تەڭگەمٸز دٷنيەگە كەلگەلٸ, وندا سەگٸز تۇلعانىڭ بەينەسٸ بەينەلەنٸپتٸ. ال تەۋەلسٸزدٸك الا سالىسىمەن, جارىق كٶرگەن 1,3,5,10,20,50,100,200,500 تەڭگەلٸكتەردٸڭ بٷگٸندەرٸ باعاسى قىمبات ەرٸ كوللەكتسيونەرلەر تاراپىنان جوعارى سۇرانىسقا يە ەكەن, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
1993 جىلعى 15 قاراشادا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق ۆاليۋتاسى – تەڭگە اينالىمعا ەنگٸزٸلدٸ. ال, 1997 جىلدان بەرٸ مەملەكەت باسشىسىنىڭ جارلىعىمەن 15 قاراشا – تٶل ۆاليۋتامىزدىڭ تۋعان كٷنٸ ەرٸ قارجىگەرلەر كٷنٸ رەتٸندە اتالىپ ٶتەدٸ.
ەلٸمٸز تەۋەلسٸزدٸك العان تۇستا, سول كەزدەگٸ ٷكٸمەت باسشىسى سەرگەي تەرەششەنكونىڭ باسشىلىعىمەن ارنايى كوميسسييا قۇرىلدى. وعان قارجى سالاسىنىڭ اتاسى سانالاتىن, سول كەزدەگٸ پرەمەر-مينيستردٸڭ بٸرٸنشٸ ورىنباسارى دەۋلەت سەمباەۆ, قارجى مينيسترٸ ەركەشباي دەربٸسوۆ, ەكونوميكا مينيسترٸ بەيسەنباي ٸزتٸلەۋوۆ, ۇلتتىق بانك تٶراعاسى عالىم باينازاروۆ, پارلامەنت مەجٸلٸسٸنٸڭ قارجى كوميتەتٸنٸڭ سول كەزدەگٸ تٶراعاسى ساۋىق تەكەجانوۆ سىندى ازاماتتار ەندٸ. تەڭگە ديزاينىنا مەڭدٸباي الين, دوسبول قاسىموۆ, اعىمسالى دٷزەلحانوۆ سىندى سۋرەتشٸلەر تەر تٶكتٸ.
جالپى, تٶل تەڭگەمٸزدٸ دايىنداۋ جۇمىستارى 1992 جىلى قولعا الىنىپ, سول جىلدىڭ 27 تامىزى كٷنٸ ۇلتتىق بانك تەڭگە كۋپيۋراسىنىڭ ٷلگٸلەرٸن بەكٸتتٸ. 1993 جىلى العاشقى تەڭگە پارتيياسى انگلييانىڭ ەڭ كٶنە ەرٸ ەيگٸلٸ "حارريسون جەنە ۇلدارى" فابريكاسىندا باسىلدى. تەڭگەنٸ ەلگە تاسىمالداۋ ٷشٸن تٶرت يل-76 ۇشاعى تۇماندى البيون ەلٸنە 18 رەت قاتىنادى. تٶل ۆاليۋتامىزدىڭ العاشقى پارتييالارىن ساقتاۋ ٷشٸن ارنايى جەراستى قويمالارى دايىندالىپ, دەل وسى قويمالاردان ۇلتتىق تەڭگەمٸز ەلٸمٸزدٸڭ بارلىق ٶڭٸرلەرٸندەگٸ بانكتەرگە 8 كٷن ٸشٸندە جەتكٸزٸلگەن ەدٸ.
تٶل ۆاليۋتامىز پايدا بولعالى وندا سەگٸز تۇلعانىڭ سۋرەتٸ بەينەلەنگەن ەكەن. اتاپ ايتقاندا, 1 تەڭگەدە (1993), 200 تەڭگەدە (1994), 500 تەڭگەدە, 1000 تەڭگەدە (2000), 5000 تەڭگەدە (1998), 10 000 تەڭگەدە (2003) - ەبۋ ناسىر ەل-فارابي, 3 تەڭگەلٸكتە - سٷيٸنباي, 5 تەڭگەلٸكتە - قۇرمانعازى, 10 تەڭگەلٸكتە - شوقان, 20 تەڭگەلٸكتە - اباي, 50 تەڭگەلٸكتە - ەبٸلقايىر حان, 100 تەڭگەلٸكتە - ابىلاي حان, 10000 جەنە 20000 تەڭگەدە – نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
سوڭعى 10 مىڭ تەڭگەلٸك 2016 جىلى تەۋەلسٸزدٸكتٸڭ 25 جىلدىعىنا ارنالىپ شىعارىلعان. مەرەيتويلىق 10 مىڭ تەڭگەلٸك بانكنوتاعا قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتٸ نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ سۋرەتٸ باسىلدى. ول 100 مىڭ دانامەن شىقتى. 2021 جىلدىڭ 1 جەلتوقسانىندا تەۋەلسٸزدٸكتٸڭ 30 جىلدىعىنا وراي شەكتەۋلٸ تيراجبەن نۇرسۇلتان نازارباەۆ بەينەلەنگەن 20 مىڭ تەڭگەلٸك قاعاز اقشا اينالىمعا ەندٸ. 2022 جىلى قازاندا نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ پورترەتٸ كۋپيۋرادان الىنىپ تاستالدى.
قازٸرگٸ تاڭدا تاريح قويناۋىنا ەنٸپ ٷلگەرگەن, تەۋەلسٸزدٸك باستاۋىنداعى اقشالار كوللەكتسيونەرلەر ٷشٸن تاپتىرماس دٷنيە. كٶكشەتاۋلىق كوللەكتسيونەر ۆيتاليي شاماەۆ, مەسەلەن شوقان ۋەليحانوۆ بەينەلەنگەن اا سەرييالى بانكنوتى ٶتە سيرەك كەزدەسەتٸنٸن ايتادى.
"قۇنى ساپاسىنا قاراي بەلگٸلەنەدٸ. مۇقييات قاراۋ كەرەك, كۋپيۋرا قولدانىستا بولعان, كەي جەرلەرٸ ازداپ جىرتىلعان, مايىسقان بولسا, ونى 5-10 مىڭ تەڭگەگە ساتىپ الىپ بولۋعا بولادى. ال, ەگەر جاعدايى جاقسى, بانكتەن كٷنٸ كەشە شىققانداي جىپ-جىلتىر بولسا, باعاسى بٸرنەشە ەسەگە جوعارىلايدى", - دەيدٸ ول.
Dalanews.kz رەداكتسيياسى ٶز كەزەگٸندە قارجىگەرلەر قاۋىمىن كەسٸبي مەرەكەسٸمەن, جالپى ەل حالقىن تٶل اقشاسى - ۇلتتىق ۆاليۋتا كٷنٸمەن قۇتتىقتايدى.
