Tájiribemen almasý jáne pikir-talas nátijesinde ulttyq kompaniialar, halyqaralyq ázirlemeshiler, bilim berý mekemeleri men táýelsiz sarapshylar Qazaqstandaǵy qazirgi zamanǵy avtomattandyrý isin tiimdi damytýǵa arnalǵan bes baǵytty anyqtady, olar: jobalarǵa qatysty keshendi tásildi qoldaný, qoldanylatyn sheshimderdiń maqsatqa sáikestigi, kadrlardy daiarlaýdy júielendirý, otandyq kompaniialardyń ónimderi men qyzmetterine sený, ǵylym, bilim, tehnologiialar men óndiristi avtomattandyrý aiasynda jumyldyrý.
[caption id="attachment_8513" align="alignright" width="341"]
Qazirgi zamanǵy avtomattandyrýdy jii rette aqparattyq tehnologiialar retinde ǵana qabyldaidy. Qazaqstannyń IT-kompaniialar qaýymdastyǵynyń prezidenti Nurlan Isin «avtomattandyrý – budan da keńirek uǵym jáne ol aqparattandyrý úrdisi kómegimen jasalynady» degen pikirin aitty. Is-sharanyń basqa qatysýshylary da osy pikirge qosylatynyn bildirdi.
Otandyq kompaniialardyń ónimderine senim kórsetý máselesi basqa suraqtarǵa bastama bergen eń talqylanǵan máselege ainaldy. Qatysýshylardyń barlyǵy derlik otandyq avtomattandyrý ázirlemeleri úlken mindetterdi sheshe alady jáne sheshýi kerek dep esepteidi. ARTA Software, NEWinttech, Asia Soft, Dynamics Technologies, ARTA Learning Solutions sekildi otandyq ázirlemeshilerdiń tájiribesi qazaqstandyq kompaniialardyń avtomattandyrý boiynsha jemisti tájiribe jinaqtaǵanyn aiqyn baiqatty.
[caption id="attachment_8514" align="alignleft" width="329"]
«Qazaqstan Temirjoly» ulttyq kompaniiasy otandyq ǵylymi-zertteý jáne tájiribelik-qurastyrýshy jumystar, IT-sheshimder kómegimen qurylǵan jáne endirilip jatqan avtomattandyrýdyń biregei aýqymdy birneshe jobalaryn endirý tájiribesimen tanystyrdy. QTJ Aqparattyq tehnologiialar direktsiiasynyń direktory Sergei Nikitenko: «Damýdyń kórsetkishi retinde avtomattandyrý naryqtardyń jahandaný jaǵdaiynda kompaniianyń básekege qabilettiligin, onyń ónimdiligin, basqarý mádenietin, jalpy biznestiń jáne kompaniiadaǵy jekelegen qyzmetkerlerdiń qanshalyq jetilgendigin, sondai-aq, tehnologiialyq úrdisterdiń qaýipsizdik deńgeiin kórsetedi».
ARTA Software kompaniiasy uiymdy basqarýdyń tolyq tsiklin qamtamasyz etýge arnalǵan óziniń SYNERGY baǵdarlamalyq ónimin endirý tájiribesimen bólisip, NEWinttech kompaniiasy biznes-úrdisterdi avtomattandyrýǵa arnalǵan Documentolog otandyq platformasyn tanystyrdy. Jalpy alǵanda, búgingi kúni Qazaqstanda on myńdaǵan kompaniialar, onyń ishinde QR Prezidenti Isterin basqarý ákimshiligi, «Báiterek» Ulttyq holdingi, QR Salyq komitetiniń bólimsheleri, elimizdiń sýpermarketteri jáne barlyq oqý mekemeleri derlik otandyq avtomattandyrý ónimderinde jumys jasaidy. Otandyq ázirlemeler qazir shetelde usynylǵan. Esepke alý júielerin ázirleýge arnalǵan otandyq OR3 platformasy, memlekettik organdarǵa arnalǵan E-qyzmet, qozǵalmaly nysandarǵa spýtnikten monitoring jasaýǵa arnalǵan NOMAD GPS, BanksGate jáne ServiseGate ónimderi jáne basqa da ónimder joǵary bedelge ie.
Osy rette Qazaqstandy avtomattandyrýda importtyq sheshimderge basymdyq berilip keledi. Qazaqstannyń IT-kompaniialar qaýymdastyǵynyń prezidenti Nurlan Isinniń pikirinshe, bank, munai-gaz, metallýrgiia, kólik jáne energetika sekildi elimizdiń kóptegen salalary áli kúnge sheiin tek asa qymbat sheteldik sheshimderdi endirip otyr.
«Venderler men sheteldik kompaniialardyń sheshimderiniń yqpalymen júre berýge bolmaidy, - deidi Isin myrza. - Qazaqstandyq ázirlemeshilerge basymdyq berilip, olardyń ónimderine suranysty qamtamasyz etý týraly oilaný qajet, áitpese elimiz sheteldik kompaniialardyń tutqynynda qalyp, al barlyq otandyq mamandar olardyń jumysshylaryna ainalatyn bolady».
[caption id="attachment_8516" align="alignleft" width="465"]
Dóńgelek ústelge qatysýshylardyń barlyǵy otandyq avtomattandyrýdaǵy ázirlemelerdiń importyn almastyrý baǵdarlamasy kompaniia nemese jobanyń ómirlik tsiklin esepke ala otyryp, maqsatqa sai bolýy tiis. Shaǵyn nemese orta biznes kompaniiasy týraly aitatyn bolsaq, 1S sekildi qarapaiym sheshimderdi qoldanǵan joq, al eksporttalǵan basshylyǵy bar transulttyq deńgeidegi kompaniialar bolsa, olarǵa bárinen buryn SAP sekildi baǵdarlamalar qajet bolýy múmkin. Jalpy alǵanda, jii rette asa qymbat sheshimder tańdap alyna salady, bul barlyq otandyq ázirlemeshilerdiń kózqarasynsha, Qazaqstanda shekten tys «SAP» baǵdarlamasyn qoldanýǵa ákelip soqty. Qatysýshylardyń pikirinshe, bul baǵdarlamalyq jabdyqtamany jasap shyǵaratyn otandyq ázirleýshilerdiń kásibi damýyn tejep, aqparattyq qaýipsizdikke qaýip tóndiredi.
Otandyq mamandar men ázirlemeshilerdiń tiisti deńgeide óspeýi jáne avtomattandyrý baǵytynyń kadrlarmen qamtamasyz etilmeý máselesi de asa ózekti bolyp tur. Darmen Consulting kompaniiasynyń málimetteri boiynsha dál avtomattandyrý baǵytynda sapaly mamandarǵa degen úlken suranys bar. Bul suranysty tek sheteldik mamandardy tartý arqyly ǵana qamamtasyz etýge bolady. Darmen Consulting kompaniiasynyń direktory Ásel Muratova: «Qazirgi jaǵdaida Qazaqstannyń ýniversitetteri men joǵarǵy oqý oryndary naqty kompaniialardyń tapsyrysy boiynsha stýdentterdi oqytýy tiis. Kadrlardy «kompaniiaǵa arnap» daiyndaityn bolsaq, ol kadrlar osynda, Qazaqstanda qalatyn bolady». Kóptegen kompaniialar, mysaly QTJ, elimizdiń joǵarǵy oqý oryndarynda oqytý sekildi kadrlyq baǵdarlamalardy endirýge kiristi. «Ulttyq aqparattyq tehnologiialar» AQ jobalar ofisiniń direktory Azat Igenberlin «árine, jaqsy tájiribe, ókinishke qarai, jeke tártip boiynsha ótýde jáne onyń barynsha tiimdi bolýy úshin ortalyqtandyrylǵan birlesken júieli tásildeme qajet» deidi.
[caption id="attachment_8515" align="alignright" width="366"]
«Transtelekom» AQ vitse-prezidenti Aleksandr Levitanýstyń pikirinshe: «Avtomattandyrý baǵytynyń aldynda avtomattandyrýdy engizý qajet ekenin túsindirý jáne avtomattandyrýmen bailanysty kásipterdi tanymal etý mindeti tur, 5-10 jyldan keiin daiyn kadrlardy alý úshin jáne avtomattandyrý ónimderin tutynýǵa daiyn qoǵamdy qalyptastyrý úshin muny mektep oqýshylarynan bastaǵan durysyraq shyǵar».
Osy kúrdeli mindetterdi tek kúsh jumyldyra sheshýge bolady jáne bul týraly dóńgelek ústeldiń árbir qatysýshysy aityp ótti. Qazaqstannyń Innovatsiialyq kásiporyndar qaýymdastyǵynyń direktor orynbasary Jumadildin Baqtybai atap ótkendei, «qazirgi tańda avtomattandyrý baǵytynda tek aqparattandyrý úrdisine basty kóńil bólinip otyr, Qazaqstanda qazirgi zamanǵy avtomattandyrýdy tiimdi damytý úshin ǵylym, bilim, aqparattyq jáne óndiristik tehnologiialardy jumyldyrý qajet».
Eńlik AQJIGIT
