گەندەرلٸك ەكونوميكانى زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى مايگٷل نۇعىمانوۆانىڭ اتاپ ٶتكەنٸندەي, پرەزيدەنت تاپسىرماسىن ٸسكە اسىرۋ ىنتا-ىقالاستان بٶلەك, ٷلكەن قاجىر-قايراتتى قاجەت ەتەدٸ.
سەبەبٸ, ەيەلدەردٸڭ بيلٸك مٸنبەرٸندەگٸ ٷلەسٸن ارتتىرۋ سٶز جٷزٸندە وڭاي كٶرٸنگەنمەن, ٸس جٷزٸندە بۇعان تەجەۋ بولاتىن بيۋروكراتييالىق كەدەرگٸلەر كٶپ.
«ٷكٸمەتتەگٸ 19 مينيستردٸڭ اراسىندا تەك ەكەۋٸ عانا ەيەل. ەلٸمٸزدە تۇتاستاي العاندا قىز-كەلٸنشەكتەردٸڭ تابىسى ەر-ازاماتتارعا قاراعاندا كٶپ تٶمەن. ەيەلدەردٸڭ تابىسىنا كارانتين دە كەرٸ ەسەر ەتتٸ. جۇمىس پەن ٷيدٸڭ شارۋاسىن قاتار الىپ جٷرگەن ەيەلدەردٸڭ كەسٸبٸ تولىق توقتاپ قالدى. كەسٸپ توقتاعاننان كەيٸن كٸرٸس تە ازاياتىنى ايدان انىق», – دەيدٸ ساراپشى.
ونىڭ اتاپ ٶتكەنٸندەي ەيەلدەردٸڭ قارىم-قابٸلەتٸ ەر-ازاماتتاردان كەم تٷسپەيدٸ. ەيەلدەر ساياساتتا, بيزنەستە, ەكونوميكانىڭ بارلىق سالالارىندا ادال جۇمىس ٸستەپ, تابىس تابا الاتىن ەلەۋەتكە يە. الايدا تولىق مٷمكٸندٸگٸن كٶرسەتۋگە كەلگەندە كەدەرگٸ كٶپ.
«جوعارى جالاقى تٶلەنەتٸن لاۋازىمدى ورىنداردا ەيەلدەردٸڭ سانىن ساۋساقپەن ساناپ الاسىز. اقى تٶلەنبەيتٸن ٷي شارۋاسىنداعى «ەيەلدەر ارميياسى» ٶز مٷمكٸندٸگٸن پاش ەتە الماي وتىر.
قازاقستاندىق ەيەلدەر بالا كٷتٸمٸ مەن ٷي شارۋاسىنا ەرلەرگە قاراعاندا 2,6 ەسە كٶپ ۋاقىت جۇمسايدى. ەگەر كٷيەۋٸ بۇل مٸندەتكە مولىراق كٶڭٸل بٶلسە, ەيەلدەردٸڭ تابىس تاۋىپ, جۇمىس ٸستەۋٸنە جول اشىلار ەدٸ», – دەيدٸ مايگٷل نۇعىمانوۆا.
توقاەۆ تاپسىرماسىنا ساي ەلٸمٸزدەگٸ مەملەكەتتٸك ەرٸ كورپوراتيۆتٸك سالاداعى ەيەلدەر قاۋىمىنىڭ ٷلەسٸ 2023 جىلعا 25 پايىزدى قۇراۋى تيٸس. ال 2030-شى جىلعا دەيٸن بۇل كٶرسەتكٸش 30 پايىزعا جەتۋٸ كەرەك.
ساراپشىنىڭ پٸكٸرٸنشە بيلٸكتەگٸ ەيەلدەردٸڭ ٷلەسٸ ارتقان جاعدايدا ەر-ازاماتتار ەلەي بەرمەيتٸن مەسەلەلەرگە كٶڭٸل بٶلٸنەدٸ.
«ايتالىق, اقى تٶلەنبەيتٸن ٷي جۇمىسى, تۇرمىستاعى زورلىق-زومبىلىق, كٶشەدەگٸ قىسىم كٶرسەتۋ نەمەسە قالالاردا قول ارباعا, مٷگەدەكتەرگە ارنالعان پاندۋستاردىڭ بولماۋى سيياقتى پروبلەمالار مەجٸلٸس مٸنبەرٸندە نەمەسە ٷكٸمەت وتىرىسىندا سٶز ەتەلٸپ, كەمشٸلٸكتەر دەر كەزٸندە تٷزەلەر ەدٸ», – دەيدٸ نۇعىمانوۆا.
ساراپشىنىڭ پٸكٸرٸنشە ساياسي شەشٸمگە ىقپال ەتەتٸن ەيەلدەردٸڭ ٷلەسٸ جىلما-جىل ارتىپ وتىر. ايتالىق, مەجٸلٸستەگٸ ەيەلدەردٸڭ ٷلەسٸ 27 پايىزدى قۇرايدى, بۇل جاھاندىق كٶرسەتكٸشتەن جوعارى (24 پايىز).
«جالاقى مەسەلەسٸندە جەر مەن كٶكتەي ايىرماشىلىق گەندەرلٸك ەدٸلەتسٸزدٸكتەن ارىلماي وتىرعانىمىزدى كٶرسەتەدٸ. قازاقستاندىق ەيەلدەردٸڭ تابىسى ەرلەرگە قاراعاندا 33 پايىزعا تٶمەن.
ەيەلدەرگە ينجەنەرلٸك سالا, عىلىمي باعىتتا تەر تٶگۋگە جول اشۋ قاجەت. جەكە بيزنەسٸن اشۋعا ىنتالاندىرعان جٶن. ٷي شارۋاسىنداعى ەيەل ٶز پوتەنتسيالىن ٶمٸر باقي كٶرسەتە الماي كەتۋٸ مٷمكٸن. ال بۇل ٶز كەزەگٸندە مەملەكەتتٸڭ ەكونوميكالىق ەلەۋەتٸنە كەرٸ ەسەر ەتەدٸ.
بۇل تۇرعىدا باتىستىق قۇندىلىقتاردى قابىلداپ ٷيرەنگەنٸمٸز جٶن. ەر-ازاماتتار ٷي شارۋاسىن شەتكە ىسىرا سالماي, كەلٸنشەگٸنە قول ۇشىن سوزسا, ەيەلدەر شىعارماشىلىق شابىتى اشىلادى», – دەيدٸ نۇعىمانوۆا.
