ٷكٸمەت مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋدىڭ 2026–2030 جىلدارعا ارنالعان كەشەندٸ جوسپارىن ماقۇلدادى. قۇجات قاعاز جٷزٸندەگٸ باعدارلاما ەمەس, اۋىلداعى ناقتى احۋالدى ٶزگەرتۋگە باعىتتالعان. نەگٸزگٸ ماقسات – مال باسىن كٶبەيتۋ, ٶنٸمدٸلٸكتٸ ارتتىرۋ, ەكسپورتتى ۇلعايتۋ جەنە اۋىلداعى ەڭبەكتٸڭ قادٸرٸن كٶتەرۋ.
قازٸر مال شارۋاشىلىعى اۋىل شارۋاشىلىعى جالپى ٶنٸمٸنٸڭ 39% قۇرايدى. بٸراق سوڭعى جىلدارى ٶسٸم باياۋ, جىلىنا 2–3% دەڭگەيٸندە قالىپ وتىر. بۇل سالانىڭ ەلەۋەتٸ بۇدان ەلدەقايدا جوعارى ەكەنٸن كٶرسەتەدٸ. سوندىقتان ٷكٸمەت تٷبەگەيلٸ ٶزگەرٸستەرگە بارۋدى جٶن كٶردٸ.
جوسپارعا سەيكەس, الداعى بەس جىلدا ٸرٸ قارا سانى 7,9 ملن-نان 12 ملن باسقا دەيٸن, ۇساق مال 20,2 ملن-نان 28 ملن باسقا دەيٸن ۇلعايادى. ەت ٶندٸرٸسٸ 1,2 ملن توننادان 1,8 ملن تونناعا دەيٸن ٶسەدٸ. ەكسپورت ەكٸ ەسە ارتىپ, 165 مىڭ تونناعا جەتۋٸ تيٸس.
بۇل كٶرسەتكٸشتەرگە قالاي جەتپەك
نەگٸزگٸ تەتٸك – قارجىعا قولجەتٸمدٸلٸك. مال ٶسٸرۋ ٷشٸن ەڭ ەۋەلٸ تابىندى جاڭارتۋ قاجەت. وسى ماقساتتا اسىل تۇقىمدى مال ساتىپ الۋعا جىلدىق 6% جەڭٸلدەتٸلگەن نەسيە بەرۋ باعدارلاماسى ٸسكە قوسىلادى. وعان جىل سايىن شامامەن 300 ملرد تەڭگە قاجەت بولادى. بۇل گەنەتيكالىق ەلەۋەتتٸ ارتتىرىپ, ٶنٸم ساپاسىن جاقسارتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
شالعايداعى شارۋاشىلىقتارعا دا ەرەكشە نازار اۋدارىلادى. جايىلىم ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋ ٷشٸن جىلدىق مٶلشەرلەمەسٸ 6% بولاتىن بٸرىڭعاي جەڭٸلدەتٸلگەن نەسيە قاراستىرىلعان. بۇعان قوسا, مال ازىعىن دايىندايتىن تەحنيكا مەن جابدىقتى ساتىپ الۋعا 5% مٶلشەرلەمەمەن 50 ملرد تەڭگە بٶلٸنەدٸ.
تاعى بٸر ماڭىزدى باعىت – اينالىم قاراجاتىن تولىقتىرۋ. مال شارۋاشىلىعىمەن اينالىساتىن كەسٸپكەرلەر ٷشٸن 225 ملرد تەڭگە كٶلەمٸندە 5% جەڭٸلدەتٸلگەن نەسيە باعدارلاماسى ٸسكە قوسىلادى. قارجىنىڭ قولجەتٸمدٸ بولۋى ٷشٸن «دامۋ» قورى ارقىلى كەپٸلدٸك بەرۋ تەتٸگٸ پايدالانىلادى.
بۇل شارالار ۇساق جەنە ورتا شارۋاشىلىقتارعا ناقتى دەمەۋ بولادى. ٶيتكەنٸ اۋىلداعى نەگٸزگٸ اۋىرتپالىقتى دەل وسى ساناتتاعى شارۋالار كٶتەرٸپ وتىر.
اۋىل ادامى نازاردان تىس قالمايدى
كەشەندٸ جوسپاردا تەك ٶندٸرٸس ەمەس, ادام فاكتورىنا دا باسىمدىق بەرٸلگەن. شوپاندار مەن باقتاشىلاردىڭ ەلەۋمەتتٸك جاعدايى قاراستىرىلعان. 55 جاسقا تولعاننان كەيٸن ارنايى ەلەۋمەتتٸك تٶلەم الۋ مٷمكٸندٸگٸ ەنگٸزٸلەدٸ. اۋىل ماماندارىنا تۇرعىن ٷي سالۋ مەسەلەسٸ دە جوسپارعا ەنگٸزٸلگەن.
بۇل شەشٸمدەر كادر تاپشىلىعىن ازايتىپ, جاستاردى اۋىلدا قالدىرۋعا ىقپال ەتۋٸ تيٸس. قازٸر مال شارۋاشىلىعىنداعى باستى پروبلەما ەڭبەكتٸڭ اۋىرلىعى مەن ەلەۋمەتتٸك كەپٸلدٸكتٸڭ ەلسٸزدٸگٸ ەكەنٸ جاسىرىن ەمەس.
ەكسپورت پەن قاۋٸپسٸزدٸك
جوسپار ەكسپورتتى ۇلعايتۋمەن قاتار, ۆەتەرينارييالىق قاۋٸپسٸزدٸككە ەرەكشە مەن بەرەدٸ. سەبەبٸ سىرتقى نارىققا شىعۋدىڭ باستى شارتى وسى. ۆەتەرينارييالىق نىساندار جاڭعىرتىلىپ, ساۋدا ورىندارىندا كٷندەلٸكتٸ باقىلاۋ كٷشەيتٸلەدٸ. مال يەلەرٸنٸڭ جاۋاپكەرشٸلٸگٸن ارتتىرۋ تەتٸكتەرٸ دە پىسىقتالۋدا.
سونىمەن قاتار ٶندٸرٸس پەن ٶنٸم اينالىمىنىڭ بارلىق كەزەڭٸندە اشىقتىق قامتاماسىز ەتٸلۋٸ تيٸس. ۇلتتىق اۋىل شارۋاشىلىعى ساناعىنىڭ دەرەكتەرٸ تسيفرلىق پلاتفورمالارعا بٸرٸكتٸرٸلٸپ, بٸرىڭعاي ەسەپ كٶزٸنە اينالادى.
جەر مەسەلەسٸ دە نازاردان تىس قالعان جوق. پرەمەر-مينيستر پايدالانىلماي جاتقان اۋىل شارۋاشىلىعى جەرلەرٸن قايتارۋ تاپسىرماسىنىڭ ورىندالۋىن قاتاڭ باقىلاۋدى تاپسىردى. قازٸردٸڭ ٶزٸندە بٸرقاتار ٶڭٸردە جٷزدەگەن شارۋاشىلىق تەكسەرٸلٸپ جاتىر. ماقساتسىز پايدالانىلعان جەرلەر مەملەكەتكە قايتارىلادى.
بەكتەنوۆ نە دەدٸ
پرەمەر-مينيستر ولجاس بەكتەنوۆ جوسپاردىڭ تٷپكٸ ماقساتى اۋىلداعى ناقتى ٶزگەرٸس بولۋى تيٸس ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
ونىڭ ايتۋىنشا, كەشەندٸ جوسپاردىڭ شارالارى ٸشكٸ نارىقتى وتاندىق ٶنٸممەن جٷيەلٸ تٷردە قامتۋعا جەنە ەلەۋمەتتٸك ماڭىزى بار ازىق-تٷلٸك تاۋارلارى بويىنشا باعا تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتۋگە تيٸس.
«قايتا ٶڭدەۋدٸ دامىتۋ, قوسىلعان قۇنى جوعارى ٶنٸم شىعارۋدى ۇلعايتۋ قاجەت. ٶندٸرٸس پەن ٶنٸم اينالىمىنىڭ بارلىق كەزەڭدەرٸنٸڭ اشىقتىعى قامتاماسىز ەتٸلۋٸ كەرەك. اۋىل شارۋاشىلىعى ساناعىنىڭ نەتيجەلەرٸ تسيفرلىق پلاتفورمالارعا بٸرٸكتٸرٸلٸپ, بٸرىڭعاي ەسەپ كٶزٸ رەتٸندە پايدالانىلۋى تيٸس», – دەدٸ ولجاس بەكتەنوۆ.
ونىڭ سٶزٸنشە, بۇل جوسپار شارۋالارعا ناقتى قولداۋ بەرٸپ, اۋىل ەكونوميكاسىن جاڭا دەڭگەيگە شىعارۋى كەرەك.
مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋدىڭ بۇل جوسپارى – اۋىلعا ناقتى سەرپٸن بەرۋدٸ كٶزدەيتٸن جٷيەلٸ قادام. ول قاعازداعى ستراتەگييا ەمەس, اۋىلداعى تٸرشٸلٸكتٸ ٶزگەرتۋگە باعىتتالعان ناقتى باعدار.
