مەملەكەت باسشىسى تاياۋدا "تٷركٸستان" گازەتٸنە بەرگەن سۇحباتىندا بٸلٸم بەرۋ مەن دەنساۋلىق ساقتاۋ سالالارىنداعى مەملەكەتتٸك جەكەمەنشٸك ەرٸپتەستٸك جٷيەسٸن رەفورمالاۋ تۋرالى اتاپ ٶتتٸ. بۇل تۋرالى پرەمەر-مينيستردٸڭ ورىنباسارى - مەدەنيەت جەنە اقپارات مينيسترٸ ايدا بالاەۆا پٸكٸر بٸلدٸردٸ, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
ايتۋىنشا, بۇل رەتتە ەڭ الدىمەن, جەكەمەنشٸك مەكتەپتەردٸ, بالاباقشالاردى, دامۋ ورتالىقتارىن جەنە مەديتسينالىق ەمحانالاردى "جان باسىنا سەيكەس قارجىلاندىرۋ" مەسەلەسٸنە ەرەكشە نازار اۋدارىلىپ وتىر.
"وسىعان بايلانىستى ٷكٸمەت جەكەمەنشٸك ۇيىمدارعا بەرٸلەتٸن مەملەكەتتٸك تاپسىرىس تەتٸكتەرٸنە جان-جاقتى تالداۋ جٷرگٸزٸپ, بٸرقاتار كٶكەيكەستٸ مەسەلەلەردٸ انىقتادى. اتاپ ايتقاندا, جٷيەلەردٸ اۋقىمدى تسيفرلاندىرۋ بارىسىندا سالادا بۇرىن بايقالماعان زاڭبۇزۋشىلىقتار مەن ولقىلىقتاردى انىق كٶرسەتتٸ. بۇل ٶز كەزەگٸندە اتالعان سالالارداعى بيزنەستٸڭ ەلەۋمەتتٸك جاۋاپكەرشٸلٸك قاعيداتتارىنا ساي كەلمەيدٸ. كەيٸنگٸ 8 جىلدا جەكەمەنشٸك مەكتەپتەردٸڭ سانى جەتٸ ەسە ارتتى. بٷگٸندە ولار جەتٸ جٷز سەكسەن بەسكە جەتتٸ. سوعان سەيكەس بيۋدجەتكە تٷسەتٸن سالماق تا كٷرت كٶبەيدٸ. شىعىندار 2020 جىلى ون ٷش ميلليارد بولسا, 2025 جىلى ەكٸ جٷز قىرىق ەكٸ ميللياردقا دەيٸن ٶستٸ", - دەپ اتاپ ٶتتٸ ۆيتسە-پرەمەر.
سونىمەن قاتار, ايدا بالاەۆا 2020 جىل مەن 2025 جىلدار ارالىعىنداعى ينۆەستيتسييالىق شىعىن جٷز ون بٸر ميلليارد تەڭگەنٸ قۇراعانىن العا تارتتى. بۇل قاراجاتقا شامامەن وتىز بەس جاڭا مەكتەپ سالۋعا بولادى.
"سوعان قاراماستان باستى ماقسات – ورىن تاپشىلىعى مەسەلەسٸن ەلٸ دە جويا المادىق. 2025 جىلى بۇل جەتٸسپەۋشٸلٸك ەكٸ جٷز ەلۋ بٸر مىڭ ورىنعا جەتتٸ. بۇل – وبلىستاعى تۇتاس بٸر قالانىڭ حالقىمەن بٸردەي كٶرسەتكٸش. جەكەمەنشٸك مەكتەپتەردٸڭ كٶبەيۋٸ بٸلٸم ساپاسىنىڭ تٶمەندەۋٸنە الىپ كەلدٸ. كٶپتەگەن بٸلٸم وشاقتارى ناقتى ٶڭٸرلٸك قاجەتتٸلٸكتٸ ەسكەرمەي, رەتسٸز اشىلدى. مەسەلەن, ولاردىڭ سەكسەن پايىزعا جۋىعى جالعا الىنعان عيماراتتاردا جۇمىس ٸستەيدٸ. ال ديرەكتورلاردىڭ بٸلٸكتٸلٸگٸ مەسەلەسٸ دە سىن كٶتەرمەيدٸ. مەكتەپ عيماراتتارى بيزنەس مەنشٸگٸندە قالىپ وتىر. جيىرما جىلدان كەيٸن ولاردىڭ تٷپكٸ ماقساتى ٶزگەرٸپ كەتۋٸ مٷمكٸن. بۇل جٷيەگە دەگەن سەنٸمدٸ ازايتىپ, بيۋدجەت قارجاتىنىڭ تيٸمدٸلٸگٸنە كٷمەن تۋدىرادى", - دەيدٸ ايدا عالىمقىزى.
ۆەدومستۆو باسشىسى سوندىقتان قازٸر جاعدايدى تٷبەگەيلٸ ٶزگەرتۋ بويىنشا جٷيەلٸ جۇمىس باستالعانىنا توقتالدى.
"جاڭا قارجىلاندىرۋ تەتٸگٸ پيلوتتىق رەجيمدە ٸسكە قوسىلدى. مەكتەپتەر تولىق تسيفرلاندىرىلىپ, بيۋدجەتكە سەيكەس رەتتەلدٸ. بٸراق بۇل – بيىلعى وقۋ جىلىنىڭ سوڭىنا دەيٸنگٸ ۋاقىتشا شارا. نەگٸزگٸ مٸندەت – جٷيەنٸ تولىق قايتا قاراۋ. ەڭ الدىمەن, مەملەكەتتٸك تاپسىرىس ناقتى ٶڭٸرلٸك قاجەتتٸلٸككە ساي بولۋعا تيٸس. جاڭا مەكتەپتەرگە مەملەكەتتٸك تاپسىرىس بەرۋگە موراتوريي ەنگٸزۋ ۇسىنىلىپ وتىر. مەملەكەتتٸك قولداۋ شاراسى رەتٸندە تەك ينۆەستيتسييالىق شىعىنداردى ٶتەۋ تەتٸگٸن قالدىرۋ كٶزدەلۋدە. سونداي-اق بٸلٸم بەرۋ سالاسىنداعى بيۋدجەت شىعىندارىن وڭتايلاندىرۋ ماقساتىندا, ٸرٸ مەگاپوليستەردٸ قوسپاعاندا, ستۋدەنتتٸك جاتاقحانالاردى قارجىلاندىرۋ ۋاقىتشا توقتاتۋ مەسەلەسٸ قاراستىرىلۋدا. بۇل رەتتە بارلىق قۇقىقتىق جەنە ەلەۋمەتتٸك تەۋەكەلدەر ەسكەرٸلەدٸ. باعدارلامانى كەزەڭ-كەزەڭمەن توقتاتۋ نەمەسە شارتتارىن قايتا قاراۋ نۇسقالارى قارالۋدا. دەل وسىنداي مەسەلەلەر مەديتسينا سالاسىندا دا بايقالادى. ٷكٸمەت ازاماتتاردىڭ ٶتٸنٸشتەرٸن ەسكەرە وتىرىپ, ەلەۋمەتتٸك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ قورى ارقىلى قارجىلاندىرىلاتىن جەكەمەنشٸك مەديتسينالىق ۇيىمداردىڭ قىزمەتٸنە تالداۋ جٷرگٸزۋدە, - دەدٸ ۆيتسە-پرەمەر.
ايتا كەتەرلٸگٸ, ەلٸمٸزدە جيىرما ميلليوننان استام ادام التى جٷز توقسان سەگٸز باستاپقى مەديتسينالىق كٶمەك ۇيىمىنا تٸركەلگەن. سونىڭ ٷش جٷز وتىز التىسى, ياعني شامامەن قىرىق سەگٸز پايىزى – جەكەمەنشٸك. ولارعا تٸركەلگەن حالىق سانى بەس ميلليون التى جٷز مىڭ ادام. بۇل – ەل حالقىنىڭ شامامەن جيىرما سەگٸز پايىزى.
"2020 جىلدان باستاپ العاشقى مەديتسينالىق-سانيتارييالىق كٶمەك كٶرسەتەتٸن جەكەمەنشٸك ەمحانالاردىڭ سانى ەكٸ جٷز ون بەستەن ٷش جٷز وتىز التى ۇيىمعا دەيٸن ٶستٸ, ال تٸركەلگەن حالىق ٷش ميلليوننان بەس ميلليون التى جٷز مىڭعا دەيٸن ارتتى. بٷگٸندە العاشقى مەديتسينالىق كٶمەك ۇيىمدارى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت ەسەبٸنەن, تەگٸن مەديتسينالىق كٶمەكتٸڭ كەپٸلدٸك بەرٸلگەن كٶلەمٸ اياسىندا, جان باسىنا سەيكەس قارجىلاندىرىلادى. ال 2027 جىلدىڭ بٸرٸنشٸ قاڭتارىنان باستاپ بۇل قىزمەتتەر مٸندەتتٸ ەلەۋمەتتٸك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ قورى قاراجاتى ەسەبٸنەن جٷزەگە اسادى. الايدا جەكە ەمحانالاردىڭ سانى كٶبەيٸپ, ولارعا تٸركەلگەن حالىق ەكٸ ەسەگە جۋىق ارتقانىمەن, بۇل مەديتسينالىق كٶمەكتٸڭ قولجەتٸمدٸلٸگٸ مەن ساپاسىن جاقسارتا قويعان جوق. بٷگٸندە قوسارلانعان قارجىلاندىرۋ فاكتٸلەرٸ بار. كەي قىزمەتتەر مٸندەتتٸ جەنە ەرٸكتٸ ساقتاندىرۋ ارقىلى قاتار تٶلەنۋدە. كەيدە كٶرسەتٸلمەگەن قىزمەت ٷشٸن اقى الىنعان جاعدايلار كەزدەسەدٸ", - دەيدٸ ايدا عالىمقىزى.
مەلٸمدەۋٸنشە, تٸپتٸ ليتسەنزيياسىز, تيٸستٸ جابدىقسىز جۇمىس ٸستەگەن ۇيىمدار دا بار.
"بۇل مەسەلەلەردٸ تەك جٷيەلٸ ٶزگەرٸستەر مەن تولىق تسيفرلاندىرۋ ارقىلى شەشۋگە بولادى. دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلٸگٸ حالىقتىڭ ناقتى قاجەتتٸلٸكتەرٸنە, دەموگرافييالىق جەنە كٶشٸ-قون دەرەكتەرٸنە سٷيەنە وتىرىپ, مەديتسينالىق كٶمەكتٸ جوسپارلاۋعا كٶشۋدە. بەلسەندٸ ەمەس پاتسيەنتتەردٸ قارجىلاندىرۋ جٷيەسٸنەن شىعارۋ جوسپارلانۋدا. تٸركەلۋ تالاپتارى كٷشەيتٸلٸپ, شاعىن ەمحانالار بٸرٸكتٸرٸلەدٸ. ال قارجىلاندىرۋ كٶلەمٸ ەڭ تيٸمدٸ مەملەكەتتٸك جەنە سەنٸمدٸ جەكە ەمحانالارعا باعىتتالادى. قوسارلانعان تٶلەم مەن جالعان ەسەپتٸ بولدىرماۋ ٷشٸن بٸرىڭعاي تسيفرلىق باقىلاۋ ەنگٸزٸلەدٸ. بارلىق جٷيەلەر بٸرٸكتٸرٸلەدٸ. پاتسيەنت كٶرسەتٸلگەن قىزمەتتٸ موبيلدٸ قوسىمشا ارقىلى ٶزٸ راستايدى. بۇل ازاماتتاردىڭ قۇقىعىن قورعايدى. سونىمەن بٸرگە ساپانى باقىلاۋ كٷشەيە تٷسەدٸ. تەۋەكەلگە باعدارلانعان قاداعالاۋ جٷيەسٸ ەنگٸزٸلٸپ, ليتسەنزييالاۋ تالاپتارى قاتاڭدايدى", - دەدٸ مينيستر.
سونداي-اق, ساپانى باعالايتىن بٸرىڭعاي مەملەكەتتٸك جٷيە جاسالىپ, ۇلتتىق ساپا ينستيتۋتىن اشۋ جوسپارلانۋدا.
"سونىمەن قاتار, جەكە مەديتسينالىق ۇيىمداردىڭ قىزمەتٸ كەشەندٸ تٷردە تەكسەرٸلەدٸ. ۇسىنىلىپ وتىرعان بارلىق شارالار جان باسىنا سەيكەس قارجىلاندىرۋ جٷيەسٸن جەتٸلدٸرۋگە باعىتتالىپ وتىر. بٸزدٸڭ ماقساتىمىز – قارجىلاندىرۋ جٷيەسٸن ەدٸل, اشىق جەنە تيٸمدٸ ەتۋ. ەڭ باستىسى – بيۋدجەتتەن بٶلٸنەتٸن قاراجات حالىقتىڭ يگٸلٸگٸنە, بٸلٸم مەن دەنساۋلىق ساپاسىن جاقسارتۋعا جۇمىس ٸستەۋگە تيٸس", - دەدٸ ايدا بالاەۆا.
