قازاقستاندا دەتەكتيۆتٸك قىزمەتتٸ زاڭنامالىق تۇرعىدان رەتتەۋ مەسەلەسٸ مەجٸلٸستە قايتا كٶتەرٸلدٸ, دەپ حابارلايدى Dala News.
دەپۋتاتتاردىڭ ايتۋىنشا, بۇل باستاما ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋدىڭ قوسىمشا تەتٸگٸن قالىپتاستىرۋعا باعىتتالعان. بٷگٸندە ەلەمنٸڭ كٶپتەگەن ەلدەرٸندە جۇمىس ٸستەيتٸن بۇل ينستيتۋت كەي جاعدايدا شىندىقتى انىقتاۋعا جەنە ەدٸلدٸككە جەتۋگە مٷمكٸندٸك بەرەتٸن قۇرال رەتٸندە قاراستىرىلادى.
مەجٸلٸس دەپۋتاتى ابزال قۇسپان بۇل زاڭ جوباسى كەزدەيسوق پايدا بولعان باستاما ەمەس ەكەنٸن ايتادى. ونىڭ سٶزٸنشە, بۇل تاقىرىپتى ول دەپۋتات بولىپ سايلانعان سەتتەن باستاپ كٶتەرٸپ كەلەدٸ.
«جوق, مەن ٶزٸم قىلمىستىق قۇقىق سالاسىنىڭ مامانىمىن. سوندىقتان 2023 جىلى دەپۋتات بولىپ سايلانعان كەزدە قولعا العان زاڭ جوبالارىمنىڭ بٸرٸ وسى. ونى پارلامەنتاريزم ينستيتۋتىمەن بٸرلەسە وتىرىپ دايىندادىق. بۇل بٸرٸنشٸدەن. ەكٸنشٸدەن, مەن مۇنى ٶزٸم تاعدىرلى زاڭ دەپ ايتام. كەزٸندە, تٸپتٸ نازارباەۆتىڭ كەزٸندە دە بۇل زاڭ جوباسى مەجٸلٸسكە ٷش رەت كەلٸپ, ٷش رەت كەرٸ قايتقان. بٸرٸندە دەپۋتاتتار قارسى بولدى, بٸرٸندە ٷكٸمەت ٶزٸ قايتارىپ العان. سوندىقتان بۇل بٸزدٸڭ تٶرتٸنشٸ ەرەكەتٸمٸز», - دەدٸ دەپۋتات.
دەپۋتاتتىڭ ايتۋىنشا, كٶرشٸلەس مەملەكەتتەردٸڭ تەجٸريبەسٸندە مۇنداي ينستيتۋت ەلدەقاشان قالىپتاسقان.
«كٶرشٸلەس ەلدەردٸڭ تەجٸريبەسٸنە قارايتىن بولساق, قىرعىزستان مەن رەسەيدە دەتەكتيۆتٸك قىزمەت 90 جىلداردىڭ ورتاسىنان بەرٸ بار. سوندىقتان بٸز بۇل مەسەلەدە بٸراز كەش قالدىق. ال ەۋروپا مەن امەريكا ەلدەرٸنٸڭ تەجٸريبەسٸنە سٷيەنسەك, دەتەكتيۆتٸك قىزمەت ەدٸلدٸكتٸ ورناتۋدىڭ, شىندىقتى تابۋدىڭ بالاما تەتٸگٸ رەتٸندە قاراستىرىلادى. سوندىقتان بۇل زاڭدى قابىلداۋعا مەن ٶتە مٷددەلٸمٸن. جەنە ونىڭ قوعامعا پايدا ەكەلەتٸنٸنە سەنٸمدٸمٸن», - دەپ ٶز پٸكٸرٸن بٸلدٸردٸ.
سونىمەن قاتار ول اتىراۋدا بولعان رەزونانستى وقيعا قوعامدا بۇل مەسەلەنٸ تاعى دا تالقىلاۋعا سەبەپ بولعانىن اتاپ ٶتتٸ.
«ال ەندٸ اتىراۋدا بولعان جاعدايدى مەن ەستٸگەن بويدا, سول كەزدە رەسمي ٸشكٸ ٸستەر ورگاندارى, پوليتسييا دەپارتامەنتٸ ولار شەتەلگە شىققان جوق دەپ جوققا شىعارىپ جاتقان ەدٸ. سول كەزدە مەن حاكەردٸڭ جازباسىمەن بٶلٸستٸم. ەلەۋمەتتٸك جەلٸدە, Facebook-تا تاپساڭىزدار بولادى. سول كەزدە مەن بۇل بولاشاق قازاق دەتەكتيۆٸنٸڭ بەينەسٸ دەپ جازعان ەدٸم», - دەدٸ دەپۋتات.
قۇسپاننىڭ ايتۋىنشا, قازٸرگٸ تسيفرلاندىرۋ دەۋٸرٸندە جەكە مامانداردىڭ مٷمكٸندٸگٸ بۇرىنعىدان ەلدەقايدا كەڭەيگەن.
«قازٸرگٸ تسيفرلاندىرۋ زامانىندا بەرٸمٸزدٸڭ قولىمىزدا سمارتفون بار, اينالامىزدا بەينەكامەرالار جەتكٸلٸكتٸ. سوندىقتان تەلەفونداعى حات الماسۋلار نەمەسە بيللينگ ارقىلى كٶپتەگەن نەرسەنٸ وڭاي انىقتاۋعا بولادى. ال پوليتسييا قىزمەتكەرلەرٸنٸڭ بارلىعىندا بٸردەي مۇنداي حاكەرلٸك مٷمكٸندٸكتەر جوق. ال تسيفرلىق ەلەمدە جۇمىس ٸستەيتٸن مىقتى ماماندار ٸشكٸ ٸستەر ورگاندارىنا از جالاقىعا جۇمىس ٸستەۋگە كەلە بەرمەيدٸ. سوندىقتان دەتەكتيۆتٸك قىزمەت تۋرالى ايتاتىن بولساق, بۇل باعىتتا جۇمىس ٸستەيتٸن ەرەكشە, بٶلەك بٸر توپ قالىپتاسۋى مٷمكٸن», - دەدٸ ابزال قۇسپان.
ال مەجٸلٸس دەپۋتاتى باقىتجان بازاربەك بۇل زاڭ جوباسىنىڭ باستى ماقساتى ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ. ونىڭ ايتۋىنشا, كەي جاعدايدا ازاماتتار ەدٸلدٸككە جەتۋ ٷشٸن قوسىمشا قۇقىقتىق قۇرالدارعا مۇقتاج بولادى.
«بٷگٸنگٸ زاڭ جوباسىنىڭ نەگٸزگٸ ماقساتى ەڭ الدىمەن ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ. ٶزدەرٸڭٸز بٸلەسٸزدەر, دەتەكتيۆتٸك قىزمەت شەتەلدٸك تەجٸريبەدە بۇرىننان بار ينستيتۋت. كەيدە ازاماتتار ەدٸلدٸك پەن شىندىقتى ٸزدەۋ جولىندا قۇقىقتارىنىڭ بۇزىلعانىن سەزەدٸ. وسىنداي جاعدايدا زاڭ شەڭبەرٸندە قوسىمشا دەتەكتيۆتٸك قىزمەتتٸ پايدالانۋ مٷمكٸندٸگٸ قاجەت بولادى. سوندىقتان بۇل زاڭ جوباسىن قابىلداۋ ۋاقىت تالابىنان تۋعان قاجەتتٸلٸك.
بۇل زاڭ جوباسى ەڭ الدىمەن ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن قورعاۋعا باعىتتالعان. دەتەكتيۆتٸك قىزمەت تۋرالى زاڭدى قابىلداۋ ارقىلى بٸز ماڭىزدى قادام جاسادىق. سەبەبٸ وسى ۋاقىتقا دەيٸن قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى قىلمىستىق ٸس قوزعاپ, تەرگەۋ امالدارىن جٷرگٸزگەنٸمەن, كەيبٸر ٸستەر دەلەلدەردٸڭ جەتكٸلٸكسٸزدٸگٸنەن جابىلىپ قالىپ جاتادى.
ال كەسٸبي دەتەكتيۆتەر ٶز كليەنتٸنٸڭ اتىنان ەرەكەت ەتٸپ, ەربٸر ماتەريالدى جەكە زەرتتەپ, قوسىمشا دەلەلدەر جيناي الادى. بۇل قىزمەت جەمقورلىققا جول بەرمەي, تەۋەلسٸز تٷردە جۇمىس ٸستەۋگە نەگٸزدەلەدٸ. سوندىقتان دەتەكتيۆتەر ٶز كليەنتٸنٸڭ مٷددەسٸن قورعاپ, قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى نازار اۋدارماعان نەمەسە تولىق زەرتتەلمەگەن جايتتاردى انىقتاۋعا كٶمەكتەسە الادى», - دەپ اتاپ ٶتتٸ باقىتجان بازاربەك.
دەپۋتاتتاردىڭ پٸكٸرٸنشە, دەتەكتيۆتٸك قىزمەت تۋرالى زاڭ قابىلدانسا, ول قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ جۇمىسىن الماستىرمايدى. كەرٸسٸنشە, ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋدىڭ قوسىمشا تەتٸگٸنە اينالۋى مٷمكٸن. ال زاڭ جوباسىنىڭ ناقتى قالاي جٷزەگە اساتىنى الداعى تالقىلاۋلاردان كەيٸن بەلگٸلٸ بولادى.
