قازاقستاندا اۆتوليزينگكە قىزىعۋشىلىق ارتىپ كەلەدٸ. الايدا بۇل قارجىلاي قۇرالدىڭ تيٸمدٸلٸگٸ مەن قاۋٸپتەرٸ ەلٸ دە كٶپ ادامعا تٷسٸنٸكسٸز. ەكونوميست راسۋل رىسمامبەتوۆ Dalanews.kz اگەنتتٸگٸنە بەرگەن سۇحباتىندا اۆتوليزينگتٸڭ نەگٸزگٸ تەۋەكەلدەرٸن جان-جاقتى تٷسٸندٸردٸ.
اۆتوليزينگ كٸمدەرگە تيٸمدٸ?
ساراپشىنىڭ سٶزٸنشە, اۆتوليزينگ ەڭ الدىمەن شاعىن جەنە ورتا بيزنەسكە تيٸمدٸ.
“تاكسي, جەتكٸزۋ قىزمەتٸ, جٷك تاسىمالى سەكٸلدٸ سالادا جۇمىس ٸستەيتٸن كەسٸپكەرلەر كٶلٸكتٸ تابىس تابۋ ٷشٸن پايدالانا الادى. مۇنداي جاعدايدا ليزينگ اقشانى بٸردەن جۇمساماۋعا, كٶلٸك قۇنىن بٸرتٸندەپ تٶلەۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. وسىلايشا قاراجاتتى ٶز اينالىمىندا قالدىرادى”, – دەدٸ ەكونوميست.
ال قاراپايىم ازاماتتار ٷشٸن اۆتوليزينگتٸڭ قولجەتٸمدٸلٸگٸ شەكتەۋلٸ.
“سەبەبٸ باستاپقى جارنا ەدەتتە 20–30%-دى قۇرايدى, ال تيٸمدٸ مٶلشەرلەمە اۆتوكرەديتكە قاراعاندا سەل جوعارى. حالىققا بۇل ٶنٸم پرەميۋم ساناتقا جاتادى”, – دەپ تٷسٸندٸردٸ ول.
ليزينگ پەن اۆتونەسيەنٸڭ ايىرماشىلىعى
رىسمامبەتوۆ جەكە تۇلعالار ٷشٸن اۆتونەسيە, ال كەسٸپكەرلەر ٷشٸن ليزينگ تيٸمدٸ ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
“نەگٸزگٸ ايىرماشىلىق - مەنشٸك قۇقىعىندا. اۆتونەسيە رەسٸمدەلگەن كەزدە كٶلٸك بٸردەن ساتىپ الۋشىنىڭ اتىنا تٸركەلەدٸ, ال ليزينگتە تولىق ٶتەلگەنگە دەيٸن ساتۋشىنىڭ مەنشٸگٸندە قالادى. بٷگٸندە اۆتوكرەديتتەردٸڭ پايىزدىق مٶلشەرلەمەسٸ 18–20%, ال اۆتوليزينگتە ول 22–26% شاماسىندا. بٸراق ٶتە تٶمەن پايىزبەن بەرٸلەتٸن جەڭٸلدەتٸلگەن اۆتونەسيە دە بار. سٸز كەسٸپكەر بولساڭىز, ليزينگتٸڭ سالىقتىق ارتىقشىلىقتارى بار. مەسەلەن, ققس پەن امورتيزاتسييانى ەسەپتەن شىعارۋ مٷمكٸندٸگٸ قاراستىرىلعان. ەسٸرەسە كٶلٸك جۇمىس ٷشٸن پايدالانىلسا جەنە كٶلٸك سانى كٶپ بولسا”, - دەپ قوستى ول.
اۆتوباعانىڭ ٶزگەرۋٸ قانداي قاۋٸپ تۋدىرۋى مٷمكٸن?
ساراپشى اۆتوليزينگ الۋشىلار ٷشٸن ەڭ ٷلكەن تەۋەكەلدٸڭ بٸرٸ “اكتيۆ باعاسىنىڭ” ٶزگەرۋٸ ەكەنٸن ايتادى.
“ەگەر كٶلٸكتٸڭ نارىقتاعى باعاسى تٷسسە, قارىزدىڭ قالعان سوماسى اۆتوكٶلٸكتٸڭ ٶزٸندٸك قۇنىنان كٶپ بولىپ كەتۋٸ مٷمكٸن. مۇنداي جاعدايدا كەلٸسٸمدٸ بۇزۋ نەمەسە مەرزٸمٸنەن بۇرىن توقتاتۋ كليەنتكە تيٸمسٸز”, – دەيدٸ ول.
ال باعالار ٶسكەن جاعدايدا ەسكٸ كەلٸسٸمدەر تيٸمدٸرەك بولعانىمەن, جاڭا كەلٸسٸمدەر قىمباتتاي بەرەدٸ. سەبەبٸ كومپانييالار ينفلياتسييالىق تەۋەكەلدەردٸ الدىن الا قوسادى.
“مەنٸڭشە, كٶلٸك شەتەلدٸك پە, ەلدە قازاقستاندا ٶندٸرٸلگەن بە, وسىنىڭ دا ايىرماشىلىعى بار”, - دەيدٸ ول.
ۆاليۋتا باعامىنا تەۋەلدٸلٸك
رىسمامبەتوۆتٸڭ ايتۋىنشا, كەي ليزينگتٸك كومپانييالار سىرتقى نارىقتان دوللار نەمەسە ەۋرومەن قارىز الادى, سوندىقتان تەڭگە قۇنسىزدانسا كليەنتتەر دە قوسىمشا شىعىنعا ۇشىرايدى.
“كۋرس باعاسى 10–15% ٶسسە, تٶلەمدەر دە شامامەن سونداي مٶلشەرگە قىمباتتايدى”, – دەپ ەسكەرتتٸ ساراپشى.
اۆتوموبيل قۇنىنا قاتىستى شەكتەۋلەر
ەكونوميستتٸڭ ايتۋىنشا, كٶپتەگەن باعدارلامادا ليميتتەر بار.
“جەڭٸل كٶلٸكتەرگە 25–30 ملن تەڭگە شاماسىندا شەكتەۋلەر بولۋى مٷمكٸن. ال جٷك كٶلٸكتەرٸ مەن ارنايى تەحنيكالاردا مۇنداي ليميت جوق. بٸراق شەشٸم كليەنتتٸڭ تٶلەم قابٸلەتٸنە جەنە كومپانييانىڭ قارجىلىق ليميتتەرٸنە قاراي قابىلدانادى”, – دەيدٸ ول.
ەكونوميكا ٷشٸن ماڭىزى
ساراپشى اۆتوليزينگتٸڭ ەكونوميكانىڭ ناقتى سەكتورىنا ىقپالىن دا اتاپ ٶتتٸ.
“ليزينگ – بۇل ۇزاق مەرزٸمدٸ قارجىلاندىرۋ قۇرالى. ول بيزنەسكە اۆتوپاركتٸ جاڭارتۋعا, ٶنٸمدٸلٸكتٸ ارتتىرۋعا جەنە بانكتٸك كرەديتكە جٷگٸنبەي-اق جۇمىس ورىندارىن قۇرۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. لوگيستيكا, سەرۆيس, قۇرىلىس, اگروسەكتور سەكٸلدٸ سالالار كٶبٸنەسە ليزينگ ارقىلى داميدى. مىسالى, تراكتور نەمەسە جٷك كٶلٸگٸن ليزينگكە الۋعا بولادى. سونداي-اق بۇل قۇراستىرۋ كەسٸپورىندارى مەن ديلەرلٸك جەلٸلەردٸڭ دامۋىن ىنتالاندىرادى, دەمەك سالىق تٷسٸمدەرٸ مەن ٶنەركەسٸپتٸك ٶندٸرٸستٸڭ ٶسۋٸنە ىقپال ەتەدٸ”, – دەدٸ رىسمامبەتوۆ.
ليزينگ الۋشىلار جٸبەرەتٸن باستى قاتەلٸكتەر
ەكونوميست ليزينگ الۋدا كليەنتتەردٸڭ جٸبەرەتٸن نەگٸزگٸ قاتەلٸكتەرٸنە توقتالدى.
“كٶبٸنەسە ليزينگ الۋشىلار ۇزاق مەرزٸمدٸ كەلٸسٸمدەردە ۆاليۋتالىق تەۋەكەلدەردٸ ەلەمەيدٸ. سودان سوڭ ٶز تابىسىن اسىرا كٶرسەتٸپ, ناقتى قارجىلاي اعىندارىن دەل ەسەپتەمەيدٸ. كٶپ جاعدايدا تەك ليزينگتٸ الۋ ٷشٸن شەكتەن تىس وپتيميستٸك بولجام جاسايدى, بٸراق كەيٸن تٶلەمدەردٸ جابۋ ٷشٸن قارجى ٸزدەپ قينالادى. ٷشٸنشٸدەن, ساقتاندىرۋ, تەحنيكالىق قىزمەت كٶرسەتۋ, سالىق سەكٸلدٸ قوسىمشا شىعىندارعا مەن بەرمەيدٸ. ال ەڭ كەڭ تاراعان قاتەلٸكتٸڭ بٸرٸ — كەلٸسٸمشارتتى تولىق وقىماۋ. سونىڭ سالدارىنان ايىپپۇلدار, ٶسٸمپۇلدار مەن كەلٸسٸمدٸ بۇزۋ تەرتٸبٸ كٶپ جاعدايدا كليەنت ٷشٸن جاعىمسىز توسىنسىيعا اينالادى”, — دەپ تٷيٸندەدٸ ساراپشى.
