قازٸرگٸ تاڭدا قازاقستاندا 2026 جىلعا ارنالعان بيۋدجەت قالىپتاسىپ جاتىر. ونىڭ جوباسىندا قارجى مينيسترلٸگٸ كٸرٸستەر 22,8 ترلن تەڭگە, ال شىعىستار 27,2 ترلن تەڭگە كٶلەمٸندە بولاتىنىن بولجايدى, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
قازاقستانداعى بيۋدجەت قاراجاتتارى ٷكٸمەتتٸڭ باسىمدىقتارىنا سەيكەس ەرتٷرلٸ سەكتور مەن باعىتقا بٶلٸنەدٸ. قازاقستانداعى بيۋدجەت قاراجاتتارىنىڭ نەگٸزگٸ باعىتتارى مىنالار:
- ەلەۋمەتتٸك قورعاۋ جەنە دەنساۋلىق ساقتاۋ;
- بٸلٸم بەرۋ;
- ەكونوميكالىق دامۋ;
- ينفراقۇرىلىم جەنە كٶلٸك;
- قاۋٸپسٸزدٸك جەنە قورعانىس;
- اۋىل شارۋاشىلىعى;
- ەكولوگييا جەنە قورشاعان ورتانى قورعاۋ;
- مەدەنيەت جەنە سپورت;
- مەملەكەتتٸك باسقارۋ;
- مەملەكەتتٸك قارىزدى ٶتەۋ جەنە مەملەكەتتٸك باعدارلامالاردى قارجىلاندىرۋ.
بۇل قاراجاتتارعا زەينەتاقى مەن ەلەۋمەتتٸك تٶلەمدەر, مەديتسينالىق جابدىقتار مەن دەرٸ-دەرمەكتەر, دەنساۋلىق ساقتاۋ ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋ جەنە حالىققا مەديتسينالىق قىزمەتكە قولجەتٸمدٸلٸكتٸ قامتاماسىز ەتۋ كٸرەدٸ. بٸلٸم بەرۋ سالاسىن قارجىلاندىرۋعا مەكتەپتەر مەن ۋنيۆەرسيتەتتەردٸ سالۋ جەنە جاڭارتۋ, پەداگوگتاردى دايارلاۋ, وقۋ باعدارلامالارىن ەزٸرلەۋ جەنە وقۋ قۇرالدارىن ساتىپ الۋ جاتادى.
بيۋدجەت قاراجاتتارى شاعىن جەنە ورتا بيزنەستٸ قولداۋعا, ينفراقۇرىلىمدىق جوبالاردى ٸسكە اسىرۋعا, ينۆەستيتسييالاردى ىنتالاندىرۋعا جەنە جۇمىس ورىندارىن قۇرۋعا باعىتتالادى.
ينفراقۇرىلىم جەنە كٶلٸك سالاسى جولدار, تەمٸرجولدار, ەۋەجايلار, پورتتار قۇرىلىسىن جەنە جٶندەۋ جۇمىستارىن, سونداي-اق ەنەرگەتيكا جەنە سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋعا جۇمسالادى.
بيۋدجەت قاراجاتتارى قارۋلى كٷشتەردٸ, قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىن قولداۋعا, قوعامدىق قاۋٸپسٸزدٸكتٸ قامتاماسىز ەتۋگە جەنە قىلمىسقا قارسى كٷرەسۋگە بٶلٸنەدٸ. اۋىل شارۋاشىلىعىن قارجىلاندىرۋ اۋىل شارۋاشىلىعى ٶندٸرۋشٸلەرٸن قولداۋعا, تۇقىم مەن تىڭايتقىش الۋعا, سۋبسيدييا بەرۋگە, اۋىل شارۋاشىلىعى ينفراقۇرىلىمى مەن تەحنولوگييالارىن دامىتۋعا باعىتتالادى.
بيۋدجەت قاراجاتتارى تابيعي رەسۋرستاردى قورعاۋعا, ەكولوگييالىق مەسەلەلەردٸ شەشۋگە, لاستانۋعا قارسى كٷرەسۋگە جەنە ەكولوگييالىق تازا تەحنولوگييالاردى دامىتۋعا جۇمسالادى. مەدەنيەت پەن سپورتقا ارنالعان قاراجات مەدەني جەنە سپورتتىق ٸس-شارالاردى قارجىلاندىرۋعا, سپورتتىق نىسانداردى سالۋ جەنە جاڭارتۋعا, ٶنەر مەن مەدەني باستامالاردى قولداۋعا باعىتتالادى.
مەملەكەتتٸك باسقارۋعا ارنالعان قاراجات مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ قىزمەتٸن قامتاماسىز ەتۋگە, ەكٸمشٸلٸك شىعىستارعا جەنە مەملەكەتتٸك قىزمەتشٸلەردٸڭ جالاقىسىن تٶلەۋگە جۇمسالادى. سونىمەن قاتار, بيۋدجەت قاراجاتتارى مەملەكەتتٸك قارىزداردى ٶتەۋ, مەملەكەتتٸك دامۋدى جەنە ەلەۋمەتتٸك قولداۋدى قامتاماسىز ەتەتٸن باعدارلامالاردى ٸسكە اسىرۋعا دا باعىتتالۋى مٷمكٸن.
بۇل قازاقستان بيۋدجەتٸنٸڭ شىعىستارىنىڭ جالپى باعىتتارى عانا. بيۋدجەت قاراجاتتارىنىڭ ناقتى بٶلٸنٸسٸ ٷكٸمەتتٸڭ بيىلعى جىلدىڭ باسىمدىقتارى مەن ەلدٸڭ ەكونوميكالىق جاعدايىنا بايلانىستى ٶزگەرۋٸ مٷمكٸن.
مەملەكەتتٸك بيۋدجەت قالاي قالىپتاسادى?
2026 جىلعا ارنالعان بيۋدجەت جوباسىندا كٸرٸستەر 22,8 ترلن تەڭگە دەپ جوسپارلانعان. ونىڭ 18,8 ترلن تەڭگەسٸ (ياعني 80%) سالىقتار ارقىلى جينالادى.
ەڭ ٸرٸ كٸرٸس كٶزٸ — قوسىلعان قۇن سالىعى (ققس). ودان تەك 10 ترلن تەڭگەدەن استام قاراجات جينالۋى كٷتٸلەدٸ. سالىستىرمالى تٷردە, 2025 جىلى ققس-تان 6,5 ترلن تەڭگە كٸرٸس كٷتٸلگەن. بۇل ٶسٸم, ىقتيمال تٷردە, 2026 جىلدان باستاپ ققس مٶلشەرلەمەسٸنٸڭ 12%-دان 16%-عا دەيٸن كٶتەرٸلەتٸنٸمەن بايلانىستى.
سونىمەن قاتار, بيۋدجەتكە نەگٸزگٸ كٸرٸستەر كەلەسٸ كٶزدەردەن تٷسپەك:
- كورپوراتيۆتٸك تابىس سالىعى (كتس) — 5,2 ترلن تەڭگە (2026 جىلدان باستاپ بيزنەستٸڭ ەرتٷرلٸ مٶلشەرلەمەلەرٸ ەنگٸزٸلەدٸ);
- تابيعي رەسۋرستاردى پايدالانۋ تٶلەمدەرٸ — 1 ترلن تەڭگە;
- ترانسفەرتتەر — 3,6 ترلن تەڭگە.
ترانسفەرت — مەملەكەتتٸك بيۋدجەتكە قاراجات اۋدارۋ. ول ەلەۋمەتتٸك ماڭىزدى جوبالاردى قارجىلاندىرۋعا, ماقساتتى تٶلەمدەرگە جەنە شىعىستاردى جابۋعا قولدانىلادى. ترانسفەرت ەرتٷرلٸ دەڭگەيدەگٸ بيۋدجەتتەردەن جٷزەگە اسىرىلۋى مٷمكٸن. ولاردىڭ ٸشٸندە جەرگٸلٸكتٸ بيۋدجەتتەردەن 879 ملرد تەڭگە اۋدارىلادى.
كٶپ قاراجات بەرەتٸندەردٸڭ قاتارىندا: الماتى - 492 ملرد تەڭگە, استانا - 125 ملرد, اتىراۋ وبلىسى - 262 ملرد.
ۇلتتىق قوردان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتكە ترانسفەرت 2,7 ترلن تەڭگە جوسپارلانعان. سالىستىرۋ ٷشٸن, 2025 جىلدىڭ العاشقى التى ايىندا قوردان بيۋدجەتكە 3,1 ترلن تەڭگە اۋدارىلعان, ال قور تەك 1,8 ترلن تەڭگەگە تولىقتى. 2024 جىلى قوردان 5,6 ترلن تەڭگە الىنعان, بۇل تازا اكتيۆتەردٸڭ شامامەن التىنشى بٶلٸگٸ.
كەدەن تٶلەمدەرٸنەن 2,3 ترلن تەڭگە, حالىقارالىق ساۋداعا ارنالعان «باسقا سالىقتاردان» 94 ملرد تەڭگە جينالادى. سالىق ەمەس كٸرٸستەردەن 330 ملرد تەڭگە كٷتٸلەدٸ — مەملەكەتتٸك كەسٸپورىنداردىڭ ديۆيدەندتەرٸ, مەملەكەتتٸك مٷلٸكتٸ جالعا بەرۋ, نەسيە بويىنشا پايىزدار جەنە باسقا دا تابىستار. اكتسيزدەردەن 151 ملرد تەڭگە جينالماق.
بيۋدجەت جوسپارىنا سەيكەس, قازاقستاننىڭ مەملەكەتتٸك قارىزى 2026 جىلى 39,3 ترلن تەڭگەدەن اسپاۋى تيٸس.
مەملەكەتتٸك بيۋدجەت قاراجاتىنىڭ جۇمسالۋى
نەگٸزٸنەن بۇل بەس ەلەۋمەتتٸك باعدارلاماعا باعىتتالادى:
- دەنساۋلىق ساقتاۋ
2026 جىلى دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا 2,7 ترلن تەڭگە بٶلٸنەدٸ. ونىڭ 2,4 ترلن تەڭگەسٸ ەلەۋمەتتٸك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ قورى ارقىلى جۇمسالادى — بۇل مەمس جٷيەسٸنٸڭ نەگٸزٸ.
- تەگٸن مەديتسينالىق كٶمەككە -19 ملرد تەڭگە;
- قوعامدىق دەنساۋلىق ساقتاۋ - 39 ملرد;
- بالالاردى ەمدەۋ جەنە ساۋىقتىرۋعا - 1,5 ترلن تەڭگە;
- مەديتسينالىق ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋعا جەنە رەزەرۆكە - 102 ملرد;
- دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى مەملەكەتتٸك ساياساتقا - 46 ملرد;
- عىلىمي زەرتتەۋلەرگە - 4,3 ملرد تەڭگە.
- ەلەۋمەتتٸك كٶمەك
2026 جىلى ەڭبەك مينيسترلٸگٸنە 6,833 ترلن تەڭگە بٶلٸنەدٸ. ونىڭ 6,805 ترلن تەڭگەسٸ جەكەلەگەن ازاماتتارعا تٶلەمدەر مەن قولداۋعا بٶلٸنەدٸ. قالعان 26,9 ملرد تەڭگە ەڭبەك جەنە جۇمىسپەن قامتۋ سالاسىنداعى مەملەكەتتٸك ساياسات پەن رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدەگٸ ەلەۋمەتتٸك كٶمەككە جۇمسالادى.
- بٸلٸم بەرۋ
- بٸلٸم سالاسىنا - 811 ملرد تەڭگە;
- وقۋ-اعارتۋ مينيسترلٸگە مينيسترلٸگٸنە - 82 ملرد (ونىڭ ٸشٸندە مەكتەپتەردٸڭ قولجەتٸمدٸلٸگٸن قامتاماسىز ەتۋگە 57 ملرد, تەحنيكالىق ماماندار دايىنداۋعا 6 ملرد, مۇعالٸمدەردٸ قايتا دايارلاۋعا 10 ملرد, بٸلٸم سالاسىنداعى ساياساتتى جاساۋعا 6 ملرد);
- عىلىم جەنە جوعارى بٸلٸم مينيسترلٸگٸنە - 588 ملرد, ستۋدەنتتەردٸ وقىتۋعا جەنە ۋنيۆەرسيتەتتەردە ماماندار دايارلاۋعا;
- قالعان قاراجات باسقا سالالارداعى قىزمەتكەرلەردٸڭ بٸلٸكتٸلٸگٸن ارتتىرۋعا ارنالعان.
- كٶلٸك جەنە جولدار
- كٶلٸك مينيسترلٸگٸنە - 738 ملرد تەڭگە (جولداردى دامىتۋعا 48 ملرد, جٶندەۋگە 44 ملرد تەڭگە بٶلٸنەدٸ);
- LRT (ەۋەجايدان جاڭا تەمٸرجول ۆوكزالىنا) - 66 ملرد;
- قالالىق رەلستٸ كٶلٸكتٸ دامىتۋ - 20 ملرد;
- تەمٸرجول سالاسىنا: ەلەۋمەتتٸك ماڭىزدى باعىتتاردى سۋبسيدييالاۋ - 66 ملرد,
- ۆاگونداردى ليزينگكە بەرۋ - 86 ملرد;
- ەۋە رەيستەرٸن سۋبسيدييالاۋ - 6 ملرد;
- مەملەكەتتٸك مٷلٸكتٸ سەنٸمگەرلٸك باسقارۋعا بەرۋ - 263 ملرد;
- شەكارادا جاڭا ٶتكٸزۋ پۋنكتتەرٸن سالۋعا - 106 ملرد.
- قوعامدىق تەرتٸپ
- قاۋٸپسٸزدٸككە - 1,4 ترلن تەڭگە;
- ۇلتتىق قاۋٸپسٸزدٸك كوميتەتٸنە - 672 ملرد;
- ٸشكٸ ٸستەر مينيسترلٸگٸنە - 500 ملرد (قۇقىق تەرتٸبٸ مەن قاۋٸپسٸزدٸك - 351 ملرد, تٷرمەلەر مەن تٷزەتۋ مەكەمەلەرٸ - 95 ملرد, قىلمىسكەرلەردٸ ٸزدەۋ - 22 ملرد, جٷرگٸزۋشٸ كۋەلٸكتەرٸ, جەكە كۋەلٸكتەر جەنە اۆتونٶمٸرلەر - 27 ملرد);
- قورعانىس جەنە قاۋٸپسٸزدٸككە - 1,4 ترلن (تٶتەنشە جاعدايلاردى جويۋ جەنە ەسكەري دايارلىقتى قامتاماسىز ەتۋ).
مەملەكەتتٸك اپپاراتقا قانشا جۇمسالادى?
بيۋدجەتتە بٸرنەشە ترلن تەڭگە قاراستىرىلعان:
- ٷكٸمەت رەزەرۆٸ - 500 ملرد;
- كابينەت جۇمىسىنا - 4,8 ملرد;
- مەملەكەتتٸك ورگاندار مەن ساياساتتى قالىپتاستىرۋعا شامامەن 1 ترلن;
- مەملەكەتتٸك قارىزدى قىزمەت كٶرسەتۋگە - 3,5 ترلن;
- سۋبۆەنتسييالارعا - 5 ترلن (رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن ايماقتىق بيۋدجەتتەرگە باعىتتالعان قولداۋ).
2026 جىلى ەڭ كٶپ سۋبۆەنتسييانى تٷركٸستان وبلىسى (1,137 ترلن), ەڭ ازىن پاۆلودار (5,8 ملرد) الادى. استانا, الماتى, اتىراۋ وبلىسى دونور بولعاندىقتان, ولار ەشتەڭە المايدى.
ماتەريالدا قر قارجى مينيسترلٸگٸنٸڭ جوبالىق دەرەكتەرٸ قولدانىلدى. بيۋدجەت جوباسى مەجٸلٸس ارقىلى بەكٸتٸلٸپ, پارلامەنتتە بٸر اي ٸشٸندە قارالادى.
