بٸز نەگە شٷكٸرشٸلمٸز?
يە, تەۋەلسٸزدٸك العان باقىتتى حالىقپىز. جەر بەتٸندەگٸ 2000-نان اسا ۇلتتىڭ مۇنداي باقىتقا قول جەتكٸزگەندەرٸ 200-دەن اسپايدى ەكەن. تەۋەلسٸزدٸك العانىمىزعا شٷكٸر دەسەك بولادى. بٸراق سول تەۋەلسٸزدٸكتٸ قورعاۋ ٷشٸن, مەڭگٸلٸك ەتۋ ٷشٸن اۋىز جٷزٸندەگٸ شٷكٸرشٸلٸك بٸزگە كٶمەكتەسە مە? بٸز ٶزٸمٸزدٸ تەۋەلسٸزدٸگٸ جوق حالىقتارمەن سالىستىرىپ, «شٷكٸر, انالاردى قاراشى, وتانى جوق, تەنتٸرەپ جٷر» دەپ جۇباتامىز. تەۋەلسٸزدٸكتٸ باياندى ەتۋ ٷشٸن سان عاسىرلاپ سوعىسقان بابالارىمىزدى تەز ۇمىتقانىمىز قالاي? ولار نە بولسا دا, كٷرەسپەي, ٷنسٸز وتىرا بەرٸڭدەر, تەۋەلسٸزدٸك سوندا عانا باياندى بولادى دەپ اماناتتاعان جوق قوي... نەگە بٸز ٶزٸمٸزدٸ تەۋەلسٸزدٸگٸ جوق حالىقپەن ەمەس, سان عاسىر بويى ەشكٸمگە بودان بولماعان ەلدەرمەن سالىستىرمايمىز?! سولاردىڭ جيناعان تەجٸريبەسٸ مەن جەتكەن جەتٸستٸكتەرٸن ەسكەرٸپ, ٷلگٸ الماي, نە ٷشٸن قورلىق پەن زورلىق كٶرگەن, وت پەن وقتىڭ ورتاسىندا, اشتىق پەن تاقسىرەتتٸڭ يلەۋٸندە جاتقان ەلدەرگە قاراپ, «شٷكٸر, شٷكٸر» دەۋگە قۇمارمىز... تٷسٸنبەيمٸن.
اللا شٷكٸرشٸلدەردٸ ۇناتادى دەيدٸ. بۇل «شٷكٸر» مەن ول «شٷكٸردٸڭ» ايىرماسى جەر مەن كٶكتەي ەكەنٸن كٶپ حالىق ۇعىنبايتىن بولسا كەرەك. دٸني تانىمدا شٷكٸرشٸلدٸك قاناعات ۇعىمىمەن استارلاسادى. بٸزدٸكٸ تىم ارىعا كەتكەن, اش-ارىق بولساڭ دا, قايىرشى بولساڭ دا, ٶزگەلەرگە كٷندە ەسەڭ كەتٸپ جٷرسە دە «بۇل كٷنٸڭە شٷكٸرشٸلٸك ەت» دەۋگە بەيٸم تۇرامىز. سوندا بٸزدٸڭ حالىق – ەن بايلىقتىڭ ٷستٸندە وتىرعان قازاق حالقى نە ٷشٸن ٶزگەلەردەن قور, ٶزگەلەردەن تٶمەن ٶمٸر سٷرۋ كەرەك! تەۋەلسٸزدٸك ٷركەردەي توپتىڭ بايۋى ٷشٸن, سولاردىڭ راحاتتا ٶمٸر سٷرۋٸ ٷشٸن بۇيىرعان با? نەگە ٶزٸمٸزدٸڭ ٷلەسٸمٸزدٸ, ٶزٸمٸزدٸڭ تيەسٸلٸ تٶككەن تەرٸمٸزدٸڭ اقىسىن سۇرامايمىز...
...كەلٸسپەيمٸن! مۇنداي جاساندى شٷكٸرشٸلٸك بٷگٸنگٸ بيۋروكراتييالىق قوعامدى قۇرۋشىلاردىڭ ٶزٸنە ٶتە تيٸمدٸ. بيلٸك باسىنداعى «الپاۋىتتار» شوعىرىنا قازاقتىڭ «شٷكٸرشٸلدٸگٸ» كەرەك. ٶزٸنٸڭ مٷددەسٸن تالاپ ەتپەيتٸن, ٶزٸنٸڭ ارمان-ماقساتىن, ازاماتتىق كٶزقاراسىن ايتا المايتىن, «قۇداي سالدى, قۇل كٶندٸلٸك» نەۋمەز مٸنەز ولاردىڭ ويلاعانىن ويداعىداي جٷزەگە اسىرۋىنا تاپتىرمايتىن كٶزٸر. ەيتپەسە, مىناۋ ەن دالانىڭ استى-ٷستٸ تولى بايلىعىن ەدٸلەتتٸلٸكپەن پايدالانسا, بٸزدٸڭ جۇرت ەل قاتارلى كٷن كەشٸپ, بٸلٸمدٸ, بٸلٸكتٸ ۇرپاق ٶسٸرٸپ, ەشكٸمگە جالتاقتامايتىن, جالپاڭدامايتىن تۋرا مٸنەزدٸ ازاماتتار شوعىرىن قالىپتاستىرىپ ٷلگەرمەس پە ەدٸ?!
بٸزدٸڭ بيلٸك – قۇلدىقتان شىققان بيلٸك. باياعىدا نەگرلەردٸ افريكادان الىپ كەتەردە: «سەندەردٸ قۇلدىقتان قۇتقارامىز» دەپ, امەريكا اسىرىپ, قۇلدىققا ساتپاپ پا ەدٸ... تەۋەلسٸز ەل بولدىق دەگەندٸ ۇرانداتىپ, حالىقتى ٶزدەرٸنٸڭ قۇلدارىنا اينالدىرۋدى ماقسات تۇتاتىن تۇتاس جٷيە جۇمىس ٸستەپ جاتقانداي كٶرٸنەدٸ كەيدە... ولارعا, بايلىققا كەنەلگەن ات تٶبەلٸندەي توپقا حالىقتىڭ «شٷكٸرشٸل» بولۋى بەك كەرەك. ال دٸنشٸلدەردٸڭ دەنٸ وسىنى «مٸنسٸز» اتقارۋعا كٸرٸسكەن...
تاعى بٸر دانانىڭ: «بۇرىن قۇل ەدٸم, قازٸر قۇلداردىڭ قۇلىنا اينالدىم» دەگەن سٶزٸ بار. بٸز بۇرىن كەڭەس وداعىنىڭ بۇراتانا حالقى ەدٸك, قازٸر تەۋەلسٸز ەلدٸڭ بۇراتانا حالقىنا اينالدىق.
تٸلٸڭ شۇبار, دٸنٸڭ الاباجاق, دەستٷر-سالتىڭ مىڭقۇراۋ, بٸراق سوندا دا «وسى كٷنٸڭە, وسى كٷنگە جەتكٸزگەن كٶسەمدەرگە اللادان مەدەت سۇراپ» «شٷكٸرلٸك» ەتۋٸڭ قانشالىقتى ەدٸلەتتٸ?!
ەدەتتە, بٸزدٸڭ سوڭىمىزدا پەلەن ەل بار دەپ كەۋدە كەرەمٸز, ال الدىمىزدا بٸزدٸڭ شاڭ قاپتىرىپ كەتكەن قانشاما جۇرت بار, ولار تۋرالى نەگە ويلامايمىز?!
بٸزدٸڭ 25 جىلدىق جەتٸستٸگٸمٸزدٸڭ بوس سٶز بەن قۇرعاق ماقتان ەكەنٸن بٸر جىلعا جەتپەيتٸن «داعدارىس» ايپاراداي اشىپ بەرگەن جوق پا? وسىنشا ۋاقىت تىنباستان «شٷكٸرشٸلٸك» ايتقان ۇلت بولسا, قازاقتاي-اق بولسىن! كٶسەگەمٸز وسىدان كٶگەرەر بولسا, ەلدەقاشان «اللا سٷيەر ەلگە» اينالار ەك. جوق. اللا قۇرعاق شٷكٸرشٸلٸكتٸ ەمەس, ەدٸلەتتٸ جاقتاۋشىنى ەرٸ سونى تالاپ ەتٸپ, قورعاۋشى ەلدٸ سٷيسە كەرەك. تويىمسىزدىق, نىساپسىزدىق, قورقاۋلىقتى كٶرە وتىرىپ, وعان تەيت دەي الماعان ەلدٸڭ باعى جانباس بولار...
ە. قامالبەكوۆ.
