قازاقستاندا تەك كٷنكٶرٸس دەڭگەيٸنەن ەمەس, ازىق-تٷلٸك سەبەتٸنٸڭ قۇنىنان دا تٶمەن تابىس الاتىن وتباسىلار بار. مۇنداي وتباسىلار سانى – 3 مىڭ. بۇل كٶرسەتكٸش بٸر جىلدا 14,5%-عا ٶسكەن. وسى ٷي شارۋاشىلىقتارىندا تۇراتىن ادامدار سانى 7,7%-عا ٶسٸپ, 16,4 مىڭ ادامعا جەتكەن, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
بۇل دەرەكتەردٸ Finprom.kz ساراپشىلارى العا تارتىپ وتىر.
وسىنداي ٶتە تٶمەن تابىسى بار وتباسىلار ەلٸمٸزدٸڭ تەك التى ٶڭٸرٸندە تٸركەلگەن:
- قاراعاندى وبلىسى – 898 وتباسى, ولاردا 6,3 مىڭ ادام تۇرادى.
- شىمكەنت قالاسى - 752 وتباسى, 3 مىڭ ادام;
- جەتٸسۋ وبلىسى - 469 وتباسى, ولاردا 2,3 مىڭ ادام تۇرادى.
سونىمەن قاتار, وسىنداي وتباسىلار اقمولا, اباي جەنە ۇلىتاۋ وبلىستارىندا دا بار.
"تابىسى كٷنكٶرٸس دەڭگەيٸنەن تٶمەن ازاماتتاردىڭ كٶبٸ بەس نەمەسە ودان كٶپ ادامنان تۇراتىن وتباسىلاردا ٶمٸر سٷرەدٸ. مۇنداي ادامداردىڭ جالپى سانى – 788,1 مىڭ, ٶتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 1%-عا عانا ازايعان. سونىمەن قاتار, تٶرت ادامنان تۇراتىن وتباسىلاردا 86,5 مىڭ ادام, ٷش ادامنان تۇراتىن وتباسىلاردا – 40,4 مىڭ, ەكٸ ادامنان تۇراتىن وتباسىلاردا – 7 مىڭ جەنە جالعىز تۇراتىن وتباسىلاردا – 2,4 مىڭ ادام بار. ال تابىسى ازىق-تٷلٸك سەبەتٸنەن دە تٶمەن وتباسىلاردا 11,6 مىڭ ادام بەس نەمەسە ودان كٶپ ادام تۇراتىن ٷيلەردە, تاعى 4,9 مىڭ ادام تٶرت ادامنان تۇراتىن شاڭىراقتا تۇرىپ جاتىر", دەلٸنگەن ساراپتامادا.
2025 جىلدىڭ ٸ-توقسانىندا قازاقستاندا تابىسى ەڭ تٶمەنگٸ كٷنكٶرٸس دەڭگەيٸنەن تٶمەن 160,4 مىڭ ٷي شارۋاشىلىعى تٸركەلگەن. بۇل كٶرسەتكٸش ٶتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 0,1%-عا از. وسى وتباسىلاردا تۇراتىن ادامداردىڭ سانى بٸر جىلدا 0,4%-عا ازايىپ, بىلتىرعى 928,1 مىڭنان بيىل 924,4 مىڭعا دەيٸن تٶمەندەگەن.
ٶڭٸرلەر بويىنشا ەڭ تٶمەنگٸ كٷنكٶرٸس دەڭگەيٸنەن از تابىسى بار وتباسىلار تٷركٸستان وبلىسىندا تٸركەلگەن: 21,9 مىڭ. بۇل كٶرسەتكٸش بىلتىرعى جىلمەن سالىستىرعاندا 6,8%-عا ارتقان. ەكٸنشٸ جەنە ٷشٸنشٸ ورىندا الماتى قالاسى (17,1 مىڭ وتباسى) مەن جامبىل وبلىسى (10,6 مىڭ وتباسى) تۇر.
ال كەدەيشٸلٸك شەگٸ ەڭ از تٸركەلگەن ايماقتار:
- ۇلىتاۋ وبلىسى (2,2 مىڭ),
- اتىراۋ وبلىسى (3 مىڭ),
- باتىس قازاقستان وبلىسى (5,1 مىڭ وتباسى).
ەگەر وتباسى سانىن ەمەس, كٷنكٶرٸس دەڭگەيٸنەن تٶمەن تابىسى بار ادامداردىڭ جالپى سانىن الساق, وندا بۇل كٶرسەتكٸش بويىنشا دا تٷركٸستان وبلىسى, الماتى قالاسى مەن جامبىل وبلىسى كٶش باستاپ تۇر. ال ەڭ تٶمەن كٶرسەتكٸشتەر ۇلىتاۋ, سولتٷستٸك قازاقستان جەنە اتىراۋ وبلىستارىندا تٸركەلگەن.
Our World in Data زەرتتەۋ ۇيىمىنىڭ دەرەكتەرٸنە سٷيەنسەك, رەسمي ستاتيستيكاعا سەيكەس, قازاقستان حالقىنىڭ ەكسترەمالدى كەدەيلٸك دەڭگەيٸ ەڭ تٶمەن ەلدەر قاتارىنا كٸرەدٸ. بۇل كٶرسەتكٸش قازاقستاندا – 0,02%. مۇنداي دەڭگەي البانييا, فينلياندييا جەنە تونگا ەلدەرٸندە دە تٸركەلگەن.
بۇدان دا جاقسى كٶرسەتكٸش كيپر, رەسەي جەنە تايلاندتا انىقتالدى: ەرقايسىسىندا 0,01%. ەرينە, بۇل جەردە دە اتالعان ەلدەردٸڭ رەسمي ستاتيستيكاسىنىڭ ەرەكشەلٸكتەرٸن ەسكەرگەن جٶن.
تمد ەلدەرٸ اراسىندا ەكسترەمالدى كەدەيلٸكتٸڭ تٶمەن دەڭگەيٸ ۋكراينادا تٸركەلگەن – 0,03%. تمد بويىنشا ەڭ جوعارى كٶرسەتكٸشتەر - ٶزبەكستاندا (2,25%), ارمەنييادا (0,78%) جەنە قىرعىزستاندا (0,31%).
ەلەمدەگٸ ەڭ جوعارى كەدەيلٸك دەڭگەيٸ كونگو دەموكراتييالىق رەسپۋبليكاسىندا (78,94%), موزامبيكتە (74,53%), مالاۆيدە (70,06%), ورتالىق افريكا رەسپۋبليكاسىندا (65,67%) جەنە زامبييادا (64,35%) تٸركەلگەن.
"2024 جىلى جاھاندىق ەكسترەمالدى كەدەيلٸك دەڭگەيٸ 8,55% بولعان. بىلتىرعى 2023 جىلى بۇل كٶرسەتكٸش – 8,79% ەدٸ. جالپى سوڭعى جىلدارداعى ديناميكا تٶمەندەۋ ٷردٸسٸن كٶرسەتٸپ كەلەدٸ. 1990 جىلى جاھاندىق كٶرسەتكٸش 37,87% بولسا, ودان كەيٸن تٶمەندەي كەلە 1996 جىلى ازداعان ٶسٸم بايقالىپ, كەيٸن قايتادان تٶمەندەگەن. 2018 جىلعا دەيٸن ٷزدٸكسٸز تٶمەندەۋ ٷردٸسٸ بولدى, بٸراق 2018 جىلدان كەيٸن ەكٸ جىل بويى ازداعان ٶسٸم تٸركەلٸپ, كەيٸننەن قايتا تٶمەندەي باستاعان", - دەيدٸ ساراپشىلار.
