2025 جىلى قازاقستاندىقتار رەكوردتىق كٶلەمدە - 2,4 ترلن تەڭگەگە يپوتەكا رەسٸمدەدٸ, بۇل ٶتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 16,7%-عا كٶپ. الايدا بۇل ٶسٸمنٸڭ ارتىندا قۇرىلىمدىق مەسەلە بار: بارلىق نەسيەلەردٸڭ 74%-ى مەملەكەتتٸك باعدارلامالار ارقىلى بەرٸلسە, حالىقتىڭ ناقتى تابىسى 1,7%-عا تٶمەندەگەن.
Qazaq Expert Club ۇيىمىنىڭ قۇرىلىس سالاسىنداعى ساراپشىسى ديليارا سەيتنۋروۆانىڭ ايتۋىنشا, بۇل يپوتەكالىق نارىقتىڭ نارىقتىق مودەلدەن الىستاپ بارا جاتقانىن كٶرسەتەدٸ, سەبەبٸ نارىقتىڭ نەگٸزگٸ قوزعاۋشى كٷشٸ رەتٸندە مەملەكەت قالىپ وتىر - «وتباسى بانك» اق جەنە «7-20-25» باعدارلامالارى ارقىلى.
«بٸر جاعىنان, بۇل باعدارلامالار حالىقتىڭ ەرتٷرلٸ ساناتتارى ٷشٸن تۇرعىن ٷيگە قولجەتٸمدٸلٸكتٸ ارتتىرادى. ەكٸنشٸ جاعىنان, جىلجىمايتىن مٷلٸك نارىعىنداعى باعانىڭ ٶسۋٸنە ەسەر ەتەتٸن فاكتورعا اينالىپ وتىر, - دەيدٸ ساراپشى. - بٸر جىل ٸشٸندە جاڭا قۇرىلىستاردىڭ باعاسى 12,7%-عا, ال قايتالاما نارىقتاعى تۇرعىن ٷي 10,3%-عا قىمباتتادى».
سونىمەن قاتار, سەيتنۋروۆانىڭ ايتۋىنشا, يپوتەكالىق نەسيەلەۋدەگٸ كوممەرتسييالىق بانكتەردٸڭ ٷلەسٸ 26%-عا دەيٸن قىسقارعان. بۇعان قازٸرگٸ اقشا-نەسيە ساياساتى سەبەپ بولىپ وتىر. بازالىق مٶلشەرلەمە 18% دەڭگەيٸندە جەنە جتسم (گەسۆ) 20% دەڭگەيٸندە شەكتەلگەن جاعدايدا, نارىقتىق يپوتەكا بەرۋ ەكونوميكالىق تۇرعىدان تيٸمسٸز بولىپ وتىر.
سۇرانىستىڭ ٶسۋٸنە قوسىمشا فاكتور رەتٸندە زەينەتاقى جيناقتارىن پايدالانۋ دا ەسەر ەتتٸ. 2025 جىلى بجزق-دان تۇرعىن ٷي ساتىپ الۋعا 839 ملرد تەڭگە باعىتتالدى, بۇل 87%-عا ٶسٸم كٶرسەتتٸ. بۇل بٸر جاعىنان سۇرانىستى ارتتىرسا, ەكٸنشٸ جاعىنان ازاماتتاردىڭ بولاشاق زەينەتاقى جيناقتارىن ازايتادى.
«الايدا نەگٸزگٸ مەسەلە - تۇرعىن ٷي تاپشىلىعى. بٸر ادامعا شاققانداعى تۇرعىن ٷيمەن قامتاماسىز ەتۋ نورماسى 30 شارشى مەتر بولسا, قازاقستاندا ناقتى كٶرسەتكٸش شامامەن 24 شارشى مەتردٸ قۇرايدى. جالپى تاپشىلىق 120 ملن شارشى مەترگە باعالانادى, ال جىل سايىن تەك 16–18 ملن شارشى مەتر عانا پايدالانۋعا بەرٸلەدٸ. جەڭٸلدەتٸلگەن باعدارلامالار سۇرانىستى ارتتىرادى, بٸراق ۇسىنىستى كٶبەيتپەيدٸ. بۇل باعانىڭ ٶسۋٸنٸڭ نەگٸزگٸ سەبەبٸنە اينالىپ وتىر», - دەپ تٷسٸندٸرەدٸ ساراپشى.
سەيتنۋروۆانىڭ پٸكٸرٸنشە, ەگەر ەكٸمشٸلٸك كەدەرگٸلەر ازايتىلىپ, جىل سايىنعى تۇرعىن ٷي قۇرىلىسى 16–18 ملن-نان 25–30 ملن شارشى مەترگە دەيٸن ارتسا, نارىق جاڭا سەرپٸن الادى.
«بازالىق مٶلشەرلەمەنٸ قازٸرگٸ 18%-دان 12–13%-عا دەيٸن تٶمەندەتۋ جاعدايدى ايتارلىقتاي جاقسارتار ەدٸ. سونىمەن قاتار, جتسم بويىنشا قاتاڭ شەكتٸ قايتا قاراۋ دا نارىققا سەرپٸن بەرەدٸ, سەبەبٸ قازٸرگٸ تالاپتار كوممەرتسييالىق بانكتەردٸ نارىقتان ىعىستىرىپ وتىر», - دەيدٸ ول.
ديليارانىڭ ايتۋىنشا, جاپپاي جەڭٸلدەتٸلگەن باعدارلامالاردىڭ ورنىنا كٶپبالالى وتباسىلارعا, كەزەكتە تۇرعان ازاماتتارعا جەنە دەپرەسسيۆتٸ ٶڭٸرلەر تۇرعىندارىنا باعىتتالعان ناقتى قولداۋ شارالارىنا كٶشۋ قاجەت.
«مەملەكەتتٸك باعدارلامالار جٷزدەگەن مىڭ وتباسىنىڭ باسپانا الۋىنا مٷمكٸندٸك بەردٸ. الايدا ۇسىنىستىڭ ارتۋىنسىز, ينفلياتسييانىڭ تٶمەندەۋٸنسٸز جەنە نارىقتىق قارجىلاندىرۋ دامىمايىنشا, بۇل باعدارلامالار نارىقتىڭ مەملەكەتكە تەۋەلدٸلٸگٸن كٷشەيتۋٸ مٷمكٸن. مۇنداي جاعدايدا جەڭٸلدەتٸلگەن باعدارلامالار ۋاقىتشا قولداۋ شاراسى ەمەس, جٷيەنٸڭ تۇراقتى ەلەمەنتٸنە اينالادى», - دەپ قورىتىندىلايدى ساراپشى.
