مەملەكەت باسشىسى تاياۋدا "تۇركىستان" گازەتىنە بەرگەن سۇحباتىندا ءبىلىم بەرۋ مەن دەنساۋلىق ساقتاۋ سالالارىنداعى مەملەكەتتىك جەكەمەنشىك ارىپتەستىك جۇيەسىن رەفورمالاۋ تۋرالى اتاپ ءوتتى. بۇل تۋرالى پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى - مادەنيەت جانە اقپارات ءمينيسترى ايدا بالايەۆا پىكىر ءبىلدىردى، دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
ايتۋىنشا، بۇل رەتتە ەڭ الدىمەن، جەكەمەنشىك مەكتەپتەردى، بالاباقشالاردى، دامۋ ورتالىقتارىن جانە مەديسينالىق ەمحانالاردى "جان باسىنا سايكەس قارجىلاندىرۋ" ماسەلەسىنە ەرەكشە نازار اۋدارىلىپ وتىر.
"وسىعان بايلانىستى ۇكىمەت جەكەمەنشىك ۇيىمدارعا بەرىلەتىن مەملەكەتتىك تاپسىرىس تەتىكتەرىنە جان-جاقتى تالداۋ جۇرگىزىپ، ءبىرقاتار كوكەيكەستى ماسەلەلەردى انىقتادى. اتاپ ايتقاندا، جۇيەلەردى اۋقىمدى سيفرلاندىرۋ بارىسىندا سالادا بۇرىن بايقالماعان زاڭبۇزۋشىلىقتار مەن ولقىلىقتاردى انىق كورسەتتى. بۇل ءوز كەزەگىندە اتالعان سالالارداعى بيزنەستىڭ الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىك قاعيداتتارىنا ساي كەلمەيدى. كەيىنگى 8 جىلدا جەكەمەنشىك مەكتەپتەردىڭ سانى جەتى ەسە ارتتى. بۇگىندە ولار جەتى ءجۇز سەكسەن بەسكە جەتتى. سوعان سايكەس بيۋدجەتكە تۇسەتىن سالماق تا كۇرت كوبەيدى. شىعىندار 2020 جىلى ون ءۇش ميلليارد بولسا، 2025 جىلى ەكى ءجۇز قىرىق ەكى ميللياردقا دەيىن ءوستى"، - دەپ اتاپ ءوتتى ۆيسە-پرەمەر.
سونىمەن قاتار، ايدا بالايەۆا 2020 جىل مەن 2025 جىلدار ارالىعىنداعى ينۆەستيسيالىق شىعىن ءجۇز ون ءبىر ميلليارد تەڭگەنى قۇراعانىن العا تارتتى. بۇل قاراجاتقا شامامەن وتىز بەس جاڭا مەكتەپ سالۋعا بولادى.
"سوعان قاراماستان باستى ماقسات – ورىن تاپشىلىعى ماسەلەسىن ءالى دە جويا المادىق. 2025 جىلى بۇل جەتىسپەۋشىلىك ەكى ءجۇز ەلۋ ءبىر مىڭ ورىنعا جەتتى. بۇل – وبلىستاعى تۇتاس ءبىر قالانىڭ حالقىمەن بىردەي كورسەتكىش. جەكەمەنشىك مەكتەپتەردىڭ كوبەيۋى ءبىلىم ساپاسىنىڭ تومەندەۋىنە الىپ كەلدى. كوپتەگەن ءبىلىم وشاقتارى ناقتى وڭىرلىك قاجەتتىلىكتى ەسكەرمەي، رەتسىز اشىلدى. ماسەلەن، ولاردىڭ سەكسەن پايىزعا جۋىعى جالعا الىنعان عيماراتتاردا جۇمىس ىستەيدى. ال ديرەكتورلاردىڭ بىلىكتىلىگى ماسەلەسى دە سىن كوتەرمەيدى. مەكتەپ عيماراتتارى بيزنەس مەنشىگىندە قالىپ وتىر. جيىرما جىلدان كەيىن ولاردىڭ تۇپكى ماقساتى وزگەرىپ كەتۋى مۇمكىن. بۇل جۇيەگە دەگەن سەنىمدى ازايتىپ، بيۋدجەت قارجاتىنىڭ تيىمدىلىگىنە كۇمان تۋدىرادى"، - دەيدى ايدا عالىم قىزى.
ۆەدومستۆو باسشىسى سوندىقتان ءقازىر جاعدايدى تۇبەگەيلى وزگەرتۋ بويىنشا جۇيەلى جۇمىس باستالعانىنا توقتالدى.
"جاڭا قارجىلاندىرۋ تەتىگى پيلوتتىق رەجيمدە ىسكە قوسىلدى. مەكتەپتەر تولىق سيفرلاندىرىلىپ، بيۋدجەتكە سايكەس رەتتەلدى. ءبىراق بۇل – بيىلعى وقۋ جىلىنىڭ سوڭىنا دەيىنگى ۋاقىتشا شارا. نەگىزگى مىندەت – جۇيەنى تولىق قايتا قاراۋ. ەڭ الدىمەن، مەملەكەتتىك تاپسىرىس ناقتى وڭىرلىك قاجەتتىلىككە ساي بولۋعا ءتيىس. جاڭا مەكتەپتەرگە مەملەكەتتىك تاپسىرىس بەرۋگە موراتوريي ەنگىزۋ ۇسىنىلىپ وتىر. مەملەكەتتىك قولداۋ شاراسى رەتىندە تەك ينۆەستيسيالىق شىعىنداردى وتەۋ تەتىگىن قالدىرۋ كوزدەلۋدە. سونداي-اق ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى بيۋدجەت شىعىندارىن وڭتايلاندىرۋ ماقساتىندا، ءىرى مەگاپوليستەردى قوسپاعاندا، ستۋدەنتتىك جاتاقحانالاردى قارجىلاندىرۋ ۋاقىتشا توقتاتۋ ماسەلەسى قاراستىرىلۋدا. بۇل رەتتە بارلىق قۇقىقتىق جانە الەۋمەتتىك تاۋەكەلدەر ەسكەرىلەدى. باعدارلامانى كەزەڭ-كەزەڭمەن توقتاتۋ نەمەسە شارتتارىن قايتا قاراۋ نۇسقالارى قارالۋدا. ءدال وسىنداي ماسەلەلەر مەديسينا سالاسىندا دا بايقالادى. ۇكىمەت ازاماتتاردىڭ وتىنىشتەرىن ەسكەرە وتىرىپ، الەۋمەتتىك مەديسينالىق ساقتاندىرۋ قورى ارقىلى قارجىلاندىرىلاتىن جەكەمەنشىك مەديسينالىق ۇيىمداردىڭ قىزمەتىنە تالداۋ جۇرگىزۋدە، - دەدى ۆيسە-پرەمەر.
ايتا كەتەرلىگى، ەلىمىزدە جيىرما ميلليوننان استام ادام التى ءجۇز توقسان سەگىز باستاپقى مەديسينالىق كومەك ۇيىمىنا تىركەلگەن. سونىڭ ءۇش ءجۇز وتىز التىسى، ياعني شامامەن قىرىق سەگىز پايىزى – جەكەمەنشىك. ولارعا تىركەلگەن حالىق سانى بەس ميلليون التى ءجۇز مىڭ ادام. بۇل – ەل حالقىنىڭ شامامەن جيىرما سەگىز پايىزى.
"2020 جىلدان باستاپ العاشقى مەديسينالىق-سانيتاريالىق كومەك كورسەتەتىن جەكەمەنشىك ەمحانالاردىڭ سانى ەكى ءجۇز ون بەستەن ءۇش ءجۇز وتىز التى ۇيىمعا دەيىن ءوستى، ال تىركەلگەن حالىق ءۇش ميلليوننان بەس ميلليون التى ءجۇز مىڭعا دەيىن ارتتى. بۇگىندە العاشقى مەديسينالىق كومەك ۇيىمدارى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت ەسەبىنەن، تەگىن مەديسينالىق كومەكتىڭ كەپىلدىك بەرىلگەن كولەمى اياسىندا، جان باسىنا سايكەس قارجىلاندىرىلادى. ال 2027 جىلدىڭ ءبىرىنشى قاڭتارىنان باستاپ بۇل قىزمەتتەر مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديسينالىق ساقتاندىرۋ قورى قاراجاتى ەسەبىنەن جۇزەگە اسادى. الايدا جەكە ەمحانالاردىڭ سانى كوبەيىپ، ولارعا تىركەلگەن حالىق ەكى ەسەگە جۋىق ارتقانىمەن، بۇل مەديسينالىق كومەكتىڭ قولجەتىمدىلىگى مەن ساپاسىن جاقسارتا قويعان جوق. بۇگىندە قوسارلانعان قارجىلاندىرۋ فاكتىلەرى بار. كەي قىزمەتتەر مىندەتتى جانە ەرىكتى ساقتاندىرۋ ارقىلى قاتار تولەنۋدە. كەيدە كورسەتىلمەگەن قىزمەت ءۇشىن اقى الىنعان جاعدايلار كەزدەسەدى"، - دەيدى ايدا عالىم قىزى.
مالىمدەۋىنشە، ءتىپتى ليسەنزياسىز، ءتيىستى جابدىقسىز جۇمىس ىستەگەن ۇيىمدار دا بار.
"بۇل ماسەلەلەردى تەك جۇيەلى وزگەرىستەر مەن تولىق سيفرلاندىرۋ ارقىلى شەشۋگە بولادى. دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى حالىقتىڭ ناقتى قاجەتتىلىكتەرىنە، دەموگرافيالىق جانە كوشى-قون دەرەكتەرىنە سۇيەنە وتىرىپ، مەديسينالىق كومەكتى جوسپارلاۋعا كوشۋدە. بەلسەندى ەمەس پاسيەنتتەردى قارجىلاندىرۋ جۇيەسىنەن شىعارۋ جوسپارلانۋدا. تىركەلۋ تالاپتارى كۇشەيتىلىپ، شاعىن ەمحانالار بىرىكتىرىلەدى. ال قارجىلاندىرۋ كولەمى ەڭ ءتيىمدى مەملەكەتتىك جانە سەنىمدى جەكە ەمحانالارعا باعىتتالادى. قوسارلانعان تولەم مەن جالعان ەسەپتى بولدىرماۋ ءۇشىن ءبىرىڭعاي سيفرلىق باقىلاۋ ەنگىزىلەدى. بارلىق جۇيەلەر بىرىكتىرىلەدى. پاسيەنت كورسەتىلگەن قىزمەتتى ءموبيلدى قوسىمشا ارقىلى ءوزى راستايدى. بۇل ازاماتتاردىڭ قۇقىعىن قورعايدى. سونىمەن بىرگە ساپانى باقىلاۋ كۇشەيە تۇسەدى. تاۋەكەلگە باعدارلانعان قاداعالاۋ جۇيەسى ەنگىزىلىپ، ليسەنزيالاۋ تالاپتارى قاتاڭدايدى"، - دەدى مينيستر.
سونداي-اق، ساپانى باعالايتىن ءبىرىڭعاي مەملەكەتتىك جۇيە جاسالىپ، ۇلتتىق ساپا ينستيتۋتىن اشۋ جوسپارلانۋدا.
"سونىمەن قاتار، جەكە مەديسينالىق ۇيىمداردىڭ قىزمەتى كەشەندى تۇردە تەكسەرىلەدى. ۇسىنىلىپ وتىرعان بارلىق شارالار جان باسىنا سايكەس قارجىلاندىرۋ جۇيەسىن جەتىلدىرۋگە باعىتتالىپ وتىر. ءبىزدىڭ ماقساتىمىز – قارجىلاندىرۋ جۇيەسىن ءادىل، اشىق جانە ءتيىمدى ەتۋ. ەڭ باستىسى – بيۋدجەتتەن بولىنەتىن قاراجات حالىقتىڭ يگىلىگىنە، ءبىلىم مەن دەنساۋلىق ساپاسىن جاقسارتۋعا جۇمىس ىستەۋگە ءتيىس"، - دەدى ايدا بالايەۆا.
