مەجٸلٸس دەپۋتاتى, زاڭگەر ابزال قۇسپان ەكس-مينيستر بيشٸمباەۆقا قاتىستى قوزعالعان ەكٸ سوت ٸسٸنە پٸكٸر بٸلدٸردٸ, - دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
زاڭگەردٸڭ سٶزٸنە سٷيەنسەك, بيشٸمباەۆقا 20 جىلدان اسا جازا بەرٸلگەنٸ كٷتپەگەن جايت بولماعان.
"اشىعىن ايتاتىن بولساق, ٶزٸمٸزدٸڭ بٸر-ەكٸ ورتادا جيىرما جىلدان جوعارى بەرەدٸ (بيشٸمباەۆقا جازا - ەسك.) دەگەن پٸكٸردٸ ايتقانمىن. سوندىقتان ماعان كٷتپەگەن جاعداي بولدى دەپ ايتا المايمىن. بۇل جەردە سوتتالۋشىنىڭ جەكە باسى دا ەسكەرٸلەدٸ. ەڭ باستىسى بۇرىن سوتتى بولعانى, سودان تيٸستٸ قورىتىندى شىعارماعانى دەگەن مەسەلە ەسكەرٸلەدٸ. ەربٸر قىلمىستىق ٸستٸڭ ٶزٸنٸڭ ەرەكشەلٸگٸ بار. زاڭدى, زاڭسىز دەپ ايتۋدان باس تارتامىن (بيشٸمباەۆقا شىققان سوت ٷكٸمٸ تۋرالى - ەسك.), ول مٷمكٸن ەمەس نەرسە, ەلٸ زاڭدى كٷشٸنە ەنبەگەن دٷنيە. ەكٸنشٸدەن, اپەللياتسييا قانداي شەشٸم قابىلدايدى, زاڭسىز دەپ بۇزىپ قايتادان جٸبەرە مە?! سوندىقتان قازٸرگٸ تاڭدا ەلٸ دە ەرتەرەك دەپ ەسەپتەيمٸن", - دەدٸ ساراپشى Abay Live-قا.
ابزال قۇسپان بيشٸمباەۆقا قاتىستى سوت ٸسٸ نەلٸكتەن قوعام نازارىن اۋدارعانىنا توقتالدى.
"نەگٸزٸ مۇنداي سوت پروتسەستەرٸ بۇرىن-سوڭدى بولدى. مىسالى, سايراگٷل ساۋىتباي ٸسٸن الىپ قارايىق. مەن ٶزٸم جٷرگٸزگەن, ۇلتتىق قاۋٸپسٸزدٸك كوميتەتٸ تەرگەگەن, ٶتە-مٶتە ماڭىزدى سوت پروتسەسٸ. تەلەديداردان تٸكەلەي قوسقان جوق. بٸراق كەلٸپ وتىرعان جۋرناليستەر سوت پروتسەسٸن جٷرگٸزدٸ. مىنا جەردە (بيشٸمباەۆ ٸسٸندە - ەسك.) ەرەكشەلٸگٸ جوعارعى سوت ٶزٸ قوسىپ قويدى. سونىمەن قاتار, اتىراۋداعى بەرگەي رىسقاليەۆتٸڭ كومانداسىنا قارسى جٷرگەن ٸستە باستان-اياق قاتىستىم. 2012 جىلى قوزعالدى. 2014 جىلى سوتقا جەتتٸ. 2014 جىلى سوت پروتسەسٸ ٷش اي جارىم بويى بولدى. بٸراق قوعامنىڭ قىزىعۋشىلىعى بولمادى. ياعني بۇرىندا دا سوت تاراپىنان "ەل بٸلسٸن, كٶرسٸن" دەگەن تالپىنىستار بولدى. بٸراق بۇل ٸس جەكە باسىنا بايلانىستى, ونىڭ بۇرىنعى اتقارعان قىزمەتٸنە بايلانىستى, جەبٸرلەنۋشٸ تاراپتىڭ دا اشىقتىعىنا بايلانىستى قوعامدا كەڭ تالقىلاندى. مۇنىڭ ەرەكشەلٸگٸ دە سول. ...شىندىعى كەرەك, (بۇل ٸس - ەسك.) بٷكٸل اۋرۋىمىزدى قوعامنىڭ بەتٸنە شىعاردى. "اۋرۋىن جاسىرعان ٶلەدٸ" دەگەن قازاقتىڭ ماقالى بار. وسى تۇرعىدان كەلەتٸن بولساق, بۇل جەردە ٷلكەن قادامعا باردىق دەپ ەسەپتەيمٸن. ٶز اۋرۋىمىزدى جاسىرماي شىعارىپ, قوعامنىڭ تالقىسىنا اشىق ۇسىندىق", - دەپ تٷسٸندٸردٸ زاڭگەر سۇحباتتا.
ابزال قۇسپان قۋاندىق بيشٸمباەۆقا قاتىستى قوزعالعان بٸرٸنشٸ سوت وتىرىسى تۋرالى دا ايتتى. ونىڭ سٶزٸنشە, بٸرنەشە جىل بۇرىنعى قۋاندىق پەن قازٸرگٸ قۋاندىقتىڭ جەر مەن كٶكتەي ايىرماشىلىعى بار.
"ول كەزدە سىبايلاس جەمقورلىق قىلمىسى بويىنشا ايىپ تاعىلسا دا, ٶتە ساۋاتتى, بٸلٸمدٸ, دۇرىس ازامات دەگەن, قۋاندىق تۋرالى پٸكٸرٸم ٶتە جوعارى بولدى. ٶيتكەنٸ ۇزاق ۋاقىت سوت تەرگەۋٸ جٷرگەن كەزدە كٶزٸمٸز جەتتٸ. ونى قورعاماسام دا كٶپتەگەن سۇحباتىمدا ول تۋرالى جوعارى پٸكٸرٸمدٸ ايتىپ جٷردٸم. ول ويىمنان باس تارتپايمىن.
نەگە قۋاندىققا جاقتاس بولدىم?! جاي عانا ادۆوكاتتىق تۇرعىدا ەمەس, مەسەلە وعان تاعىلعان ايىپتىڭ ابسۋردتىعىندا بولدى. "پارا الدى" دەيدٸ. انتيكوردى بٸر ازاماتتار باسقارعان كەزدە ٶتە جەڭٸلدەتٸپ الدى. پارا بەرۋدٸ بۇرىنعىداي دەلەلدەۋ قيىن بولمايتىن بولدى. قولداعى بيلٸكتٸ پايدالانىپ, پارا بەرۋ قىلمىسىن دەلەلدەۋدٸ جەڭٸلدەتٸپ الدى. بيشٸمباەۆتى پارا بەرٸپ جاتقان كەزدە ەشكٸم ۇستاعان جوق. "اناۋ ايتتى, مىناۋ ايتتى" دەپ, ول ايتقان ادامداردىڭ ٶزدەرٸن مەجبٷرلەپ, ولاردىڭ كەيبٸرەۋلەرٸ باس تارتىپ ەدٸ, وعان قىسىم كٶرسەتٸپ, سٶيتٸپ جٷرٸپ سوتتادى. ونى كٶزٸمٸز انىق كٶرٸپ وتىردى. قىزىلوردادا ەينەك (زاۋىتىن - ەسك.) سالىپ جاتقان امەريكالىق كومپانييا سوتتا كەلٸپ ايتقانى قاتتى ەسەر ەتتٸ. "بٸز تٷسٸنبەيمٸز, زاۋىتتى سالىپ بولىپ قالدىق. مينيسترلەرٸڭٸز پارا الدى ما, المادى ما, بٸزدٸڭ شارۋامىز جوق. بٸراق جۇمىسىمىزدى نەگە توقتاتاسىڭدار?" دەدٸ. سول كەزدە بارلىق جاعداي انىق بولدى. سول كەزدە مەن اشىق ايتقانمىن. قازٸر دە ول ويىمنان باس تارتپايمىن. كٶرشٸلەس ەلدەردەگٸ لوببيستەردٸڭ ەرەكەتٸ بولدى دەپ ەسەپتەيمٸن, ساياسي تاپسىرىس بولدى. كەزٸندە دەل وسىنداي مەلٸمدەمەلەردٸ مۇحتار جەكٸشەۆ تە ايتقان بولاتىن. "قازاقستاندا ۋران ٶندٸرۋ ٸسٸ بۇلاي دامىپ بارا جاتقانى كٶرشٸ ەلدەرگە ۇنامادى, سولاردىڭ تاپسىرىسىمەن سوتتالدىم" دەدٸ. دەل وسىنداي جاعداي بيشٸمباەۆتىڭ سول ٸسٸندە دە قايتالاندى.
مەن دەپۋتات بولعان ەكەنمٸن, مەملەكەتكە قىزمەت جاسايدى ەكەنمٸن دەپ ول ويىمنان باس تارتپايمىن. ول ٸسٸم بويىنشا پٸكٸرٸم ٶزگەرٸسسٸز قالادى. قازٸرگٸ مىنا ٸسٸ بويىنشا جانتٷرشٸگەرلٸك جاعدايلاردى كٶرٸپ, ٷلكەن پسيحولوگييالىق كٷيزەلٸسكە تٷسكەن ادام دەپ ەسەپتەيمٸن. اقىل-ەسٸ كەم ادام دەپ ەسەپتەمەيمٸن. تەربيە جاعىنان ايتا المايمىن, قالاي بولعاندا دا تەربيەسٸندە كەمشٸلٸك كەتكەن دەپ ەسەپتەيمٸن. ال مامان رەتٸندە ەينەك زاۋىتىن سالىپ بولعان كەزدە قازاقستان قانداي پايداعا باتقان بولار ەدٸ?! سىرتقا, شەتەلگە كەتٸپ جاتقان دٷنيەنٸ ٷنەمدەگەن بولار ەدٸك. سونى سالدىرىپ, اياقتاتپاۋ ٷشٸن جاسالعان پروتسەسس دەپ ەسەپتەيمٸن. مەملەكەتشٸل تۇلعا رەتٸندە بيشٸمباەۆقا قاتتى جانىم اشىعان بولاتىن. سوتتا دا ٶتە ساۋاتتى بولدى. مىنا سوت پروتسەسٸندە (نٷكەنوۆانىڭ ٶلٸمٸ بويىنشا - ەسك.), ەرينە, بٸردەڭە ايتۋ مٷمكٸن ەمەس. ول كەزدە كٶرگەن قۋاندىق پەن مىنا قۋاندىق - اسپان مەن جەردەي ايىرماشىلىق. تٸپتٸ كەيبٸر سٶزدەرٸن اياعىنا دەيٸن تىڭداپ وتىرۋ مٷمكٸن بولمادى", - دەدٸ ابزال قۇسپان.
سونىمەن قاتار, دەپۋتات قازاقستان تٷرمەلەرٸنٸڭ جاي-كٷيٸ تۋرالى ايتىپ, "شەندٸلەر تٷرمەدە ٶزٸنە جاعداي جاساپ الادى" دەگەن بوس سٶز ەكەنٸن جەتكٸزدٸ.
"قازاقستاننىڭ تٷرمەلەرٸنەن قاشۋ ٶتە قيىن. كٷنٸ بٷگٸن مەسٸموۆتٸڭ قاماۋ ورنىندا وتىرعانىن سەنٸمدٸلٸكپەن ايتا الامىن. بٸزدٸڭ كوميتەتٸمٸز, زاڭناما جەنە سوت قۇقىقتارى رەفورماسى كوميتەتٸ - وسى سالادا پروفيلدٸ كوميتەت. بٸزدٸڭ باسقا اقپاراتتاردى الۋ مٷمكٸندٸگٸمٸز بار. بٸر عانا مىسال ايتا قويايىن. 2023 جىلى جەلتوقسان ايىندا باقىتجان بازاربەك, مۇرات ەبەنوۆ, تاعى دا بٸر توپ دەپۋتاتتى الىپ, استانانىڭ تەرگەۋ يزولياتورىن كٶرسەتتٸم. سول كەزدە ٷش ەكس-مينيستر تەرگەۋ يزولياتورىندا وتىردى. "ولار (بۇرىن شەندٸ لاۋازىم اتقارىپ, سوتتالعاندار) ٶزٸنە ەرەكشە جاعداي جاساپ العان" دەگەن ەڭگٸمە پايدا بولدى. ولار (دەپۋتاتتار تٷرمەگە كەلگەندە - ەسك.) كەلگەندە ەشكٸم دايىندالىپ قويعان جوق.
تەرگەۋ يزولياتورىنا اياق استى بارعان كٷنٸ حابارلاستىق تا باردىق. سوندا قۋاندىق تا وتىردى. بەكەتاەۆ, ارىستانبەك مۇحامەديۇلى - وسىلاردىڭ بەرٸ كٶپپەن بٸرگە "حاتا" دەيدٸ ٶز تٸلدەرٸندە, بىلايشا ايتقاندا, قاماۋ ورنىندا وتىرعانىنا كٶزدەرٸن جەتكٸزدٸ", - دەدٸ ابزال قۇسپان.
