تالاي تاريحي كەزەڭنٸڭ كۋەسٸ بولعان, حالقىمىزعا قانشاما جىل پانا بولعان, بٷگٸنگٸ قازاقستان تەجٸنٸڭ گٷلٸ تەرٸزدەس بالقاش كٶلٸ ەكولوگييالىق اپات الدىندا تۇر.
[caption id="attachment_8909" align="alignleft" width="401"]
بالقاشقا قۇيىلاتىن سۋدىڭ 80 پايىزى ٸلە ٶزەنٸنەن كەلەدٸ. وسى ٸلە ٶزەنٸنٸڭ 70 پايىزى كٶرشٸ قىتاي مەملەكەتٸنٸڭ تەرريتوريياسىنان ٶتەدٸ دە, 30 پايىزى بٸزدٸڭ ەلگە تيەسٸلٸ. كٶلدٸڭ سۋ كٶلەمٸ كەيٸنگٸ 2 مىڭجىلدىقتا تەڭٸز دەڭگەيٸنەن 338-346 مەتر بيٸكتٸكتە بولعان. 2012 جىلى ورتاشا دەڭگەي 342,8 مەتردٸ قۇرادى. بالقاشتىڭ ٶمٸر سٷرۋٸنە قاۋٸپ تۋدىراتىن نەگٸزگٸ فاكتور – كەزٸندە ارالدىڭ تٷبٸنە جەتكەن جاعداي – سۋدىڭ باقىلاۋسىز الىنۋى. سۋدىڭ الاپات تۇتىنۋشىسى سانالاتىن قىتايدىڭ انتروپوگەندٸك ەسەرٸ بالقاشقا كەرٸ ىقپالىن تيگٸزٸپ وتىر.
قىتايدىڭ شىڭجانعا حان ۇلتى ٶكٸلدەرٸن كٶشٸرۋ ساياساتىنىڭ نەتيجەسٸندە ٸلە ٶزەنٸ الابىندا تۇراتىن ادامدار سانى 1 ميلليوننان استى, جاقىن ارادا 3 ميلليونعا جەتۋٸ ىقتيمال. بۇل, ٶز كەزەگٸندە, سۋارىلاتىن جەردٸڭ كٶلەمٸن كٷرت ٶسٸرۋدٸ تالاپ ەتەدٸ, ياعني, جاڭا بٶگەتتەر مەن توعاندار سالىنادى دەگەن سٶز.
بۇل مەسەلەنٸ شەشۋدٸڭ بٸر جولى – تامشىلاتىپ سۋارۋ ەدٸسٸنە كٶشٸپ, كٶلگە قۇياتىن ٷلكەندٸ- كٸشٸلٸ ٶزەندەردٸڭ ارناسىن بالقاشقا بۇرۋ. بٸراق بۇل تەسٸل مەسەلەنٸ تولىعىمەن شەشۋگە مٷكٸندٸك بەرمەيدٸ. ەڭ نەگٸزگٸسٸ – ٸلەنٸڭ سۋ رەسۋرستارىن ەلٸمٸزگە تولىققاندى جەتكٸزۋ.
بالقاشتاعى سۋ كٶلەمٸنٸڭ 4-5 مەترگە ازايۋى (تەڭٸز دەڭگەيٸنەن 337 م تٶمەن) كٶلدٸڭ باتىس جەنە شىعىس بٶلٸگٸن قوسىپ تۇرعان ۇزىنارال بۇعازىنىڭ سۋالىپ قالۋىنا ەكەلەدٸ. ال بٸرتە-بٸرتە بالقاش كٶلٸ جويىلۋى مٷمكٸن دەگەن سٶز! بٸزدٸڭ شەنەۋٸكتەر وسىنى بٸلە مە?! مەنٸڭ تاڭ قالاتىنىم: بٸزدٸڭ شەنەۋنٸكتەردٸڭ باسىم كٶپشٸلٸگٸ دەمالىس كٷندەرٸن الماتىدا ٶتكٸزەدٸ دە, دٷيسەنبٸدە استاناعا قايتىپ كەلەدٸ. ەرينە, الماتىعا ولار ۇشاقپەن بارادى. كٶپتەگەن جاعدايدا ۇشاق دەل وسى ۇزىنارال بۇعازىنىڭ ٷستٸنەن ۇشادى. جوعارىدان بۇعازدىڭ كٷننەن-كٷنگە كٸشٸرەيٸپ بارا جاتقانى كٶرٸنٸپ تۇر! كٶل قازٸردٸڭ ٶزٸندە ەكٸگە بٶلٸنٸپ قالدى دەسە دە بولادى!
بٸزدە ەكولوگييا مەسەلەسٸ مٷلدە جوقتاي, ەكولوگييا مينيسترلٸگٸ دە جوق ەكەن! ەلٸمٸزدە بۇل سالادا ەشقانداي مەسەلە جوق بولسا, بٸر سەرٸ! ەكولوگييا مەسەلەلەرٸ ەنەرگەتيكا مينيسترلٸگٸنٸڭ قۇزىرىنا بەرٸلگەن. سوندىقتان قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەنەرگەتيكا مينيسترٸ ۆ. شكولنيككە مىنا سۇراقتاردى جولداعان جٶن دەپ تاپتىم!
- ەلٸمٸزدەگٸ ەكولوگييالىق مەسەلەلەردٸ زەرتتەپ, ساراپتاما جاساپ, وڭتايلى شەشۋدٸڭ تەتٸكتەرٸن قاراستىراتىن ورتالىق قاجەت;
- بالقاش مەسەلەسٸن مەملەكەتتٸك دەڭگەيدە كٶتەرەتٸن ۋاقىت جەتتٸ. ەرتەڭ كەش بولىپ قالۋى ىقتيمال;
- بالقاش كٶلٸنٸڭ مەسەلەسٸن شەشۋگە باعىتتالعان ٶكٸمەتتٸك كوميسسييا قۇرۋ – كەزەك كٷتتٸرمەيتٸن مەسەلە;
- بۇۇ مٸنبەرٸنەن قىتايدان كەلەتٸن ترانسشەكارالىق سۋ رەسۋرستارىن تۇتىنۋدا قازاقستان مٷددەلەرٸنٸڭ ەسكەرٸلمەي وتىرعانىن اشىق مەلٸمدەيتٸن ۋاقىت جەتتٸ!
