ەلوردا شەجٸرەسٸ: ەلەم نازارىنداعى ەكسپو

ەلوردا شەجٸرەسٸ: ەلەم نازارىنداعى ەكسپو
جاڭا جۇمىس ورىندارى قالا تٸرشٸلٸگٸنٸڭ كٷرەتامىرى. ەلوردادا 2016 جىلدىڭ ەكٸنشٸ جارتىسىندا ون توعىز مىڭعا جۋىق جاڭا جۇمىس ورنى اشىلدى. جۇمىسسىزدىق دەڭگەيٸ قالا تاريحىنداعى ەڭ تٶمەنگٸ دەڭگەيگە - 4,6% ...

جاڭا جۇمىس ورىندارى قالا تٸرشٸلٸگٸنٸڭ كٷرەتامىرى. ەلوردادا 2016 جىلدىڭ ەكٸنشٸ جارتىسىندا ون توعىز مىڭعا جۋىق جاڭا جۇمىس ورنى اشىلدى.

جۇمىسسىزدىق دەڭگەيٸ قالا تاريحىنداعى ەڭ تٶمەنگٸ دەڭگەيگە - 4,6% دەيٸن تٷستٸ. بوس ورىندار جەرمەڭكەسٸون ەكٸ رەت ٶتكٸزٸلٸپ, استانانىڭ جۇمىسسىز ازاماتتارى,سونىڭ ٸشٸندە مٷگەدەكتەر, ەيەلدەر مەن جاستاردى جۇمىسپەن قامتۋعا ناقتى ەرەكەت جاسالدى. جۇمىسقا ورنالاسۋعا كەڭەس بەرۋ جەنە كٶمەك كٶرسەتۋ ٷشٸن ساۋدا ٷيلەرٸندە جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىعىنىڭ بەس ٶكٸلدٸگٸ جۇمىس ٸستەدٸ. ون سەگٸز جاسقا دەيٸنگٸ پسيحونەۆرولوگييالىق پاتولوگيياسى بار مٷگەدەك بالالارعا كٷندٸزگٸ ستاتسيونار اشىلدى. ەلەۋمەتتٸك قىزمەت كٶرسەتۋ ورتالىعى جۇمىس ٸستەي باستادى. مٷمكٸندٸگٸ شەكتەۋلٸ ادامداردىڭ قاجەتتٸلٸكتەرٸنە بەيٸمدەلۋگە باعىتتالعان جول قيىلىستارى, جاياۋ جٷرگٸنشٸلەرگە ارنالعان جارىق مودۋلدەرٸ, ارنايى جول بەلگٸلەرٸ ورناتىلدى. بەس جٷزدەن استام اۆتوبۋس مٷگەدەكتەردٸ قابىلداۋ جەنە شىعارىپ سالۋ ٷشٸن جابدىقتالىپ, مىڭعا تارتا ايالداما قوعامدىق كٶلٸكتەرگە بەيٸمدەلدٸ.
جاڭا بالاباقشالار اشىلىپ, مەكتەپتٸڭ وقۋ باعدارلاماسىن جەتٸلدٸرۋ جەنە جاڭا ساياباقتار مەن الاڭدار سالۋدى باستى نازاردا ۇستالدى. مەكتەپكە دەيٸنگٸ تەربيە بەرۋ سالاسىندا 2016 جىلى 3 مەملەكەتتٸك, 44 جەكەمەنشٸك, 33 شاعىن ورتالىق, جالپى سانى 47 جاڭا بالاباقشا پايدالانۋعا بەرٸلدٸ. وعان جىلدار بويى كەزەكتە تۇرعان 46 مىڭ بالانى ورنالاستىرىلدى. زاماناۋي ەكٸ مەكتەپ اشىلدى. قازىنا قارجىسىنىڭ قىسقارۋىنا قاراماستان وقۋشىلارعا بەرٸلەتٸن تەگٸن تاماق پەن جول اقىسى توقتاتىلعان جوق.استانادا Smart مەكتەپ جوباسى ٸسكە قوسىلدى. قالاداعى № 3, № 15 مەكتەپتە پيلوتتىق رەجيمدە سەتتٸ جٷزەگە اسىرىلدى. جوبانى بارلىق مەكتەپتەردە ٸسكە اسىرۋ بالالار قاۋٸپسٸزدٸگٸنٸڭ مونيتورينگٸ جٷيەسٸ, ەلەكتروندى كٸتاپحانا (بٸرىڭعاي دەرەكتەر بازاسى, وقۋلىقتاردىڭ ورتالىقتاندىرىلعان شىعارىلىمى), ەلەكتروندى كٷندەلٸك جەنە بٸرىڭعاي ونلاين-ەسەپ تەرٸزدٸ مودۋلدەردٸ ەنگٸزۋگە باعىتتالدى. بۇل قالا مەكتەپتەرٸن بٸرىڭعاي ەلەكتروندىق بٸلٸم بەرۋ ورتاسىنا بٸرٸكتٸرۋگە مٷمكٸندٸك بەردٸ. بارلىق بٸلٸم بەرۋ ۇيىمدارىن, ەر كەڭسەنٸ كەڭ جولاقتى ينتەرنەتكە قوسۋ جۇمىستارى باستالدى. قالا مەكتەپتەرٸندە «Bilim Media Group» قازاقستاندىق كومپانيياسى دايىنداعان مىڭنان استام مۋلتيمەدييالىق رەسۋرستار قولدانىلدى. ونىڭ باسشىلىعىمەن مەكتەپ كٶلٸكتەرٸن ەنگٸزۋدٸڭ كەشەندٸ باعدارلاماسى جاسالدى. سوعان سەيكەس 2017 جىلى مارشرۋتتار جەلٸسٸ بويىنشا قىرىق بەس مامانداندىرىلعان اۆتوبۋس جٷرە باستادى.جيىرماعا جۋىق كوللەدجدە ەلەۋمەتتٸك سەرٸكتەستٸكتەرمەن دۋالدى وقىتۋ ەلەمەنتتەرٸ ەنگٸزٸلٸپ, توعىز كوللەدجدە حالىقارالىق وقۋ ورىندارىمەن مەموراندۋمدارعا قول قويىلدى.
اعىمداعى جىلى دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا دا باسا نازار اۋدارىلدى. 2016 جىلى 14 مەكتەپتە اۋتيزمٸ بار بالالارعا ارنالعان ينكليۋزيۆتٸ بٸلٸم بەرۋگە ارنالعان 14 قولداۋ سىنىپتارى جەنە №3 پسيحولوگييالىق-پەداگوگيكالىق تٷزەتۋ بٶلمەسٸن اشتى. ناۋقاستاردىڭ جەكەلەگەن ساناتتارىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا جەرگٸلٸكتٸ بيۋدجەتتەن 216 ميلليون تەڭگە كٶلەمٸندە تەگٸن بەرٸلەتٸن دەرٸ-دەرمەكتەردٸڭ تٸزٸمٸ كەڭەيتٸلدٸ.2016 جىلى 2 دەنساۋلىق ساقتاۋ نىسانى- قالالىق جەدەل مەديتسينالىق جەردەم ستانتسيياسى مەن 500 ورىندىق تۋبەركۋلەزگە قارسى ديسپانسەردٸڭ قۇرىلىسى اياقتالدى. 2016 جىلى استانا قالاسىنىڭ جەدەل جەردەم قىزمەتٸن دامىتۋدىڭ 2015-2016 جىلدارعا ارنالعان جوسپارى ٸسكە اسىرىلدى.
قالانى اباتتاندىرۋ مەن كٶگالداندىرۋعا ەرەكشە كٶڭٸل بٶلٸندٸ.سوعان ساي قالالىق ساياباقتى قايتا قۇرۋ جەنە سارىارقا اۋدانىندا جالپى ۇزىندىعى 23,7 شاقىرىم بولاتىن 17 كٶشەدە سىرتقى جارىقتاندىرۋ جەلٸلەرٸنٸڭ قۇرىلىسى اياقتالدى. «اراي» ساياباعىنا قوسىلعان جاسىل ايماق ورنىندا «وتباسىلىق اللەيا» جوباسى پايدالانۋعا بەرٸلدٸ. سارىبۇلاق ٶزەنٸنٸڭ ٸرگەلەس اۋماعىن اباتتاندىرىلدى. جالپى, 2016 جىلى استانا قالاسىندا 29 838 اعاش وتىرعىزىلدى. ەلوردانى «جاسىل بەلدەۋٸنە» 21 شاقىرىم ۆەلوسيپەد جولى تٶسەلٸندٸ. «جاسىل بەلدەۋ» اۋماعى قويان, قارساق, تٷلكٸ, كەكٸلٸك پەن قىرعاۋىلدىڭ مەكەنٸمەن قاتار, استانا تۇرعىندارىنىڭ دا دەمالىس اۋماعىنا اينالدى. تۇرعىندارعا قالانىڭ قىسقى سۋىعى مەن جازعى ىستىعىندا قوعامدىق كٶلٸك كٷتۋ ىڭعايلى بولۋى ٷشٸن 27 جابىق پاۆيلون (جىلى ايالدامالار) ورناتىلدى.حالىقتىڭ اۆتوبۋستاردىڭ تۇرعان جەرٸ مەن باعىتتارى جايلى ناقتى ۋاقىتتاعى مەلٸمەتتەردٸ الۋىنا قولايلى بولۋ ٷشٸن «AstraBus» موبيلدٸ قوسىمشاسى ٸسكە قوسىلدى. جاڭا قۇرىلىس الاڭدارىن جول ينفراقۇرىلىمىمەن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا 2016 جىلى 10,5 شاقىرىم, تۇرعىن الاپتاردا 9,2 شاقىرىم جاڭاجول سالىندى. 41,2 شاقىرىمعا ورتاشا جٶندەۋ جۇمىستارى جٷرگٸزٸلدٸ. 2016 جىل استانا ٷشٸن جاڭا تابىستارمەن, وڭ ٶزگەرٸستەرمەن ەستە قالدى. ەلوردا كٶپتەگەن سالا بويىنشا ەلٸمٸزدٸڭ كٶشباسشىسى اتاندى. شاعىن جەنە ورتا بيزنەستٸڭ دامۋى, جۇمىسسىزدىقتىڭ الدىن الۋ, ەكونوميكانىڭ دامۋى بويىنشا جاقسى نەتيجەلەرگە قول جەتكٸزٸلدٸ. ەلوردا ەكٸ مىڭ ون جەتٸنشٸ جىلعى «ەكسپو –2017» حالىقارالىق كٶرمەسٸن جوعارى دەڭگەيدە ۇيىمداستىرا وتىرىپ, ونىڭاستانانىڭ دامۋىنا تيگٸزەر زور ەسەرٸن تيٸمدٸ پايدالانا بٸلدٸ. كٶرمەنٸڭ ارقاسىندا قالانىڭ كٶلٸكتٸك, ينجەنەرلٸك جەنە ەلەۋمەتتٸك ينفراقۇرىلىمىنا سان جاعىنان دا, ساپا جاعىنان دا ايتارلىقتاي سەرپٸلٸس جاسالدى. جاڭا تەمٸرجول ۆوكزالى, ەۋەجايدىڭ جاڭا عيماراتى اشىلدى. ەلەكتر جەلٸلەرٸ مەن ەكٸ شاعىن ستانتسييا, كەرٸز جٷيەسٸ سالىندى. جاڭا كٶشەلەرگە جولدار تٶسەلدٸ. كٶرمەنٸ ٶتكٸزۋ كەزٸندە استاناعا بەس ميلليوننان استام ادام كەلدٸ, قىرىق جەتٸ جاڭا مەيرامحانا مەن وتىز التى قوناق ٷي اشىلدى. بٸر جىلدىڭ ٸشٸندە استانا ەكٸمدٸگٸ بيۋدجەت قارجىسىنا سالعان جەتٸ تۇرعىن ٷي كەشەنٸ بار رەكوردتىق 2,36 ميلليون شارشى مەتر تۇرعىن ٷي پايدالانۋعا بەرٸلدٸ.
استانادا وسى جىلدارى ەكسپو تەجٸريبەسٸنە سٷيەنە وتىرىپ, قۇقىق قورعاۋ قىزمەتٸ جاڭا دەڭگەيگە كٶتەرٸلدٸ. اۋلالاردا جەنە ٷيلەردٸڭ كٸرەبەرٸستەرٸندە پەتەر يەلەرٸ كووپەراتيۆتەرٸ ورناتقان بەينەباقىلاۋ جٷيەلەرٸ ماڭىزدى رٶل اتقاردى. تەك 2017 جىلى بەس جٷزدەن استام وسىنداي كامەرالار ورناتىلدى. بەينەباقىلاۋ كٶمەگٸمەن اۋلالاردا ەكٸ مىڭنان استام ەكٸمشٸلٸك قۇقىق بۇزۋشىلىق انىقتالىپ, كٸرەبەرٸستەردە كامەرالار ارقىلى ەكٸ مىڭداي زاڭ بۇزۋشىلىق تٸركەلدٸ. 2017 جىلدىڭ قازان ايىندا ٸسكە قوسىلعان «سەرگەك» اپپاراتتىق-باعدارلامالىق كەشەنٸ جول قاۋٸپسٸزدٸگٸن ەدەۋٸر جاقسارتتى. بۇل جوبانى ٸسكە اسىرۋ جول-كٶلٸك وقيعالارىنىڭ سانىن 18% تٶمەندەتۋگە مٷمكٸندٸك بەردٸ. تۇرعىندار مەن جٷرگٸزۋشٸلەر ٶزدەرٸن قاۋٸپسٸز سەزٸنە باستادى. قالا بيۋدجەتٸ قوماقتى قارجى ٷنەمدەدٸ. جاڭاشىل استانادا 2017 جىلى حالىقتىڭ پٸكٸرلەرٸ مەن قاجەتتٸلٸكتەرٸنە جاۋاپ بەرۋٸنٸڭ بٸرتۇتاس جٷيەسٸ - «iKomek» باقىلاۋ جەنە جەدەل ەرەكەت ەتۋ ورتالىعى قۇرىلدى. ول كوممۋنيكاتسييانىڭ بارلىق تٷرلەرٸ - 109 قالالىق تەلەفوندار, Facebook-تەگٸ توپتار جەنە Telegram-داعى چاتتار, ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەرگە مونيتورينگ, ەلەكتروندىق پوشتا, Smart Astana موبيلدٸ قوسىمشاسى قامتىدى. ول ٷشٸن 164 تٶتەنشە جاعدايعا قاتىستى ارنايى جەدەل رەگلامەنت جاسالىپ, ەنگٸزٸلدٸ. نەتيجەسٸندە كٷن سايىن قالالىق قىزمەتتەرگە باراتىن ازاماتتار سانى التى مىڭنان التى جٷز ادامعا دەيٸن ازايدى. وسى جىلى جول جۇمىستارىنىڭ رەكوردتىق كٶلەمٸ جٷزەگە اسىرىلىپ - 169 كٶشە سالىندى جەنە جٶندەلدٸ. جالپى ۇزىندىعى 114,5 كم جول تٶسەلدٸ. قوعامدىق كٶلٸك بويىنشا 2017 جىلى جاڭارتىلعان 23, جاڭادان ٸسكە قوسىلعان 14, وڭتايلاندىرىلعان 415 مارشرۋت كەستەسٸ دە ٶز نەتيجەسٸن بەردٸ. ازاماتتار جەكە اۆتوبۋستار جەلٸسٸ مەن زاماناۋي اقپاراتتىق تەحنولوگييالاردى ەنگٸزۋدٸ جوعارى باعالادى. قوعامدىق كٶلٸكتٸ كٷتۋ ۋاقىتى ون تٶرتتەن سەگٸز مينۋتقا دەيٸن قىسقاردى. اۆتوبۋس پاركٸن جاڭارتۋ بويىنشا مارشرۋتتارداعى جاڭا اۆتوبۋستار سانى 70% جەتتٸ. جولدان 200-دەن استام ەسكٸ اۆتوبۋستار شىعارىلدى. بٸراق تاريف ٶزگەرٸسسٸز, 90 تەڭگە دەڭگەيٸندە قالدى.
وسى جىلدارى قالانىڭ يدەلوگوگييالىق جۇمىسىنا دا جەتكٸلٸكتٸ كٶڭٸل بٶلدٸ. «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسىن جٷزەگە اسىرۋ اياسىندا, بٸر جىلدىڭ ٸشٸندە ەكٸ جٷزدەي ٸس-شارا ٶتكەن ەكەن. ونىڭ ٸشٸندە, «تەربيە جەنە بٸلٸم» باعىتىندا جاستاردىڭ ەلەۋمەتتٸك, شىعارماشىلىق ەلەۋەتٸن دامىتۋعا ارنالعان «جاستار ەنەرگيياسى» جازعى لاگەرٸ, «Astana Vine fest» فەستيۆالٸ, جاس اقىندار ايتىسى, باسقا دا كٶپتەگەن اكتسييالار ۇيىمداستىردى. ەلوردادا تۇڭعىش رەت «عىلىم», «ەرلٸگٸ ٷشٸن», «شىعارماشىلىق جەنە ٶنەر», «جۋرناليستيكا», «ٷزدٸك مەملەكەتتٸك قىزمەتكەر», «جاس كەسٸپكەر», «تەاتر جەنە كينو» جەنە باسقا دا نوميناتسييالار بويىنشا ٷزدٸك جاستاردى انىقتايتىن «استانا دارىنى–2017» سىيلىعى تاعايىندالدى. شىعارماشىل جاستاردىڭ «ەلٸمنٸڭ جٷرەگٸ – استانا» اتتى كٸتابى جارىق كٶردٸ. زاماناۋي اقپاراتتىق تەحنولوگييالاردى, سونىڭ ٸشٸندە جەدەل ينتەرنەتتٸ پايدالانىپ, كٶركەم, عىلىمي ەدەبيەتتەردٸ وقۋ مەدەنيەتٸن قالىپتاستىرۋعا باعىتتالعان «Astana Bilim Land» جەنە «Bookdating» جوبالارى جٷزەگە اسىرىلدى. ەلوردانىڭ 27 ايالداماسىندا ارنايى ساندىق تاقتا ورناتىلدى. وندا كەز كەلگەن ادام QR-كود ارقىلى قازاق جەنە ەلەم جازۋشىلارىنىڭ قازاق, ورىس, اعىلشىن تٸلٸندەگٸ ەلەكتروندىق كٸتاپتارىمەن تانىسا الدى. «رۋحاني قازىنا» باعىتى بويىنشا, «استانانىڭ كيەلٸ جەرلەر كارتاسى» جاسالدى. وعان ەلوردا تاريحىندا ماڭىزدى ورىن الاتىن «بوزوق» قالاشىعى, «قاراٶتكەل» زيراتى, «الجير» تەرٸزدٸ مەموريالدى كەشەنٸ بار 20 نىسان ەنگٸزٸلدٸ. «استانانىڭ كيەلٸ جەرلەرٸ» اتتى كٸتاپ جارىق كٶردٸ. «الجير», «سەكەن سەيفۋللين» اتىنداعى مۇراجايلاردا جەنە بەيتەرەك كەشەنٸندە قور تولىقتىرۋ, ٶڭدەۋ جۇمىستارى جٷرگٸزٸلدٸ. سول جاڭارتۋدىڭ ارقاسىندا بۇل نىسانداردى 2017 جىلى التى جٷز مىڭ ادام تاماشالادى. سونىمەن قاتار, «بوزوق» قالاشىعىنا بەلگٸلٸ عالىمدار, زييالى قاۋىم ٶكٸلدەرٸ جەنە ەلوردا جاستارىنىڭ قاتىسۋىمەن عىلىمي ەكسپەديتسييالار ۇيىمداستىرىلدى. «رۋحاني قازىنا» باعىتى اياسىندا سونداي-اق, وتباسىلىق قۇندىلىقتاردى ناسيحاتتايتىن بٸرنەشە ٸس-شارا ۇيىمداستىرىلدى. ودان بٶلەك, «تۋعان جەر», «اتامەكەن» باعىتىندا بٸرقاتار ۇلتتىق كومپانييا, ٸرگەلٸ كەسٸپكەرلەر «مەتسەناتتار توبىنا» كٸرٸپ, قالانىڭ ينفراقۇرىلىمدىق, ەلەۋمەتتٸك, دەنساۋلىق ساقتاۋ, بٸلٸم سالالارىنا قاجەتتٸ نىسانداردى سالۋعا, جٶندەۋگە, مەكتەپ, بالاباقشالاردى جاڭا قوندىرعىلارمەن تولىقتىرۋعا اتسالىسىپ, قايىرىمدىلىق شارالارىن اتقاردى.
2018 جىلى استانانىڭ 20 جىلدىق مەرەيتويى باستى نازاردا بولدى. دەسەك تە, «قالا مەن ونىڭ ەكونوميكاسى, ەڭ الدىمەن, ادامدار» قاعيداتى حالىقتى ەلەۋمەتتٸك قورعاۋ مەسەلەسٸن كٷن تەرتٸبٸنەن تٷسٸرگەن جوق. iKomek قىزمەتٸ ارقىلى قالا تۇرعىندارىنىڭ تىنىس-تٸرشٸلٸگٸنەن تولىق حاباردار بولىپ وتىردى. 2018 جىلى اتالعان قىزمەت ارقىلى تۇرعىنداردان بٸر ميلليونداي حات تٷسٸپ, ونىڭ بەرٸ دەرلٸك نازارعا الىندى. بۇل جىلى قول جەتٸمدٸ باسپانا, اتاپ ايتقاندا, «نۇرلى جەر» باعدارلاماسى بويىنشا 1419 پەتەر قولدانىسقا بەرٸلسە, «7-20-25» باعدارلاماسى بويىنشا 1875 وتباسى 27 ميلليارد تەڭگەگە نەسيە الدى. كوللەدج ستۋدەنتتەرٸ ٷشٸن تۇرعىن ٷي مەسەلەسٸ جەرگٸلٸكتٸ بيۋدجەتتەن مەملەكەتتٸك تاپسىرىس ارقىلى جاتاقحانالارعا ورنالاستىرۋ ارقىلى تولىعىمەن شەشٸلدٸ. بۇل عيماراتتار قۇرىلىسىن ٷنەمدەۋگە جەنە دايىن ينفراقۇرىلىمدى تيٸمدٸ پايدالانۋعا مٷمكٸندٸك بەردٸ. ورتا بٸلٸم بەرۋ بويىنشا 2018 جىلى تٶرت جاڭا مەكتەپ جەنە بالالاردىڭ بوس ۋاقىتى ٷشٸن مەكتەپتەردە «قوعامداستىق» دەپ اتالاتىن تٶرت ٷزدٸكسٸز بٸلٸم بەرۋ ورتالىعى (بٸرەۋٸ بالالار ٷيٸندە) اشىلدى. بٸرەۋٸ سەگٸز جٷز بالاعا دەيٸن قامتيتىن مۇنداي ورتالىقتا بالالار روبوتوتەحنيكادان حورەوگرافيياعا, STEM زەرتحانالارىنان شاحماتقا جەنە سپورت سەكتسييالارىنا دەيٸن كٶپتەگەن ٷيٸرمەگە قاتىسۋعا مٷمكٸندٸك الدى. ٷيٸرمەلەرٸ مەن سەكتسييالارى تەگٸن بۇل ورتالىقتار ازاماتتار مەن كٶپ بالالى وتباسىلار ٷشٸن ناقتى قولداۋ بولدى. سونىمەن قاتار, تاعى بٸر جوبا - كٶپبالالى وتباسىلار مەن ازاماتتاردىڭ جەڭٸلدەتٸلگەن ساناتتارىنا ارنالعان ۇزارتىلعان كٷندٸك توپتار قايتا جانداندى. ەرەكشە بالالاردىڭ بٸلٸم ٷشٸن ولارعا 77 مەكتەپ, 13 بالاباقشا, 4 كوللەدجدە جاعداي جاسالدى. دەنساۋلىق سالاسىندا استانادا ٷشٸنشٸ ينسۋلت ورتالىعى, باقىلاۋ بٶلٸمشەسٸ, شالا تۋعان سەبيلەر ٶمٸرگە بەيٸمدەيتٸن ورىندار اشىلدى. سونىمەن قاتار باعدارشامدار جەدەل جەردەم كٶلٸكتەرٸنٸڭ دابىلى بويىنشا رەتتەستٸرۋ, تەجٸريبەلٸك «دەنساۋلىق بٸلەزٸكتەرٸ» شىعارۋ, ازاماتتارعا ەلەكتروندى دەنساۋلىق پاسپورتى بەرٸلۋ, «Smart Astana» ارقىلى دەرٸگەردٸ قابىلداۋ جەنە ٷيگە قوڭىراۋ شالۋ يننوۆاتسيياسى جٷزەگە اسىرىلدى. اقپاراتتاندىرۋ جەنە اقپاراتتىق تەحنولوگييالاردى قولدانىسقا ەنگٸزۋ بويىنشا بۇل جىلى قالادا بٸر-بٸرٸمەن سينحروندالعان التى مىڭ كامەرا ورناتىلىپ, جۇمىس ٸستەدٸ. سونىڭ ارقاسىندا استانا اۋلالارىندا قىلمىس ەكٸ ەسە, ال «سەرگەكتٸڭ» ارقاسىندا جول-كٶلٸك وقيعالارىنان بولاتىن ٶلٸم ەكٸ ەسەگە ازايدى. قالاداعى قوعامدىق كٶلٸك بويىنشا قالا باسشىلىعى 2018 جىلى تٶرت جاڭا جەنە قالا ورتالىعىن شەت ايماقتارىمەن بايلانىستىراتىن جيىرما تٸكەلەي مارشرۋت اشتى. بۇل كەزدەردە قالالىق اۆتوبۋستار پاركٸ 70% جاڭارتىلدى. بۇدان بٶلەك 2018 جىلى استانادا بيۋدجەت پەن مەملەكەت جەنە جەكەمەنشٸك ەرٸپتەستٸگٸ ەسەبٸنەن جەتپٸس تٶرت جىلى ايالداما ورناتىلدى. قوعامدىق كٶلٸكتەرگە اقى تٶلەۋ ماقساتىندا ەنگٸزٸلگەن كٶلٸك كارتالارى جٷيەسٸ ٶزٸنٸڭ تيٸمدٸلٸگٸن دەلەلدەدٸ. ول جولاۋشىلار تاسىمالىنداعى 30% اقشانى كٶلەڭكەلٸ اينالىمنان شىعارۋعا مٷمكٸندٸك بەردٸ. ەلەكتوروندى تٶلەمنٸڭ ەنگٸزٸلۋٸ ازاماتتاردىڭ كٷن سايىنعى باعىتتارىن تٷسٸنۋگە جەنە كٶلٸك جٷيەسٸنٸڭ ناقتى ەكونوميكالىق مودەلٸن بولجاۋعا, مارشرۋتتاردى وڭتايلاندىرۋ مەن سەۋلەتتٸك شەشٸمدەردٸ ساياسي ورتالىقتىلىق قاعيداتى نەگٸزٸندە قابىلداۋعا مٷمكٸندٸك بەردٸ. يننوۆاتسييالار بويىنشا قولعا الىنعان, قوعامدىق كٶلٸكتەر مەن تاكسيلەرگە ارنالعان جولدار ارقىلى تۇرعىندار باراتىن جەرٸنە جىلدام جەتۋ ٷشٸن اۆتوبۋسپەن جٷرۋ كەرەك ەكەنٸن تٷسٸندٸ.
2018 جىلى قالا بيۋدجەتٸنە 1 تريلليوننان استام ينۆەستيتسييا قۇيىلدى. بۇل ەلوردا ٷشٸن تاريحي رەكوردتىق كٶرسەتكٸش ەدٸ. استانانىڭ شەتەلدٸكتەر ٷشٸن تارتىمدى بولا باستاعانى سونشالىق, جالپى ينۆەستيتسييانىڭ تٶرتتەن بٸر بٶلٸگٸ شەتەلدٸك ينۆەستورلاردىڭ ٷلەسٸنە تيدٸ.
وسى جىلدارى استانا ەكٸمدٸگٸندە نە ٸستەلٸندٸ? جوعارىدا باياندالعان جايتتاردان باسقا قىسقا-نۇسقا عانا مىنا بٸر دەرەكتەرگە دە نازار اۋدارساق. استانادا بەينەباقىلاۋ كامەرالارى «ٸسكە كٸرٸستٸ». فۋتۋريستٸك بالىق كٶپٸرٸ اشىلدى. ەسكٸ جەنە ەسكٸرگەن عيماراتتاردىڭ ورنىنا الاڭدار مەن ساياباقتار, تازا كٶگالدارمەن سەرۋەندەۋ الاڭدارى, جايلى ورىندىقتار مەن تارتىمدى مٷسٸندەر پايدا بولدى. تۇرعىندار نارازىلىقتارىن جازباشا تٷردە بٸلدٸرە الاتىن, پروبلەمالار تۋرالى سٶيلەسە الاتىن قالالىق شەشٸمدەر بيۋروسى قۇرىلدى. ساپاسى ەلدەقايدا جوعارى جاڭا جولدار سالىندى. ەلوردالىق بارلىق مەكتەپتە روبوتوتەحنيكا كابينەتتەرٸ پايدالانۋعا بەرٸلدٸ. ەكٸمدٸكتەگٸلەر قاراماعىنداعىلارمەن بٸرگە قىمبات قىزمەت كٶلٸگٸنەن تٷسٸپ, تاكسيگە وتىرىپ, سول ارقىلى بيۋدجەتتٸڭ ميلليوندارى ٷنەمدەلدٸ.
بولاتبەك تٶلەپبەرگەن,
پرەزيدەنتتٸڭ باق سالاسىنداعى سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى,
حالىقارالىق «الاش» ەدەبي سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى,
مەملەكەتتٸك «دارىن» جاستار سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى