تەجٸريبەمەن الماسۋ جەنە پٸكٸر-تالاس نەتيجەسٸندە ۇلتتىق كومپانييالار, حالىقارالىق ەزٸرلەمەشٸلەر, بٸلٸم بەرۋ مەكەمەلەرٸ مەن تەۋەلسٸز ساراپشىلار قازاقستانداعى قازٸرگٸ زامانعى اۆتوماتتاندىرۋ ٸسٸن تيٸمدٸ دامىتۋعا ارنالعان بەس باعىتتى انىقتادى, ولار: جوبالارعا قاتىستى كەشەندٸ تەسٸلدٸ قولدانۋ, قولدانىلاتىن شەشٸمدەردٸڭ ماقساتقا سەيكەستٸگٸ, كادرلاردى دايارلاۋدى جٷيەلەندٸرۋ, وتاندىق كومپانييالاردىڭ ٶنٸمدەرٸ مەن قىزمەتتەرٸنە سەنۋ, عىلىم, بٸلٸم, تەحنولوگييالار مەن ٶندٸرٸستٸ اۆتوماتتاندىرۋ اياسىندا جۇمىلدىرۋ.
[caption id="attachment_8513" align="alignright" width="341"]
قازٸرگٸ زامانعى اۆتوماتتاندىرۋدى جيٸ رەتتە اقپاراتتىق تەحنولوگييالار رەتٸندە عانا قابىلدايدى. قازاقستاننىڭ IT-كومپانييالار قاۋىمداستىعىنىڭ پرەزيدەنتٸ نۇرلان يسين «اۆتوماتتاندىرۋ – بۇدان دا كەڭٸرەك ۇعىم جەنە ول اقپاراتتاندىرۋ ٷردٸسٸ كٶمەگٸمەن جاسالىنادى» دەگەن پٸكٸرٸن ايتتى. ٸس-شارانىڭ باسقا قاتىسۋشىلارى دا وسى پٸكٸرگە قوسىلاتىنىن بٸلدٸردٸ.
وتاندىق كومپانييالاردىڭ ٶنٸمدەرٸنە سەنٸم كٶرسەتۋ مەسەلەسٸ باسقا سۇراقتارعا باستاما بەرگەن ەڭ تالقىلانعان مەسەلەگە اينالدى. قاتىسۋشىلاردىڭ بارلىعى دەرلٸك وتاندىق اۆتوماتتاندىرۋ ەزٸرلەمەلەرٸ ٷلكەن مٸندەتتەردٸ شەشە الادى جەنە شەشۋٸ كەرەك دەپ ەسەپتەيدٸ. ARTA Software, NEWinttech, Asia Soft, Dynamics Technologies, ARTA Learning Solutions سەكٸلدٸ وتاندىق ەزٸرلەمەشٸلەردٸڭ تەجٸريبەسٸ قازاقستاندىق كومپانييالاردىڭ اۆتوماتتاندىرۋ بويىنشا جەمٸستٸ تەجٸريبە جيناقتاعانىن ايقىن بايقاتتى.
[caption id="attachment_8514" align="alignleft" width="329"]
«قازاقستان تەمٸرجولى» ۇلتتىق كومپانيياسى وتاندىق عىلىمي-زەرتتەۋ جەنە تەجٸريبەلٸك-قۇراستىرۋشى جۇمىستار, IT-شەشٸمدەر كٶمەگٸمەن قۇرىلعان جەنە ەندٸرٸلٸپ جاتقان اۆتوماتتاندىرۋدىڭ بٸرەگەي اۋقىمدى بٸرنەشە جوبالارىن ەندٸرۋ تەجٸريبەسٸمەن تانىستىردى. قتج اقپاراتتىق تەحنولوگييالار ديرەكتسيياسىنىڭ ديرەكتورى سەرگەي نيكيتەنكو: «دامۋدىڭ كٶرسەتكٸشٸ رەتٸندە اۆتوماتتاندىرۋ نارىقتاردىڭ جاھاندانۋ جاعدايىندا كومپانييانىڭ بەسەكەگە قابٸلەتتٸلٸگٸن, ونىڭ ٶنٸمدٸلٸگٸن, باسقارۋ مەدەنيەتٸن, جالپى بيزنەستٸڭ جەنە كومپانيياداعى جەكەلەگەن قىزمەتكەرلەردٸڭ قانشالىق جەتٸلگەندٸگٸن, سونداي-اق, تەحنولوگييالىق ٷردٸستەردٸڭ قاۋٸپسٸزدٸك دەڭگەيٸن كٶرسەتەدٸ».
ARTA Software كومپانيياسى ۇيىمدى باسقارۋدىڭ تولىق تسيكلٸن قامتاماسىز ەتۋگە ارنالعان ٶزٸنٸڭ SYNERGY باعدارلامالىق ٶنٸمٸن ەندٸرۋ تەجٸريبەسٸمەن بٶلٸسٸپ, NEWinttech كومپانيياسى بيزنەس-ٷردٸستەردٸ اۆتوماتتاندىرۋعا ارنالعان Documentolog وتاندىق پلاتفورماسىن تانىستىردى. جالپى العاندا, بٷگٸنگٸ كٷنٸ قازاقستاندا ون مىڭداعان كومپانييالار, ونىڭ ٸشٸندە قر پرەزيدەنتٸ ٸستەرٸن باسقارۋ ەكٸمشٸلٸگٸ, «بەيتەرەك» ۇلتتىق حولدينگٸ, قر سالىق كوميتەتٸنٸڭ بٶلٸمشەلەرٸ, ەلٸمٸزدٸڭ سۋپەرماركەتتەرٸ جەنە بارلىق وقۋ مەكەمەلەرٸ دەرلٸك وتاندىق اۆتوماتتاندىرۋ ٶنٸمدەرٸندە جۇمىس جاسايدى. وتاندىق ەزٸرلەمەلەر قازٸر شەتەلدە ۇسىنىلعان. ەسەپكە الۋ جٷيەلەرٸن ەزٸرلەۋگە ارنالعان وتاندىق OR3 پلاتفورماسى, مەملەكەتتٸك ورگاندارعا ارنالعان ە-قىزمەت, قوزعالمالى نىساندارعا سپۋتنيكتەن مونيتورينگ جاساۋعا ارنالعان NOMAD GPS, BanksGate جەنە ServiseGate ٶنٸمدەرٸ جەنە باسقا دا ٶنٸمدەر جوعارى بەدەلگە يە.
وسى رەتتە قازاقستاندى اۆتوماتتاندىرۋدا يمپورتتىق شەشٸمدەرگە باسىمدىق بەرٸلٸپ كەلەدٸ. قازاقستاننىڭ IT-كومپانييالار قاۋىمداستىعىنىڭ پرەزيدەنتٸ نۇرلان يسيننٸڭ پٸكٸرٸنشە, بانك, مۇناي-گاز, مەتاللۋرگييا, كٶلٸك جەنە ەنەرگەتيكا سەكٸلدٸ ەلٸمٸزدٸڭ كٶپتەگەن سالالارى ەلٸ كٷنگە شەيٸن تەك اسا قىمبات شەتەلدٸك شەشٸمدەردٸ ەندٸرٸپ وتىر.
«ۆەندەرلەر مەن شەتەلدٸك كومپانييالاردىڭ شەشٸمدەرٸنٸڭ ىقپالىمەن جٷرە بەرۋگە بولمايدى, - دەيدٸ يسين مىرزا. - قازاقستاندىق ەزٸرلەمەشٸلەرگە باسىمدىق بەرٸلٸپ, ولاردىڭ ٶنٸمدەرٸنە سۇرانىستى قامتاماسىز ەتۋ تۋرالى ويلانۋ قاجەت, ەيتپەسە ەلٸمٸز شەتەلدٸك كومپانييالاردىڭ تۇتقىنىندا قالىپ, ال بارلىق وتاندىق ماماندار ولاردىڭ جۇمىسشىلارىنا اينالاتىن بولادى».
[caption id="attachment_8516" align="alignleft" width="465"]
دٶڭگەلەك ٷستەلگە قاتىسۋشىلاردىڭ بارلىعى وتاندىق اۆتوماتتاندىرۋداعى ەزٸرلەمەلەردٸڭ يمپورتىن الماستىرۋ باعدارلاماسى كومپانييا نەمەسە جوبانىڭ ٶمٸرلٸك تسيكلٸن ەسەپكە الا وتىرىپ, ماقساتقا ساي بولۋى تيٸس. شاعىن نەمەسە ورتا بيزنەس كومپانيياسى تۋرالى ايتاتىن بولساق, 1س سەكٸلدٸ قاراپايىم شەشٸمدەردٸ قولدانعان جوق, ال ەكسپورتتالعان باسشىلىعى بار ترانسۇلتتىق دەڭگەيدەگٸ كومپانييالار بولسا, ولارعا بەرٸنەن بۇرىن SAP سەكٸلدٸ باعدارلامالار قاجەت بولۋى مٷمكٸن. جالپى العاندا, جيٸ رەتتە اسا قىمبات شەشٸمدەر تاڭداپ الىنا سالادى, بۇل بارلىق وتاندىق ەزٸرلەمەشٸلەردٸڭ كٶزقاراسىنشا, قازاقستاندا شەكتەن تىس «SAP» باعدارلاماسىن قولدانۋعا ەكەلٸپ سوقتى. قاتىسۋشىلاردىڭ پٸكٸرٸنشە, بۇل باعدارلامالىق جابدىقتامانى جاساپ شىعاراتىن وتاندىق ەزٸرلەۋشٸلەردٸڭ كەسٸبي دامۋىن تەجەپ, اقپاراتتىق قاۋٸپسٸزدٸككە قاۋٸپ تٶندٸرەدٸ.
وتاندىق ماماندار مەن ەزٸرلەمەشٸلەردٸڭ تيٸستٸ دەڭگەيدە ٶسپەۋٸ جەنە اۆتوماتتاندىرۋ باعىتىنىڭ كادرلارمەن قامتاماسىز ەتٸلمەۋ مەسەلەسٸ دە اسا ٶزەكتٸ بولىپ تۇر. Darmen Consulting كومپانيياسىنىڭ مەلٸمەتتەرٸ بويىنشا دەل اۆتوماتتاندىرۋ باعىتىندا ساپالى ماماندارعا دەگەن ٷلكەن سۇرانىس بار. بۇل سۇرانىستى تەك شەتەلدٸك مامانداردى تارتۋ ارقىلى عانا قامامتاسىز ەتۋگە بولادى. Darmen Consulting كومپانيياسىنىڭ ديرەكتورى ەسەل مۇراتوۆا: «قازٸرگٸ جاعدايدا قازاقستاننىڭ ۋنيۆەرسيتەتتەرٸ مەن جوعارعى وقۋ ورىندارى ناقتى كومپانييالاردىڭ تاپسىرىسى بويىنشا ستۋدەنتتەردٸ وقىتۋى تيٸس. كادرلاردى «كومپانيياعا ارناپ» دايىندايتىن بولساق, ول كادرلار وسىندا, قازاقستاندا قالاتىن بولادى». كٶپتەگەن كومپانييالار, مىسالى قتج, ەلٸمٸزدٸڭ جوعارعى وقۋ ورىندارىندا وقىتۋ سەكٸلدٸ كادرلىق باعدارلامالاردى ەندٸرۋگە كٸرٸستٸ. «ۇلتتىق اقپاراتتىق تەحنولوگييالار» اق جوبالار وفيسٸنٸڭ ديرەكتورى ازات يگەنبەرلين «ەرينە, جاقسى تەجٸريبە, ٶكٸنٸشكە قاراي, جەكە تەرتٸپ بويىنشا ٶتۋدە جەنە ونىڭ بارىنشا تيٸمدٸ بولۋى ٷشٸن ورتالىقتاندىرىلعان بٸرلەسكەن جٷيەلٸ تەسٸلدەمە قاجەت» دەيدٸ.
[caption id="attachment_8515" align="alignright" width="366"]
«ترانستەلەكوم» اق ۆيتسە-پرەزيدەنتٸ الەكساندر لەۆيتانۋستىڭ پٸكٸرٸنشە: «اۆتوماتتاندىرۋ باعىتىنىڭ الدىندا اۆتوماتتاندىرۋدى ەنگٸزۋ قاجەت ەكەنٸن تٷسٸندٸرۋ جەنە اۆتوماتتاندىرۋمەن بايلانىستى كەسٸپتەردٸ تانىمال ەتۋ مٸندەتٸ تۇر, 5-10 جىلدان كەيٸن دايىن كادرلاردى الۋ ٷشٸن جەنە اۆتوماتتاندىرۋ ٶنٸمدەرٸن تۇتىنۋعا دايىن قوعامدى قالىپتاستىرۋ ٷشٸن مۇنى مەكتەپ وقۋشىلارىنان باستاعان دۇرىسىراق شىعار».
وسى كٷردەلٸ مٸندەتتەردٸ تەك كٷش جۇمىلدىرا شەشۋگە بولادى جەنە بۇل تۋرالى دٶڭگەلەك ٷستەلدٸڭ ەربٸر قاتىسۋشىسى ايتىپ ٶتتٸ. قازاقستاننىڭ يننوۆاتسييالىق كەسٸپورىندار قاۋىمداستىعىنىڭ ديرەكتور ورىنباسارى جۇماديلدين باقتىباي اتاپ ٶتكەندەي, «قازٸرگٸ تاڭدا اۆتوماتتاندىرۋ باعىتىندا تەك اقپاراتتاندىرۋ ٷردٸسٸنە باستى كٶڭٸل بٶلٸنٸپ وتىر, قازاقستاندا قازٸرگٸ زامانعى اۆتوماتتاندىرۋدى تيٸمدٸ دامىتۋ ٷشٸن عىلىم, بٸلٸم, اقپاراتتىق جەنە ٶندٸرٸستٸك تەحنولوگييالاردى جۇمىلدىرۋ قاجەت».
ەڭلٸك اقجٸگٸت
