دوسىم سەتپاەۆ, ساياساتتانۋشى:
وسى ٷش ايدىڭ ٸشٸندە استانادا ەكسپو-دان تىس بٸرنەشە سامميت, كونفەرەنتسييالار ٶتٸپ ٷلگەردٸ.
بۇلارعا كەلگەن قوناقتار كٶرمەگە كٸرمەي كەتپەسٸ تاعى بەلگٸلٸ. بۇل قوناقتار جەي قوناقتار ەمەس. شەندٸلەر, بيزنەسمەندەر, ٸرٸ كومپانييالاردىڭ ٶكٸلدەرٸ... بيلٸك وسى ارقىلى قازاقستان ەكونوميكاسى مەن ونىڭ ەلەۋەتٸن كٶرسەتە الدى.
ەكٸنشٸ جاعىنان, كٶرمەنٸ ٶتكٸزۋ ارقىلى ٸشكٸ تۋريزمگە جان بٸتٸردٸك. مويىنداۋ كەرەك, كٶرمەگە كەلگەندەردٸڭ كٶپشٸلٸگٸ ٶز ازاماتتارىمىز عوي.
ٷشٸنشٸ جاعىنان ەكسپو كٶرمەسٸن تاماشالاۋعا كەلٸپ, تەحنولوگييالىق جاڭالىقتاردى تاماشالاعان مىڭداعان بالالاردىڭ ٸشٸنەن بٸراز ۋاقىتتان كەيٸن بولاشاق ستيۆ دجوبس, يلون ماسكتار شىعۋى ەبدەن مٷمكٸن.
ال بٸزدٸڭ بالالارىمىزدىڭ كٶپشٸلٸگٸ, شىنى كەرەك, قازاقستاننان تىس ەش جەرگە شىقپاعان. ولاردىڭ كٶبٸ شەتەلدٸك پاۆيلونداردى بارىپ, شەتەلدٸكتەردٸ كٶرٸپ, ولاردىڭ مەدەنيەتٸمەن تانىسۋ مٷمكٸندٸگٸنە يە بولدى. مەنٸڭ ەستۋٸمشە ەكسپو-نى تاماشالاۋعا وبلىستاردان 75 مىڭنان استام وقۋشى كەلگەن!
اسقار جۇمادٸلداەۆ, ماتەماتيك:
سوندىقتان وراعاتىپ, العا شىعۋىمىز كەرەك. ەرتەڭ نە بولاتىنىن باجايلاپ كٶرۋ قاجەت. مٸنە, وسىلاي تٸرلٸك ەتسەك, ەل دە, ۇلت تا مويىندالادى.
نەگٸزگٸ سۇراعىڭىزعا كەلسەك, ەحرو ٶتكٸزگەننەن جامانشىلىق كٶرٸپ تۇرعانىم جوق. جاقسى ما, جامان با, كٶرمەنٸ ٶتكٸزدٸك. جاقسى ما, جامان با, ەلەمگە قازاقستاندى بوراتتىڭ ەلٸ ەمەس ەكەنٸن كٶرسەتتٸك. جاس بۋىن ەنەرگەتيكا سالاسىنداعى تىڭ جاڭالىقتارمەن تانىستى. ٶز كٶزٸمەن كٶردٸ. وعان نەگە ماقتانباۋىمىز كەرەك?
استانانى الماتىدان اۋىستىرعاندا دا قانشا شۋ بولدى? بٸراق ودان ۇتىلعان جوقپىز عوي. «كٶز قورقاق, قول باتىر» دەگەن وسى. بٸز تەحنولوگييا, تەحنوكراتتىق دەگەن نەرسەنٸ ەشقاشان ۇمىتپاۋىمىز كەرەك.
ەحرو-نىڭ ٶتكٸزٸلۋٸ — قازاقستاننىڭ تەحنوكراتتىق ەلگە اينالۋىنا دەگەن العاشقى قادامى دەپ بٸلەمٸن. وعان قۋانباسام, رەنجٸمەيمٸن.
ايدوس سارىم, ساياساتتانۋشى:
– شىنىن ايتۋ كەرەك, قازاقستان – ەلەمدٸك ٷدەرٸستەردەن جىراقتا جاتقان مەملەكەت. سىرتقى ٸستەر مينيسترلٸگٸندە ٸستەيتٸن ماماندارىمىز مۇنى جاقسى بٸلەدٸ, نەگٸزٸندە.
ٶز باسىم وسى ٶمٸردە بٸر عانا نەرسەدەن قورقام. قازاقستان CNN سيياقتى ارنالاردىڭ تٸكەلەي ەفيرٸنەن تٷسپەي قالاتىن بولسا, ەلٸمٸزدە ايتۋعا اۋىز بارمايتىن بٷلٸك بولىپ جاتىر دەگەن سٶز. سودان ساقتاسىن بٸزدٸ...ەشكٸم بٸزدٸڭ ايتپاي-اق تا, ەسكە الماي-اق تا قويسىن بٷيتٸپ. تىنىشتىق بولسىن!
دەگەنمەن, دەل قازٸرگٸ جاعدايدا ەلەمدٸك باسپاسٶزدٸڭ كونتەنت-ساراپتاماسىن نازارعا الار بولساق, ەكسپو تاقىرىبى ەجەپتەۋٸر قامتىلدى. بٸزدٸڭ ەل بٸراز بەدەلدٸ تەلەارنالاردىڭ, باسىلىمداردىڭ اۋزىنا ٸلٸكتٸ. ەگەر بۇل تۇرعىدان قاراساق, ەكسپو شارا رەتٸندە ٶزٸن-ٶزٸ اقتاعان بولىپ شىعادى.
بٸزدٸڭ ەل دٷنيەگە ٶزٸنٸڭ بار ەكەندٸگٸن پاش ەتتٸ. شامالى بولسا دا, شەتەلدٸكتەردٸڭ قىزىعۋشىلىعىن وياتتى.
بەرلٸن يريشەۆ, قارجىگەر:
– ەكسپو-عا باردىم, كٶردٸم. كٶپتەگەن پاۆيلونداردى ارالادىم. ٶزٸم ٷشٸن نە الدىم دەيسٸز بە? مەنٸ جاپونييا پاۆيلونى تاڭعالدىردى. تالعاممەن جاساعان. وسى پاۆيلوندا جاپونيياداعى ەنەرگەتيكالىق تٶڭكەرٸس, ونىڭ ٸشٸندە فۋكۋسيماداعى تراگەدييا تۋرالى فيلمدٸ تاماشالادىم. ەرەكشە ەسەر ەتتٸ.
الاقانداي سينگاپۋر ەلٸنٸڭ پاۆيلونى قانداي?! قالا مەملەكەت كٶرمەگە قاتتى دايىندالعانى كٶرٸنٸپ تۇردى. پاۆيلوننىڭ تاقىرىبى دا تاماشا. «كٸشكەنتاي ەل الىپ جوبالاردى تۋدىرادى» دەپ اتالادى ەكەن.
يە, ەكسپو بٸتتٸ. مەسەلە: ەرٸ قاراي نە بولماق? ەرٸ قاراي قايتپەكپٸز? جاسىل ەنەرگييا تاقىرىبىن وسى كٶرمەمەن بٸرگە جاۋىپ تاستايمىز با, ەلدە بۇدان ەرٸ قاراي دامىتاتىن بولامىز با? دامىتار بولساق, ونىڭ جوسپارىن جاساۋ كەرەك شىعار? مەسەلە سوندا. «جاسىل ەنەرگييا» تاقىرىبى ەكسپو-نى ٶتكٸزٸپ العاسىن قاجەتسٸز قالىپ قالماۋى كەرەك. مەملەكەت ەندٸگٸ جەردە, انىعى, ەكسپو-دان كەيٸن كٶرمە تاقىرىبىنا قاتىستى تۋىنداعان تٷرلٸ ستارتاپ جوبالارعا قولداۋ كٶرسەتۋٸ قاجەت. «جاسىل ەنەرگييانىڭ» جولىن سولار جالعاستىرۋى تيٸس. سولاي.
كٶرمەنٸڭ مەدەني شارالارىن ٶتە جوعارى دەڭگەيدە ٶتكٸزدٸك. يە, كەيبٸرەۋلەرگە ۇنامادى بۇل. «ەكسپو-نى ديسنەيلەندكە اينالدىرىپ جٸبەردٸ» دەدٸ. بۇل بٸزدٸڭ حالىققا كەرەك ەدٸ. نەگە دەيسٸز بە?
ەكسپو بٸزدٸڭ مەدەني دەڭگەيٸمٸزدٸ ٶسٸردٸ. مەدەني دەڭگەيدٸڭ قانداي بولاتىنىن كٶرسەتتٸ. تەرتٸبٸمٸزدٸ تٷزەدٸ. تالعامىمىزدى ٶسٸردٸ. استانا وپەرانىڭ ساحناسىندا ميلاننىڭ La scala-سى ٶنەر كٶرسەتكەنٸ نەگە تۇرادى?! وسىدان تٷسپەۋٸمٸز كەرەك.
بۇل دا – كٶرسەتكٸش...
جوعارىدا ساياساتتانۋشى دوسىم سەتپاەۆ بٸلدٸرگەن پٸكٸرٸنە تۇزدىق تاپتىق.
ەكسپو-2017» حالىقارالىق مامانداندىرىلعان كٶرمەسٸنٸڭ كوميسسارى رەپٸل جوشىباەۆ بىلاي دەيدٸ:
«كٶرمەگە 115 ەل مەن 25 حالىقارالىق ۇيىم قاتىسقانىن بٸلەسٸزدەر. ٷش اي بويى حالىقارالىق كٶرمە اياسىندا ٶتكەن 105 رەسمي شاراعا 53 ەلدٸڭ باسشىلارى مەن 72 پرەمەر-مينيستر, 20 پارلامەنت سپيكەرلەرٸ قاتىستى».
شىنىمەن, بۇل دا – كٶرسەتكٸش.
ال يسەكەشوۆ نە دەيدٸ?
بەرٸنەن بۇرىن استانانىڭ ەكٸمٸ قۋانىشتى. قالا بيۋدجەتٸنٸڭ قورجىنى توق. يسەكەشوۆتىڭ ايتۋىنشا, ەكسپو-عا كەلگەن جٷزدەگەن شەتەلدٸك دەلەگاتسييانىڭ ارقاسىندا 3 ملرد. دوللارعا جاقىن ينۆەستيتسييا تارتىلعان. 60-قا تارتا بٸرلەسكەن جوبالار جاسالاتىن بولاتىن وسىنىڭ نەگٸزٸندە.
– 60-قا تارتا جوبانىڭ 26-ىنا شەتەلدٸك ينۆەستيتسييا تارتامىز. بۇلار اقش, جاپونييا, تٷركييا جەنە باتىس ەلدەرٸنٸڭ ينۆەستورلارى. جوبالار ٶندٸرٸستٸ عانا ەمەس, بٸلٸم سالاسىن, دەنساۋلىق سالاسىن, سونىمەن بٸرگە اقپاراتتىق تەحنولوگييانى دا قامتيدى, – دەيدٸ ەسەت يسەكەشوۆ.
دايىنداعان دۋمان بىقاي
