وقۋ-اعارتۋ بٸرٸنشٸ ۆيتسە-مينيسترٸ ناتاليا جۇمادٸلداەۆا قازاقستاندا TikTok ەلەۋمەتتٸك جەلٸسٸن شەكتەۋ مٷمكٸندٸگٸنە قاتىستى پٸكٸر بٸلدٸردٸ, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
ونىڭ ايتۋىنشا, كەز كەلگەن زيياندى كونتەنت بالالارعا عانا ەمەس, سىني ويلاۋ قابٸلەتٸ تولىق قالىپتاسپاعان ەرەسەك ادامدارعا دا كەرٸ ەسەرٸن تيگٸزۋٸ مٷمكٸن.
"قولدانىستاعى قۇقىقتىق نورمالار اياسىندا ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەردٸ شەكتەۋگە باعىتتالعان باستامالاردى قولدايمىز. TikTok-تى شەكتەۋ مەسەلەسٸنە كەلسەك, پلاتفورما پايدا بولعان قىتايدىڭ ٶزٸندە بالالارعا ارنالعان شەكتەۋلەر بار. وندا بالالاردىڭ TikTok-تا ٶتكٸزەتٸن ۋاقىتى تەۋلٸگٸنە 40 مينۋتتان اسپايدى جەنە كونتەنتكە قاتاڭ شەكتەۋ قويىلعان. ياعني, بالالار تەك بٸلٸم بەرۋ مەن دامىتۋعا ارنالعان ماتەريالداردى عانا كٶرە الادى", – دەدٸ جۇمادٸلداەۆا.
سٶزٸنشە, قازاقستانداعى بالالار مەن ەرەسەكتەر تۇتىناتىن كونتەنت باستاپقى فورماتتان مٷلدە بٶلەك.
ايتا كەتەيٸك, بۇعان دەيٸن مەجٸلٸس دەپۋتاتى جاناربەك ەشٸمجان بٷگٸنگٸ تاڭدا بالالاردىڭ ەلٸپپەسٸ – ەلەۋمەتتٸك جەلٸ, ەمٸزٸگٸ – TikTok, بەسٸك جىرى – Instagram بولىپ كەتكەنٸن نەگٸزگە الىپ, كەمەلەتكە تولماعاندارعا TikTok-قا كٸرۋگە تىيىم سالۋدى ۇسىنعان ەدٸ.
"ٶتكەن جىلى ەرٸپتەسٸم ەرلان سايىروۆ TikTok پلاتفورماسىنىڭ قوعامداعى كەرٸ ەسەرٸ تۋرالى تيٸستٸ ورىندارعا دابىل قاعىپ ەدٸ, سەلت ەتكەن جان جوق. سەناتور ەرٸپتەسٸمٸز نۇرتٶرە جٷسٸپ «بۇرىن بالالالاردى «تەك-تەكپەن» تەربيەلەيتٸن ەدٸك, قازٸر TikTok-پەن تەربيەلەپ جاتىرمىز» دەپ ەدٸ مٸنبەدەن. ٶلٸ تىنىشتىق. سٶز جوق, قازٸر – اقپاراتتىق عاسىر. ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەر ٶمٸرٸمٸزدٸڭ اجىراماس بٶلٸگٸنە اينالدى. پايدالى جاعى دا جوق ەمەس. الايدا, ۇلتتىق تەربيە مەن دەستٷر-سالتىمىزدىڭ ۋىقتارىن تالقانداپ, اقىل توقتاتپاعان, جاقسى مەن جاماندى ەلٸ تولىق اجىراتىپ ٷلگٸرمەگەن بالالار مەن جاسٶسپٸرٸمدەردٸمەڭدۋانا جەگەندەي مەڭٸرەۋ ەلەمگە باستاپ بارا جاتقان جاعدايدىڭ الدىن الماساق وپىق جەيمٸز", - دەيدٸ دەپۋتات.
ول بالالار مەن جاسٶسپٸرٸمدەر اراسىندا تيكتوك كەڭٸنەن تانىمال ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
"سوڭعى ەكٸ جىلدا 14,1 ملن قازاقستاندىق تٸركەلٸپتٸ. بۇل جەلٸنٸڭ نەگٸزگٸ تۇتىنۋشىلارى دا – سول بەسٸكتەن بەلٸ شىقپاعان بالالار مەن جاستار. وندا پايدالى كونتەنتتەن گٶرٸ, جاستارعا تەرٸس ەسەر ەتەتٸن زيياندى اقپاراتتار ٶرٸپ جٷر. قۇمار ويىنداردى جارنامالاۋ, ستريمدەر ارقىلى ەدەپسٸز ەرەكەتتەر كٶرسەتۋ, بوقاۋىز سٶزدەر, پورنوگرافييا, سۋيتسيدكە شاقىرۋ, دٸني ۋاعىزداردىڭ وڭدى-سولدى تارالۋى, بۋللينگ, تىيىم سالىنعان زاتتاردىڭ جارناماسى سەكٸلدٸ تەرٸسەرەكەتتەرگە شاقىراتىن لاس اقپاراتتار وسى تيكتوك ارقىلىتارالۋدا. جاسٶسپٸرٸمدەردٸڭ تيكتوكتان كٶرگەنٸن قايتالاپ, جاعىمسىز قىلىق پەن ەدەپسٸز ٸسكە ٷيٸر بولىپ بارا جاتقانى دا جاسىرىن ەمەس", - دەيدٸ جاناربەك ەشٸمجان.
دەپۋتات ەلەم ەلدەرٸ مۇنىڭ ودان ەرٸ ەتەك الۋىنا جول بەرمەۋ ماقساتىندا تيك-توكقا شەكتەۋ قويۋ نەمەسە ونداعى كونتەنتكە باقىلاۋدى كٷشەيتۋدٸ قولعا الىپ جاتقانىن اتاپ ٶتتٸ.
"مەسەلەن, رەسەي, قىرعىزستان, ٶزبەكستان, تەجٸكستانەلدەرٸ تيكتوك جەلٸسٸنە ٸشٸنارا نەمەسە تولىق شەكتەۋ قويدى. ال, فرانتسييا ٷكٸمەتٸ جاسٶسپٸرٸمدەردٸڭ ينتەرنەتكە قولجەتٸمدٸلٸگٸن زاڭنامالىق دەڭگەيدە رەتتەدٸ. اۋسترالييا 16 جاسقا دەيٸنگٸ بالالارعا قولدانۋدى زاڭمەن شەكتەدٸ. وسى جوعارىدا اتالعان ەلدەردٸڭ بٸر بٸلگەنٸ بار شىعار... ەۋروپالىق وداق, كانادا, ۇلىبريتانييا, جاڭا زەلاندييادا بالالار قاۋٸپسٸزدٸگٸنە قاتىستى الاڭداۋشىلىققا بايلانىستى 2023 جىلى شەشٸم قابىلداپ ٷلگەرگەن. كەرەك دەسەڭٸز, TikTok-تىڭ اتاسى سانالاتىن قىتايدىڭ ٶزٸندە بۇل پلاتفورما قولجەتٸمدٸ ەمەس. بٸز دە جەدەلدەتٸپ تيكتوك-قا شەكتەۋ قويۋ مەسەلەسٸن قاراستىرعانىمىز جٶن. ٶيتكەنٸ, تيكتوكتى شامادان تىس قولدانۋدىڭ پسيحولوگييالىق ەلەۋمەتتٸك جەنە اكادەمييالىق سالدارى, بالانىڭ ساناسى مەن دەنساۋلىعىنا كەرٸ ەسەرٸ از ەمەس. تٸپتٸ, وفتالمولوگ دەرٸگەرلەر تەلەفونعا تەلمٸرگەن بالالاردىڭ اراسىندا كەيٸنگٸ بەس جىلدا كٶز اۋرۋلارى كٷرت كٶبەيٸپ كەتكەنٸن ايتادى", - دەيدٸ دەپۋتات.
جاناربەك ەشٸمجان ٷكٸمەتكە كەلەسٸ شارالاردى قولعا الۋدى ۇسىندى:
- تيكتوكتاعى ەدەپكە, ۇلتتىق قۇندىلىقتارعا, دەستٷرٸمٸز بەن سالتىمىزعا قايشى كەلەتٸن, بالالاردىڭ ساناسىن ۋلايتىن, تەرٸس ەدەتتەرگە شاقىراتىن بارلىق كونتەنتكە شەكتەۋ قويۋ.
- ەلٸمٸزدە تيكتوكتى كەمەلەتتٸك جاسقا تولماعان بالالاردىڭ پايدالانۋىنا قاتاڭ شەكتەۋ قويۋ نەمەسە مٷلدەم تىيىم سالۋ تەتٸكتەرٸن قاراستىرۋ كەرەك.
