وسىدان تٶرت جىل بۇرىن جامبىل وبلىسى قورداي اۋدانى ماسانچي, اۋقاتتى جەنە بۇلان باتىر اۋىلدارىندا قازاقتار مەن دٷنگەندەر اراسىندا ۇلتارالىق قاقتىعىس ورىن الىپ, سالدارىنان 11 ازامات قازا تاۋىپ, جٷزدەن استام ادام جارالانعان ەدٸ. بەلگٸلٸ جۋرناليست گٷلجان ەرعاليەۆا وسى وقيعاعا قاتىستى ويىن تاعى دا ورتاعا سالدى. ول بٸرنەشە ادامنىڭ ٶمٸرٸن قيىپ, ەكٸ ۇلت اراسىندا تۋىنداعان ەتنيكالىق جانجالعا "ەسكٸ قازاقستان" ٶكٸلدەرٸن, ياعني "نازارباەۆ كلاندارىن" كٸنەلٸ دەپ سانايدى, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
"بيلٸككە جاقىن انونيمدٸ ارنالار 2020 جىلى ادامدار ايۋاندىقپەن قىرىلىپ, تۇتاس بٸر اۋىلدىڭ ٶرتكە ورانۋىنا تٷرتكٸ بولعان دٷنگەندەر قاقتىعىسىن قاڭتار وقيعاسى كەزٸندە نەگٸزگٸ ۇيىمداستىرۋشىلاردىڭ بٸرٸ رەتٸندە قاماۋعا الىنعان ەكس – ٸشكٸ ٸستەر مينيسترٸ ەرلان تۇرعىمباەۆتىڭ باسشىلىعىمەن, پوليتسييا كەلٸسٸمٸمەن وتباسىلىق باندالار ۇيىمداستىردى دەپ جازۋدا.
تەلەگرام-ارنالار حابارلاپ جاتقانداي, دٷنگەندەر قىرعىنى نەگە ەكەنٸ بەلگٸسٸز, نازارباەۆتىڭ جاقىن دوسى احمەتجان ەسٸموۆكە قاجەت بولعان-مىس.
دەگەنمەن ەڭ باستىسى – بۇل قىرعىنعا قوعام مەن بيلٸكتٸڭ رەاكتسيياسى قانداي بولدى? ٶتە قورقىنىشتى! بۇل سۇمدىقتىڭ جاي-جاپسارى بەلگٸلٸ بولعاننان كەيٸن قازاقتاردىڭ وسىناۋ جابايى قىلمىسى مەن قازاق بيلٸگٸنٸڭ سۇمدىق ۇستانىمى ٷشٸن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتى ەرٸ قازاق ەيەلٸ رەتٸندە دٷنگەندەردەن اشىق تٷردە كەشٸرٸم سۇرادىم. بۇل ەرەكەتٸم ماعان نە ەكەلدٸ? بٷكٸل ەلەۋمەتتٸك جەلٸ قولدانۋشىلارى مەنٸ قورلاپ, ساتقىن دەپ قارعادى. دٷنگەندەرگە اياۋشىلىق تانىتىپ, حالقىما وپاسىزدىق جاساعانداي بولدىم. اقىلعا قونىمسىز, بٸراق تيٸمدٸ! نەگٸزٸنەن قازاق ورتاسىندا بەدەلٸمە نۇقسان كەلدٸ", - دەيدٸ ول.
وسى تۇستا ول توقاەۆتىڭ سول ۋاقىتتا قول قۋسىرىپ, ناقتى ەرەكەتكە بارماۋى قاڭتار وقيعاسىنا جول اشقانىن العا تارتادى.
"ەندٸ مٸنە, ماسانچي اۋىلىنداعى سول قىرعىندى نازارباەۆتار ەۋلەتٸنٸڭ مٷشەلەرٸ (سەبەپتەرٸ بەلگٸسٸز بولىپ قالدى) ۇيىمداستىرعانى جەنە قازاقستاننان – 12 مىڭ دٷنگەن مەن جامبىل وبلىسىنىڭ باسقا دا تۇرعىندارى جەر اۋدارىپ, بوسقىندار اعىنىن تۋدىرعانى بەلگٸلٸ بولدى. وسى وقيعادان كەيٸن قازاقستانداعى "گەنوتسيد" تۋرالى ەڭگٸمە ٶربٸدٸ. الايدا سول كەزدە توقاەۆتىڭ بۇرىنعى مينيستر تۇرعىمباەۆتى قوسا العاندا, بولاتوۆتىڭ قاۋٸپسٸزدٸك كٷشتەرٸنٸڭ باقىلاۋىنداعى وسى بانديتتٸك قۇرىلىمداردى زالالسىزداندىرۋعا كٷشٸ دە, باتىلى دا جەتپەدٸ. بٸراق! ەگەر پرەزيدەنت سول كەزدە زاڭ بويىنشا ەرەكەت ەتكەندە, 2022 جىلى قاسكەلەڭ قاراقشىلارى تۋدىرعان ەكٸنشٸ قىرعىن – قاڭتار وقيعاسى ورىن الماس ەدٸ", - دەيدٸ جۋرناليست.
ونىڭ سٶزٸنشە, جۋرنايستكە بۇل جولى تاعى دا دەلەلسٸز جالا جابىلۋدا.
"...ولار تاعى دا بيشٸمباەۆ ٸسٸندە زاڭنىڭ تەڭدٸگٸ تۋرالى ايتىپ وتىرعانىم ٷشٸن مەنٸ كٸنەلاپ جاتىر. كەزٸندە نازارباەۆ بيلٸگٸنٸڭ زاڭسىز ەرەكتتەرٸنە نارازىلىق تانىتقانىمدا ماعان جالا جاپقانى سەكٸلدٸ, بۇل جولى توقاەۆ ەكٸمشٸلٸگٸنٸڭ بۇعان ەش قاتىسى جوق دەپ ٷمٸتتەنەمٸن", - دەيدٸ جۋرناليست.
ەسكە سالايىق, وسىدان بٸراز جىل بۇرىن ورىن العان قاقتىعىسقا بايلانىستى جۋرناليست گٷلجان ەرعاليەۆا قازاق حالقى, ونىڭ ٸشٸندە بيلٸك, ٷكٸمەت, قوعام – دٷنگەندەردەن كەشٸرٸم سۇراۋى كەرەك دەگەن پٸكٸردٸ العا تارتقان بولاتىن. بۇل ويىن جۋرناليست ەلەۋمەتتٸك جەلٸدەگٸ پاراقشاسىندا ورتاعا سالعان ەدٸ.
ول ارمياندار قاراعاندىدا قازاقتىڭ ٶلٸمٸنە سەبەپكەر بولعاندا, ارميان دياسپوراسى كٷللٸ قازاق حالقىنىڭ الدىندا كەشٸرٸم سۇراعان. وسى ارقىلى ٶزٸنٸڭ سانالى, ارلى ۇلت ەكەنٸن دەلەلدەگەنٸن ايتتى.
“قازاقتار دۇنعاندارعا قول كٶتەرٸپ, دٷنيەنٸ تٶڭكەرگەن تۇستا, بٸزدٸڭ دەپۋتاتتار دا, بيلٸك تە, قوعام دا وسى بٸر ات تٶبەلٸندەي ۇلتتان كەشٸرٸم سۇراعان جوق.
بۇل وقيعا قازاقتىڭ سٷيەگٸنە تاڭبا.
مۇنى كٶرگەن بولسا, بابالار نە دەر ەدٸ? قاۋقارسىزعا قول كٶتەرمەيتٸن اتا-بابالارىمىز بٷگٸنگٸ ۇرپاعى سەكٸلدٸ ٶزٸنەن ەلسٸزگە ەلٸمجەتتٸك جاساپ, ٷيٸن ٶرتەپ, ەركەك كٸندٸكتٸسٸن تەنتٸرەتٸپ جٸبەرمەس ەدٸ. كەرٸسٸنشە, كەشٸرٸم سۇرار ەدٸ.
جە, بۇلاي جاساۋعا نامىستارىڭ جٸبەرمەسە, ەندەشە مەن دايىنمىن.
مەن قازاقستان ازاماتى, گٷلجان ەرعاليەۆا – قازاقستانداعى دۇنعان دياسپوراسىنان كەشٸرٸم سۇرايمىن. قازا بولعان جاقىن-جۇراعاتىنا قايعىرىپ كٶڭٸل ايتامىن.
سٸزدەردٸ قورعاي الماعان بٸزدٸڭ بيلٸكتٸڭ بەيقامدىعى مەن جاۋاپسىزدىعى ٷشٸن كەشٸرٸم ٶتٸنەمٸن. “اقتابان شۇبىرىندىعا” ۇشىراعان دۇنعاندار تراگەديياسىنان كەيٸن ەلدە قارالى كٷن جارييالانۋى كەرەك ەدٸ.
مەملەكەت ٶز تاراپىنان زارداپ شەككەندەرگە ٶتەماقى تٶلەپ, وسىناۋ زاڭسىزدىققا جول بەرگەندەرٸ قاتاڭ جازالاۋى تيٸس.
بۇدان كەيٸن مۇنداي سوراقىلىقتىڭ قايتالانعانىن قالامايمىن. بۇل بەرٸمٸزگە ساباق بولۋى تيٸس. سٸزدەردٸڭ قايعىلارىڭىزعا ورتاقپىن”, – دەيدٸ گٷلجان ەرعاليەۆا.
بۇل وقيعادان كەيٸن «بيشٸمباەۆ ٸسٸنە» بايلانىستى پٸكٸر بٸلدٸرگەن جۋرناليست دٷيٸم جۇرتتىڭ كٷدٸگٸنە ٸلٸككەن ەدٸ. جۋرناليست گٷلجان ەرعاليەۆا ەلەۋمەتتٸك جەلٸدە بۇل ٸستٸ "ارنايى قۇرىلعان جوسپار" دەپ اتادى.
"بيشٸمباەۆ ٸسٸ جوعارى بيلٸكتە وتىرعانداردىڭ جاقسى جوسپارلانعان جوباسى بولىپ شىقتى. بٸرٸنشٸدەن, سوت وتىرىسى باستالاردان بٸر اي بۇرىن سوتتالۋشىنىڭ ادۆوكاتتارىمەن "كٷتپەگەن" سۇحبات جٷرگٸزگەن كەزدە سونى سەزدٸم جەنە بۇل ولاردىڭ جوسپارىن تاس تالقان ەتە جازدادى.
بۇل ٷشٸن ولار ماعان بوتتار جٸبەردٸ. ەلمەدياداعى "دەلو بيشيمباەۆا - ەتو بەلىي شۋم" اتتى شىعارىلىمىمىزدا ولاردىڭ جوسپارى قانداي بولعانىن, ياعني پسيحولوگييالىق ايلا-شارعى جاساۋ ارقىلى ەلدەگٸ سۋ تاسقىنىنان نەمەسە وتباسىلىق بانكتەر ەلدەن ميللياردتاعان دوللاردى الىپ كەتۋٸ سەكٸلدٸ ماڭىزدى مەسەلەلەردەن حالىق نازارىن بۇرۋ بولعانىن ايتتىم.
سونىمەن قاتار, بٸرەۋلەرگە وسى پروتسەستٸ ٶز قولىنا الۋ ٷشٸن تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىق تۋرالى زاڭدى تەزٸرەك ەنگٸزۋ كەرەك ەدٸ, وعان قوسا ولاردىڭ قولىندا بيلٸك پەن قوعامعا, سونىڭ ٸشٸندە ەيەلدەرٸن ۇرىپ-سوعاتىن باسقارۋشى ەليتاعا ەسەر ەتۋ تەتٸكتەرٸ بولۋى كەرەك ەدٸ. مىسالدار ٸلە-شالا شىعا باستادى - ديپلوماتتىڭ ەيەلٸ مەن اۋدان ەكٸمٸنٸڭ ەيەلٸ شاعىمدارىن ايتتى. بۇل - تەك باستاماسى. سونىمەن قاتار, بٸرەۋ توقاەۆتى حالىق پەن ەلەمگە ەلدەگٸ "سوت رەفورماسىن" قوعامدىق پروتسەستٸڭ مىسالىندا ساياسي ٸس ەمەس, تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىق ٸسٸ بويىنشا كٶرسەتٸپ, ولاردىڭ جاڭا قازاقستانعا سەنٸمٸن قالىپتاستىرۋ كەرەك دەپ سەندٸردٸ", - دەپ جازدى ول.
