ەلدٸگٸمٸزدٸ جاڭعىرتقان جولداۋ
جولداۋدا ەلٸمٸزدٸڭ ساياسي جٷيە مەن ەكٸمشٸلٸك-اۋماقتىق قۇرىلىمداردى ٶزگەرتۋگە باسىمدىق بەرٸلدٸ. بۇل جولداۋ قازاق جەرٸنٸڭ اۋماقتىق ەلەۋەتٸن ەكشەلەۋگە باعىتتالدى. پرەزيدەنت وبلىس ورتالىقتارىن قۇرىپ, قازاق حالقىنىڭ بابالاردان ميراس بولىپ كەلگەن قاسيەتتٸ اۋماقتارىنا رەفورمالار جاساۋى. سەمەي ايماعىندا اباي وبلىسىن, بۇرىنعى جەزقازعان اۋماعىندا ۇلىتاۋ وبلىسىن قۇرۋ, ال الماتى وبلىسى ٶڭٸرٸن ەكٸ ايماققا: جەتٸسۋ جەنە الماتى وبلىستارىنا بٶلٸپ, ورتالىعىن تالدىقورعانعا ورنالاستىرۋدى ۇسىندى. بۇل باستاما – اتالمىش ايماقتاردىڭ ٸشكٸ ينفراقۇرىلىمىنىڭ نىعايۋىنا, ەكونوميكالىق دامۋى مەن ٶركەندەۋٸنە ىقپال ەتەتٸنٸ داۋسىز. ەڭ ماڭىزدىسى – اۋماقتىق داۋلاردىڭ تۋىنداۋىن الدىن الا جويۋعا ىقپال ەتەدٸ دەپ ويلايمىن. اتا-بابالارىمىزدان مۇرا بولىپ قالعان كەڭ-مول جەر اۋماعىمىزداعى بايىرعى تاريحي اتاۋلاردى قايتا جاڭعىرتۋ – بۇل بٸزدٸڭ رۋحاني ەلەۋەتٸمٸزدٸڭ دە ارتا تٷسۋٸنە داڭعىل جول اشادى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ ەل اۋماعىنداعى ەكٸمشٸلٸك-بٶلٸنٸستٸك ٶزگەرٸستەرگە كٶڭٸل بٶلۋٸ ەلدٸگٸمٸزدٸڭ, مەملەكەتتٸلٸگٸمٸز بەن قازاق حالقىنىڭ ەجەلدەن ازات حالىق ەكەندٸگٸن ٷلگٸ رەتٸندە كٶرسەتكٸسٸ كەلگەنٸ دەپ پايىمدار ەدٸم. بٷگٸنگٸ تاڭداعى ەكەۋٸ دە بٸر دٸني سەنٸمدٸ, بٸر تٸلدٸ ۇستانعان, بٸر تەرريتورييالىق ايماقتا ٶسٸپ-ٶنگەن ەلدەر – رەسەي مەن ۋكراينانىڭ اراسىنداعى قاقتىعىستار تۇسىندا بۇل رەفورمالار حالىقارالىق دەڭگەيدە ماڭىزعا يە, ەلدٸگٸمٸزدٸ جاڭعىرتۋعا باعىتتالعان ماڭىزدى قادام.
ال ەندٸ پرەزيدەنت جولداۋىندا ٷش ايماققا ەكٸمشٸلٸك-بٶلٸنٸستٸك رەفورمالار جاسادى. ول سەمەي ٶڭٸرٸندە قازاق حالقىنىڭ رۋحاني قازىناسى, كەمەڭگەرٸ اباي قۇنانبايۇلىنىڭ ەسٸمٸمەن وبلىس قۇرۋ تۋرالى باستاما كٶتەردٸ. پرەزيدەنت ٶز سٶزٸندە ٸشكٸ ينفراقۇرىلىمى قيراعان سەمەي قالاسىنا كٶڭٸل بٶلٸنٸپ, وبلىس ورتالىعى ەتۋدٸ تاپسىردى. حVIII عاسىردىڭ باسىندا قۇرىلعان سەمەي قالاسى ٶز دەۋٸرٸندە الىس-جاقىن ەلدەر اراسىنداعى ساۋدا-ساتتىق, ايىرباس كەشەنٸنٸڭ, بٸلٸم ورىندارىنىڭ نەگٸزگٸ ورداسى بولعان.
جەتٸسۋ جەرٸ – سوناۋ 1916 جىلى ورىن العان ۇلت-ازاتتىق كٶتەرٸلٸستەردٸڭ نەگٸزگٸ وشاعى بولعان اۋماق. جەتٸسۋ – وڭتٷستٸك جەنە وڭتٷستٸك-باتىسىندا تيان-شان تاۋلارىنىڭ جوتالارىمەن, سولتٷستٸگٸندە بالقاش كٶلٸمەن, شىعىسىندا جوڭعار الاتاۋىمەن تٷيٸسەدٸ.
ال ەندٸ, مەملەكەت باسشىسىنىڭ ۇلىتاۋ وبلىسىن قۇرۋ جٶنٸندەگٸ شەشٸمٸن – بٸرەر جىل بۇرىن, ياعني, 2014 جىلى بۇل قاسيەتتٸ مەكەنگە ارنايى بارعان تۇڭعىش پرەزيدەنت ن.ە. نازارباەۆ ستراتەگييالىق سالماعى باسىم «جەزقازعان – بەينەۋ» جەنە «ارقالىق – شۇباركٶل» تەمٸرجول ماگيسترالدارىنىڭ تۇساۋىن كەسٸپ, كيەلٸ ۇلىتاۋ جەرٸنٸڭ تاريحى تۋرالى ماڭىزى زور سۇحباتىندا ايتىپ ٶتكەن بولاتىن. مٸنە, پرەزيدەنت ق. توقاەۆ تا سارىارقانىڭ تٶسٸندەگٸ, عىلىمنىڭ اتاسى قانىش سەتباەۆ دٷنيە ەسٸگٸن اشقان توپىراق, «قازاقستاننىڭ ٸنجۋ-مارجانى» اتانعان – ۇلىتاۋ جەرٸنە ەرەكشە نازار اۋدارۋدى العا تارتتى.
بٸر قۋانتارلىق جاعداي, پرەزيدەنتتٸڭ جولداۋىندا مەملەكەتتٸلٸك, ەلدٸك رۋحتىڭ باسىم ەكەندٸگٸن اڭعاردىم. مەنٸڭ ويىمشا, جولداۋ –بابالارىمىزدىڭ قالعان قاسيەتتٸ ەلٸمٸزدٸڭ ەربٸر اۋماعىنىڭ تاريحي جەنە كيەلٸ ورىندارىن جاڭاشا ٷلگٸدە دامىتۋ مەن تاريحي قۇندىلىقتارىمىزدى جاڭعىرتۋعا رۋحتى سەرپٸن بەرەدٸ.
اقنۇر ورالوۆا, ش. ۋەليحانوۆ اتىنداعى تاريح جەنە ەتنولوگييا ينستيتۋتىنىڭ عىلىمي قىزمەتكەرٸ
