بيوتەحنولوگ مامان: «سپۋتنيك V» ۆاكتسيناسىننا قاتاستى دەلەلٸ جوق بوس سٶزدەرگە سەنبەڭٸزدەر»
عالىمنىڭ ايتۋىنشا, ۆاكتسينا جاساۋ ەدٸسٸ 20 جىلدان استام ۋاقىتتان بەرٸ بار. تەك الدىن الا تەجٸريبە مەن تەحنولوگييالىق سحەمالاردىڭ ارقاسىندا قىسقا مەرزٸمدە دايىن بولدى. ٸ. ەسماعامبەتوۆ «سپۋتنيك V» جاساۋمەن اينالىساتىن كوماندادا دەرٸ ٶندٸرۋدٸڭ تەحنولوگييالىق سحەماسىن پىسىقتاۋمەن اينالىستى.
– شىنىندا, ٶندٸرٸستٸك سحەمالاردى ٸسكە قوسۋ العاشقى كەزەڭدە قيىن بولدى. سەبەبٸ كٶپتەگەن الاڭداردا بۇعان دەيٸن كٶلەمدٸ ٶندٸرٸس تەجٸريبەسٸ بولدى. ٶكٸنٸشتٸسٸ, گامالەيا ينستيتۋتىندا جاپپاي ۆاكتسيناعا ارنالعان پرەپاراتتى شىعارۋداعى العاش رەت جٷزەگە اسىردى. سوندىقتان بەلگٸلٸ بٸر قيىندىقتار تۋىندادى, – دەيدٸ عالىم.
«سپۋتنيك V» ۆاكتسيناسىن حالىقارالىق تانۋ كەزٸندە, ددۇ-نى مويىنداۋداعى قيىندىقتاردىڭ سەبەپتەرٸ تۋرالى سۇراققا جاۋاپ بەرگەن ٸليياس ەسماعامبەتوۆ ددۇ-نىڭ ٶزٸنٸڭ زاڭدارى مەن رەتتەۋشٸسٸ بار ەكەنٸن ايتتى. ولار ونى ساقتاۋعا مٸندەتتٸ جەنە بەلگٸلٸ بٸر پرەپاراتتى وسى ۇيىم تانۋى ٷشٸن تەكسەرۋلەردەن, بٸرقاتار ساراپتاما مەن رەتتەۋشٸ ەدٸستەردەن ٶتۋٸ كەرەك. بۇل ٶتە ۇزاق پروتسەسس.
ساراپشىنىڭ ايتۋىنشا, ددۇ ٶز ساراپشىلارىمەن بٸرگە كەلٸپ, كلينيكالىق زەرتتەۋلەردٸڭ بارلىق مەلٸمەتتەرٸن تولىق قاراپ, وسى ۆاكتسينانى شىعاراتىن بارلىق سايتتاردى باعالاۋى كەرەك. ولار ەۋروپالىق ستاندارتتارعا, ساپاعا سەيكەس بولۋى ٷشٸن ددۇ ساراپشىلارى ەسەپ بەرەدٸ. سودان كەيٸن شەشٸم قابىلداۋعا جاۋاپتى ادامدار ولاردى زەرتتەپ, بارلىق وسى تارماقتار مەن ستاندارتتارعا سەيكەس كەلە مە, جوق پا, سونى شەشەدٸ. بۇل ٶتە كٷردەلٸ پروتسەسس.
– ەۋروپادا ۆاكتسينا ٶندٸرۋشٸلەرٸ جٷيەنٸ ەۋروپالىق ستاندارتتارعا سەيكەس جاسادى. تيٸسٸنشە, رەسەيلٸك ستاندارتتار ەلەمدٸك ستاندارتتاردان ٶزگەشە بولۋى مٷمكٸن. بارلىعىن, سونىڭ ٸشٸندە كلينيكالىق زەرتتەۋلەردٸڭ حاتتامالارى, بارلىق ٶندٸرٸستٸك ەرەجەلەردٸ اعىلشىن تٸلٸنە اۋدارۋ كەرەك. بۇل بٸراز ۋاقىتتى الادى. قىتايدا ەلەمدٸك نارىققا شىعۋعا الدىن الا دايىندىق بولدى. مٷمكٸن رەسەي ٷشٸن ۆاكتسينا وسىنداي دەڭگەيگە جەتكەن كەزدەگٸ العاشقى تەجٸريبە. ەرينە, مۇنداي بيۋروكراتييالىق رەسٸمدەر تۋىنداۋى مٷمكٸن, – دەيدٸ عالىم.
ٸليياس ەسماعامبەتوۆ ۆاكتسينا جايلى قوعامدا ايتىلىپ جاتقان قاۋەسەتتەر مەن اڭىزدارعا توقتالا كەلە, بۇل كٷردەلٸ مەسەلە ەكەنٸن ايتتى. ينتەرنەتتە ۆاكتسينا تۋرالى تٷسٸنٸكسٸز بەينەلەر بار. ولار ۆاكتسينا تۋرالى جالعان اقپارات جارييالايدى. كەيبٸر عىلىمي دەرەجەسٸ مەن اتاعى بار ادامدار ۆاكتسينادان كەيٸن ادامنىڭ گەنەتيكالىق تٷرلەنۋٸنە الىپ كەلەتٸنٸن ايتادى. بۇل دەلەلٸ جوق بوس سٶزدەر.
عالىم قازاقستاندا ٶندٸرٸلگەن «سپۋتنيك V» ۆاكتسيناسىن رەسەيلٸك سپۋتنيكتەن ٶزگەشە مە دەگەن سۇراققا جاۋاپ بەردٸ.
– دەرٸنٸڭ بارلىق پارتييالارى, ٶندٸرٸس ورنىنا قاراماستان, بٸزگە گامالەيا ينستيتۋتىنا باقىلاۋعا كەلەدٸ. پارامەترلەردٸڭ بٸر بٶلٸگٸن تٸكەلەي ٶزٸم باقىلايمىن, سونىڭ ٸشٸندە قاراعاندى فارماتسەۆتيكالىق كەشەنٸنٸڭ پارتييالارى بٸرنەشە رەت تەكسەرٸلدٸ. سوندىقتان رەسەي مەن قازاقستاندا ٶندٸرٸلگەن پرەپارات ساپاسىندا ايىرماشىلىق جوق. سونداي-اق بارلىق باستاپقى ماتەريالدار گامالەيا ينستيتۋتىمەن بارلىق ٶندٸرٸستٸك ورىندارعا جەتكٸزٸلەدٸ, – دەپ ايتتى ٸ. ەسماعامبەتوۆ.
كۆي-عا قارسى قازاقستاندىق ۆاكتسيناعا كەلەتٸن بولساق, بيوتەحنولوگ بٸزدٸڭ پرەپاراتتى جاساۋشىلار جاقسى نەتيجە كٶرسەتكەنٸنە سەنٸمدٸ.
– مەنٸڭ ويىمشا, بۇل جەردە كلينيكالىق زەرتتەۋلەردٸڭ دەرەكتەرٸنە نازار اۋدارۋ كەرەك. بارلىعىن تولىعىراق زەرتتەڭٸز. بٸراق قازاقستاندا ساپالى انالوگتى جاساي العانىمىزعا كٷمەنٸم جوق, – دەيدٸ ٸ.ەسماعامبەتوۆ.
