بٷيرەكتٸڭ جۇمىسى بۇزىلعاندا ادامنىڭ اعزاسىندا كالييدٸڭ مٶلشەرٸ جوعارىلايدى. ول تەك بٷيرەك ارقىلى شىعادى. ال ونىڭ قاننىڭ قۇرامىنداعى مٶلشەرٸ شەكتەن تىس ٶسٸپ كەتسە, جٷرەك كەز-كەلگەن سەتتە توقتاپ قالۋى مٷمكٸن...
بٷيرەك ترانسپلانتاتسيياسى بٷگٸنگٸ تاڭدا قازاقستاننىڭ ەكٸ قالاسىندا – استانا جەنە الماتىدا جاسالادى. سوڭعى جىلدارى بٷيرەك الماستىرۋ وتاسىن شەتەلدٸك مامانداردىڭ كٶمەگٸمەن شىمكەنتتٸك دەرٸگەرلەر دە جاساپ جٷرگەن جايى بار. ال سىزعانوۆ اتىنداعى ۇلتتىڭ حيرۋرگييا ورتالىعىندا بٷيرەك ترانسپلانتاتسيياسى سوناۋ 1978 جىلدان بەرٸ جاسالىپ كەلەدٸ.
ورتالىقتاعى بٷيرەك ترانسپلانتاتسيياسىن جٷرگٸزەتٸن حيرۋرگ دٸنمۇحامەد تەجدينوۆتٸڭ ايتۋىنشا وسى 30 جىلدان استام ۋاقىتتا 700-گە جۋىق بٷيرەك الماستىرۋ وپەراتسيياسى ورىندالىپتى. ەلٸمٸزدەگٸ ترانپلانتاتسيياسىنىڭ بۇل تٷرٸ باسىم كٶپشٸلٸگٸندە تۋىستىق بٷيرەك الماستىرۋعا جاتادى.
– ناۋقاستىڭ باۋىرلارى, ەكە-شەشەسٸ بٸر بٷيرەگٸن جاقىنىنا بەرۋ ارقىلى, ونىڭ ٶمٸر سٷرۋ ساپاسىن جوعارىلاتادى. بۇدان كەيٸن ناۋقاس جاساندى بٷيرەك اپپاراتىنىڭ كٶمەگٸنە جٷگٸنبەيتٸن بولادى. بٸزدٸڭ ورتالىق ميىنا قان قۇيىلعان نەمەسە جول اپاتىنا ۇشىراعان ازاماتتاردى دونور رەتٸندە قاراستىراتىنى بەلگٸلٸ. سەبەبٸ بۇلار – ٷشٸنشٸ دەرەجەلٸ كوماعا ۇشىراعان, بىلايشا ايتقاندا بەتٸ بەرٸ قاراۋى نەعايبىل, تٸرشٸلٸكتەن ٷمٸت ٷزگەن جاندار. مۇندايدا مەيٸتتٸك ترانسپلانتاتسييا جٷرگٸزٸلەدٸ. دونور رەتٸندە قاراستىرىلاتىن ادامداردىڭ ناۋقاستارعا سەيكەستٸگٸن انىقتاپ, كٶرسەتكٸشٸ ساي كەلگەن جاعدايدا جاڭا بٷيرەككە مۇحتاج ناۋقاسقا سالامىز. مۇنىڭ بارلىعى دونوردىڭ تۋعان-تۋىسقانىنىڭ كەلٸسٸمٸمەن عانا جٷزەگە اسادى, – دەيدٸ ول.
بٷيرەك الماستىرۋ وتاسى تۋرالى ايتقاندا بٸز ناقتى كەيٸپكەرگە توقتالا كەتكەندٸ جٶن كٶردٸك. سونىڭ بٸرٸ – لەيلا چەچيدزە. وعان ورتالىق دەرٸگەرلەرٸ بيىلعى جىلدىڭ 30 قازاندا بٷيرەك ترانسپلانتاتسيياسىن جاساعان ەكەن. دەرٸگەرلەردٸڭ ايتۋىنشا, دەل قازٸر ونىڭ جاعدايى جاقسى. جاڭا بٷيرەك اعزامەن تولىقتاي ەرەكەتتەسٸپ, قالىپتى جۇمىس ٸستەۋگە كٶشكەن.
– 2013 جىلى قاتتى سىرقاتتانىپ, قۇلاپ تٷستٸم. قان قىسىمىم كٶتەرٸلٸپ, دەنەم ٸسٸنٸپ كەتتٸ. نە ٸستەرٸمدٸ بٸلمەدٸم. بارماعان جەرٸم جوق. سٶيتٸپ جٷرگەندە دياليزگە تٷسٸپ قالدىم. ەكٸ جىل بويى قانىمدى وسى دياليز ارقىلى تازارتىپ جٷردٸم. كەيٸن سىزعانوۆ اتىنداعى ورتالىقتىڭ كٷتۋ پاراعىنا بٷيرەك ترانسپلانتاتسيياسىنىڭ كەزەگٸنە تۇردىم. اناليز تاپسىرىپ 3-4 اي بويىنا كەزەك كٷتتٸم. قۇداي قولداپ كٷندەردٸڭ كٷنٸندە دەرٸگەرلەر كٶرسەتكٸشٸ جاعىنان مەنٸڭ اعزاما ساي كەلەتٸن دونوردىڭ تابىلعانىن ايتتى. سٶيتٸپ وپەراتسيياعا جاتتىم. ورتالىق دەرٸگەرلەرٸنە ايتار العىسىم شەكسٸز. ٶمٸرگە قايتا كەلگەندەي بولدىم. دەل قازٸر جاعدايىم جاقسى. جامانشىلىقتىڭ بەرٸ ارتتا قالدى دەپ ويلايمىن. دەرٸگەرلەر ماعان ەكٸنشٸ رەت ٶمٸر سىيلادى. باستىسى, مۇنىڭ بەرٸ تەگٸن, مەملەكەت ەسەبٸنەن جٷرگٸزٸلەدٸ. ەيتپەسە مۇنداي وتانى قالتام كٶتەرمەس ەدٸ, – دەيدٸ لەيلانىڭ ٶزٸ.
[caption id="attachment_8495" align="alignleft" width="279"]
قازٸرگٸ تاڭدا ەل كٶلەمٸندە بٷيرەك ترانپلانتاتسيياسىن قاجەت ەتەتٸن, ياعني ەكٸ بٷيرەگٸ دە ٶز قىزمەتٸن توقتاتقان ناۋقاستاردىڭ سانى – 3 مىڭعا جۋىق. ولاردىڭ بارلىعى جاساندى بٷيرەك اپپاراتىنىڭ كٶمەگٸمەن ەم الۋعا مەجبٷر. ەلٸمٸزدە مۇنداي ناۋقاستارعا كٶمەك كٶرسەتەتٸن بٸرنەشە گەمودياليزدٸك ورتالىقتار اشىلعان. ناۋقاستار اپتاسىنا 3 كٷن 4 ساعاتتان جاساندى بٷيرەك اپپاراتىنىڭ كٶمەگٸمەن قانىن تازارتىپ, ونداعى ۋىتتى زاتتاردى شىعارادى. سايىپ كەلگەندە ولار وسى قۇرىلعىعا تەۋەلدٸ. سەبەبٸ, بٷيرەكتٸڭ جۇمىسىن دەل وسى جاساندى اپپارات اتقارىپ تۇرادى. ال مۇنىڭ بٸردەن-شەشٸمٸ بٷيرەك ترانسپلانتاتسيياسى.
دۋمان بىقاي
