىق بالالاردى وڭالتۋ ورتالىعىندا 65 تٶسەك, قر دسم "كۋرورتولوگييا جەنە مەديتسينالىق وڭالتۋ عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىندا" 100 تٶسەك قاراستىرىلعان كٶرٸنەدٸ. بۇل ورتالىقتار قازٸر ەرەكشە بالالارى بار اتا انالار ٷشٸن ٷمٸت وتىن سىيلايتىن, تالاي بالانىڭ ٶمٸرگە بەيٸمٸن ارتتىرعان, العىسقا بٶلەنگەن مەكەمەلەر بولىپ وتىر.
سونىمەن قاتار مەملەكەتتٸڭ وسى مەسەلەگە كٶڭٸل بٶلۋٸنە وراي سانى ارتىپ جاتقان ەلٸ دە بولسا اشىلىپ جاتقان مەديتسينالىق قىزمەت كٶرسەتۋ ورىندارى دا بارشىلىق. مەسەلەن "قامقورلىق" باستاماسى ارقىلى 30 ورتالىق اشىلعان, ولاردىڭ 15-ٸ وڭالتۋ ورتالىعى جەنە 15-ٸ ەرتە ارالاسۋ ورتالىعى. جەكەمەنشٸك وڭالتۋ ورتالىقتارىنا مەملەكەتتٸك قولداۋ دا قاراستىرىلعان. بالالاردىڭ بويىنداعى سىرقاتىن ەرتە جاستان انىقتاپ, مٷگەدەكتٸكتٸ انىقتاۋعا جەنە الدىن الۋعا باعىتتالعان مۇنداي ورتالىقتاردىڭ ماڭىزى زور! دامۋ كەمٸستٸگٸ بار جەنە ولاردىڭ تۋىنداۋ قاۋپٸ بار بالالار وسى ورتالىقتاردا ساۋىقتىرۋ جەنە وڭالتۋ كٶمەگٸن الا الادى.
