2025 جىلى قازاقستاندىقتار رەكوردتىق كولەمدە - 2،4 ترلن تەڭگەگە يپوتەكا راسىمدەدى، بۇل وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 16،7%-عا كوپ. الايدا بۇل ءوسىمنىڭ ارتىندا قۇرىلىمدىق ماسەلە بار: بارلىق نەسيەلەردىڭ 74%-ى مەملەكەتتىك باعدارلامالار ارقىلى بەرىلسە، حالىقتىڭ ناقتى تابىسى 1،7%-عا تومەندەگەن.

Qazaq Expert Club ۇيىمىنىڭ قۇرىلىس سالاسىنداعى ساراپشىسى ديليارا سەيتنۋروۆانىڭ ايتۋىنشا، بۇل يپوتەكالىق نارىقتىڭ نارىقتىق مودەلدەن الىستاپ بارا جاتقانىن كورسەتەدى، سەبەبى نارىقتىڭ نەگىزگى قوزعاۋشى كۇشى رەتىندە مەملەكەت قالىپ وتىر - «وتباسى بانك» اق جانە «7-20-25» باعدارلامالارى ارقىلى.

«ءبىر جاعىنان، بۇل باعدارلامالار حالىقتىڭ ءارتۇرلى ساناتتارى ءۇشىن تۇرعىن ۇيگە قولجەتىمدىلىكتى ارتتىرادى. ەكىنشى جاعىنان، جىلجىمايتىن مۇلىك نارىعىنداعى باعانىڭ وسۋىنە اسەر ەتەتىن فاكتورعا اينالىپ وتىر، - دەيدى ساراپشى. - ءبىر جىل ىشىندە جاڭا قۇرىلىستاردىڭ باعاسى 12،7%-عا، ال قايتالاما نارىقتاعى تۇرعىن ءۇي 10،3%-عا قىمباتتادى».

سونىمەن قاتار، سەيتنۋروۆانىڭ ايتۋىنشا، يپوتەكالىق نەسيەلەۋدەگى كوممەرسيالىق بانكتەردىڭ ۇلەسى 26%-عا دەيىن قىسقارعان. بۇعان قازىرگى اقشا-نەسيە ساياساتى سەبەپ بولىپ وتىر. بازالىق مولشەرلەمە 18% دەڭگەيىندە جانە جتسم (گەسۆ) 20% دەڭگەيىندە شەكتەلگەن جاعدايدا، نارىقتىق يپوتەكا بەرۋ ەكونوميكالىق تۇرعىدان ءتيىمسىز بولىپ وتىر.

سۇرانىستىڭ وسۋىنە قوسىمشا فاكتور رەتىندە زەينەتاقى جيناقتارىن پايدالانۋ دا اسەر ەتتى. 2025 جىلى بجزق-دان تۇرعىن ءۇي ساتىپ الۋعا 839 ملرد تەڭگە باعىتتالدى، بۇل 87%-عا ءوسىم كورسەتتى. بۇل ءبىر جاعىنان سۇرانىستى ارتتىرسا، ەكىنشى جاعىنان ازاماتتاردىڭ بولاشاق زەينەتاقى جيناقتارىن ازايتادى.

«الايدا نەگىزگى ماسەلە - تۇرعىن ءۇي تاپشىلىعى. ءبىر ادامعا شاققانداعى تۇرعىن ۇيمەن قامتاماسىز ەتۋ نورماسى 30 شارشى مەتر بولسا، قازاقستاندا ناقتى كورسەتكىش شامامەن 24 شارشى مەتردى قۇرايدى. جالپى تاپشىلىق 120 ملن شارشى مەترگە باعالانادى، ال جىل سايىن تەك 16–18 ملن شارشى مەتر عانا پايدالانۋعا بەرىلەدى. جەڭىلدەتىلگەن باعدارلامالار سۇرانىستى ارتتىرادى، ءبىراق ۇسىنىستى كوبەيتپەيدى. بۇل باعانىڭ ءوسۋىنىڭ نەگىزگى سەبەبىنە اينالىپ وتىر»، - دەپ تۇسىندىرەدى ساراپشى.

سەيتنۋروۆانىڭ پىكىرىنشە، ەگەر اكىمشىلىك كەدەرگىلەر ازايتىلىپ، جىل سايىنعى تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى 16–18 ملن-نان 25–30 ملن شارشى مەترگە دەيىن ارتسا، نارىق جاڭا سەرپىن الادى.

«بازالىق مولشەرلەمەنى قازىرگى 18%-دان 12–13%-عا دەيىن تومەندەتۋ جاعدايدى ايتارلىقتاي جاقسارتار ەدى. سونىمەن قاتار، جتسم بويىنشا قاتاڭ شەكتى قايتا قاراۋ دا نارىققا سەرپىن بەرەدى، سەبەبى قازىرگى تالاپتار كوممەرسيالىق بانكتەردى نارىقتان ىعىستىرىپ وتىر»، - دەيدى ول.

ديليارانىڭ ايتۋىنشا، جاپپاي جەڭىلدەتىلگەن باعدارلامالاردىڭ ورنىنا كوپبالالى وتباسىلارعا، كەزەكتە تۇرعان ازاماتتارعا جانە دەپرەسسيۆتى وڭىرلەر تۇرعىندارىنا باعىتتالعان ناقتى قولداۋ شارالارىنا كوشۋ قاجەت.

«مەملەكەتتىك باعدارلامالار جۇزدەگەن مىڭ وتباسىنىڭ باسپانا الۋىنا مۇمكىندىك بەردى. الايدا ۇسىنىستىڭ ارتۋىنسىز، ينفلياسيانىڭ تومەندەۋىنسىز جانە نارىقتىق قارجىلاندىرۋ دامىمايىنشا، بۇل باعدارلامالار نارىقتىڭ مەملەكەتكە تاۋەلدىلىگىن كۇشەيتۋى مۇمكىن. مۇنداي جاعدايدا جەڭىلدەتىلگەن باعدارلامالار ۋاقىتشا قولداۋ شاراسى ەمەس، جۇيەنىڭ تۇراقتى ەلەمەنتىنە اينالادى»، - دەپ قورىتىندىلايدى ساراپشى.