Dúngender qaqtyǵysyna da "Eski Qazaqstan" ókilderi kináli - jýrnalist

Dúngender qaqtyǵysyna da "Eski Qazaqstan" ókilderi kináli - jýrnalist
Osydan tórt jyl buryn Jambyl oblysy Qordai aýdany Masanchi, Aýqatty jáne Bulan batyr aýyldarynda qazaqtar men dúngender arasynda ultaralyq qaqtyǵys oryn alyp, saldarynan 11 azamat qaza taýyp, júzden...

Osydan tórt jyl buryn Jambyl oblysy Qordai aýdany Masanchi, Aýqatty jáne Bulan batyr aýyldarynda qazaqtar men dúngender arasynda ultaralyq qaqtyǵys oryn alyp, saldarynan 11 azamat qaza taýyp, júzden astam adam jaralanǵan edi. Belgili jýrnalist Gúljan Erǵalieva osy oqiǵaǵa qatysty oiyn taǵy da ortaǵa saldy. Ol birneshe adamnyń ómirin qiyp, eki ult arasynda týyndaǵan etnikalyq janjalǵa "Eski Qazaqstan" ókilderin, iaǵni "Nazarbaev klandaryn" kináli dep sanaidy, dep habarlaidy Dalanews.kz.

"Bilikke jaqyn anonimdi arnalar 2020 jyly adamdar aiýandyqpen qyrylyp, tutas bir aýyldyń órtke oranýyna túrtki bolǵan dúngender qaqtyǵysyn Qańtar oqiǵasy kezinde negizgi uiymdastyrýshylardyń biri retinde qamaýǵa alynǵan eks – Ishki ister ministri Erlan Turǵymbaevtyń basshylyǵymen, politsiia kelisimimen otbasylyq bandalar uiymdastyrdy dep jazýda.

Telegram-arnalar habarlap jatqandai, dúngender qyrǵyny nege ekeni belgisiz, Nazarbaevtyń jaqyn dosy Ahmetjan Esimovke qajet bolǵan-mys.

Degenmen eń bastysy – bul qyrǵynǵa qoǵam men biliktiń reaktsiiasy qandai boldy? Óte qorqynyshty! Bul sumdyqtyń jai-japsary belgili bolǵannan keiin qazaqtardyń osynaý jabaiy qylmysy men qazaq biliginiń sumdyq ustanymy úshin Qazaqstan Respýblikasynyń azamaty ári qazaq áieli retinde dúngenderden ashyq túrde keshirim suradym. Bul áreketim maǵan ne ákeldi? Búkil áleýmettik jeli qoldanýshylary meni qorlap, satqyn dep qarǵady. Dúngenderge aiaýshylyq tanytyp, halqyma opasyzdyq jasaǵandai boldym. Aqylǵa qonymsyz, biraq tiimdi! Negizinen qazaq ortasynda bedelime nuqsan keldi", - deidi ol.

Osy tusta ol Toqaevtyń sol ýaqytta qol qýsyryp, naqty áreketke barmaýy Qańtar oqiǵasyna jol ashqanyn alǵa tartady.

"Endi mine, Masanchi aýylyndaǵy sol qyrǵyndy Nazarbaevtar áýletiniń músheleri (sebepteri belgisiz bolyp qaldy) uiymdastyrǵany jáne Qazaqstannan – 12 myń dúngen men Jambyl oblysynyń basqa da turǵyndary jer aýdaryp, bosqyndar aǵynyn týdyrǵany belgili boldy. Osy oqiǵadan keiin Qazaqstandaǵy "genotsid" týraly áńgime órbidi. Alaida sol kezde Toqaevtyń burynǵy ministr Turǵymbaevty qosa alǵanda, Bolatovtyń qaýipsizdik kúshteriniń baqylaýyndaǵy osy bandittik qurylymdardy zalalsyzdandyrýǵa kúshi de, batyly da jetpedi. Biraq! Eger prezident sol kezde zań boiynsha áreket etkende, 2022 jyly Qaskeleń qaraqshylary týdyrǵan ekinshi qyrǵyn – Qańtar oqiǵasy oryn almas edi", - deidi jýrnalist.

Onyń sózinshe, jýrnaistke bul joly taǵy da dálelsiz jala jabylýda.  

"...Olar taǵy da Bishimbaev isinde zańnyń teńdigi týraly aityp otyrǵanym úshin meni kinálap jatyr. Kezinde Nazarbaev biliginiń zańsyz árektterine narazylyq tanytqanymda maǵan jala japqany sekildi, bul joly Toqaev ákimshiliginiń buǵan esh qatysy joq dep úmittenemin", - deidi jýrnalist.

Eske salaiyq, osydan biraz jyl buryn oryn alǵan qaqtyǵysqa bailanysty jýrnalist Gúljan Erǵalieva qazaq halqy, onyń ishinde bilik, úkimet, qoǵam – dúngenderden keshirim suraýy kerek degen pikirdi alǵa tartqan bolatyn. Bul oiyn jýrnalist áleýmettik jelidegi paraqshasynda ortaǵa salǵan edi.  

Ol armiandar Qaraǵandyda qazaqtyń ólimine sebepker bolǵanda, armian diasporasy kúlli qazaq halqynyń aldynda keshirim suraǵan. Osy arqyly óziniń sanaly, arly ult ekenin dáleldegenin aitty.

“Qazaqtar dunǵandarǵa qol kóterip, dúnieni tóńkergen tusta, bizdiń depýtattar da, bilik te, qoǵam da osy bir at tóbelindei ulttan keshirim suraǵan joq.

Bul oqiǵa qazaqtyń súiegine tańba.

Muny kórgen bolsa, babalar ne der edi? Qaýqarsyzǵa qol kótermeitin ata-babalarymyz búgingi urpaǵy sekildi ózinen álsizge álimjettik jasap, úiin órtep, erkek kindiktisin tentiretip jibermes edi. Kerisinshe, keshirim surar edi.

Já, bulai jasaýǵa namystaryń jibermese, endeshe men daiynmyn.

Men Qazaqstan azamaty, Gúljan Erǵalieva – Qazaqstandaǵy dunǵan diasporasynan keshirim suraimyn. Qaza bolǵan jaqyn-juraǵatyna qaiǵyryp kóńil aitamyn.

Sizderdi qorǵai almaǵan bizdiń biliktiń beiqamdyǵy men jaýapsyzdyǵy úshin keshirim ótinemin. “Aqtaban shubyryndyǵa” ushyraǵan dunǵandar tragediiasynan keiin elde qaraly kún jariialanýy kerek edi.

Memleket óz tarapynan zardap shekkenderge ótemaqy tólep, osynaý zańsyzdyqqa jol bergenderi qatań jazalaýy tiis.

Budan keiin mundai soraqylyqtyń qaitalanǵanyn qalamaimyn. Bul bárimizge sabaq bolýy tiis. Sizderdiń qaiǵylaryńyzǵa ortaqpyn”, – deidi Gúljan Erǵalieva.

Bul oqiǵadan keiin «Bishimbaev isine» bailanysty pikir bildirgen jýrnalist dúiim jurttyń kúdigine ilikken edi. Jýrnalist Gúljan Erǵalieva áleýmettik jelide bul isti "arnaiy qurylǵan jospar" dep atady.

"Bishimbaev isi joǵary bilikte otyrǵandardyń jaqsy josparlanǵan jobasy bolyp shyqty. Birinshiden, sot otyrysy bastalardan bir ai buryn sottalýshynyń advokattarymen "kútpegen" suhbat júrgizgen kezde sony sezdim jáne bul olardyń josparyn tas talqan ete jazdady.

Bul úshin olar maǵan bottar jiberdi. Elmediadaǵy "Delo Bishimbaeva - eto Belyi shým" atty shyǵarylymymyzda olardyń jospary qandai bolǵanyn, iaǵni psihologiialyq aila-sharǵy jasaý arqyly eldegi sý tasqynynan nemese otbasylyq bankter elden milliardtaǵan dollardy alyp ketýi sekildi mańyzdy máselelerden halyq nazaryn burý bolǵanyn aittym.

Sonymen qatar, bireýlerge osy protsesti óz qolyna alý úshin turmystyq zorlyq-zombylyq týraly zańdy tezirek engizý kerek edi, oǵan qosa olardyń qolynda bilik pen qoǵamǵa, sonyń ishinde áielderin uryp-soǵatyn basqarýshy elitaǵa áser etý tetikteri bolýy kerek edi. Mysaldar ile-shala shyǵa bastady - diplomattyń áieli men aýdan ákiminiń áieli shaǵymdaryn aitty. Bul - tek bastamasy. Sonymen qatar, bireý Toqaevty halyq pen álemge eldegi "sot reformasyn" qoǵamdyq protsestiń mysalynda saiasi is emes, turmystyq zorlyq-zombylyq isi boiynsha kórsetip, olardyń Jańa Qazaqstanǵa senimin qalyptastyrý kerek dep sendirdi", - dep jazdy ol.