ۇكىمەت مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋدىڭ 2026–2030 جىلدارعا ارنالعان كەشەندى جوسپارىن ماقۇلدادى. قۇجات قاعاز جۇزىندەگى باعدارلاما ەمەس، اۋىلداعى ناقتى احۋالدى وزگەرتۋگە باعىتتالعان. نەگىزگى ماقسات – مال باسىن كوبەيتۋ، ونىمدىلىكتى ارتتىرۋ، ەكسپورتتى ۇلعايتۋ جانە اۋىلداعى ەڭبەكتىڭ ءقادىرىن كوتەرۋ.
ءقازىر مال شارۋاشىلىعى اۋىل شارۋاشىلىعى جالپى ءونىمىنىڭ 39% قۇرايدى. ءبىراق سوڭعى جىلدارى ءوسىم باياۋ، جىلىنا 2–3% دەڭگەيىندە قالىپ وتىر. بۇل سالانىڭ الەۋەتى بۇدان الدەقايدا جوعارى ەكەنىن كورسەتەدى. سوندىقتان ۇكىمەت تۇبەگەيلى وزگەرىستەرگە بارۋدى ءجون كوردى.
جوسپارعا سايكەس، الداعى بەس جىلدا ءىرى قارا سانى 7،9 ملن-نان 12 ملن باسقا دەيىن، ۇساق مال 20،2 ملن-نان 28 ملن باسقا دەيىن ۇلعايادى. ەت ءوندىرىسى 1،2 ملن توننادان 1،8 ملن تونناعا دەيىن وسەدى. ەكسپورت ەكى ەسە ارتىپ، 165 مىڭ تونناعا جەتۋى ءتيىس.
بۇل كورسەتكىشتەرگە قالاي جەتپەك
نەگىزگى تەتىك – قارجىعا قولجەتىمدىلىك. مال ءوسىرۋ ءۇشىن ەڭ اۋەلى تابىندى جاڭارتۋ قاجەت. وسى ماقساتتا اسىل تۇقىمدى مال ساتىپ الۋعا جىلدىق 6% جەڭىلدەتىلگەن نەسيە بەرۋ باعدارلاماسى ىسكە قوسىلادى. وعان جىل سايىن شامامەن 300 ملرد تەڭگە قاجەت بولادى. بۇل گەنەتيكالىق الەۋەتتى ارتتىرىپ، ءونىم ساپاسىن جاقسارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
شالعايداعى شارۋاشىلىقتارعا دا ەرەكشە نازار اۋدارىلادى. جايىلىم ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋ ءۇشىن جىلدىق مولشەرلەمەسى 6% بولاتىن ءبىرىڭعاي جەڭىلدەتىلگەن نەسيە قاراستىرىلعان. بۇعان قوسا، مال ازىعىن دايىندايتىن تەحنيكا مەن جابدىقتى ساتىپ الۋعا 5% مولشەرلەمەمەن 50 ملرد تەڭگە بولىنەدى.
تاعى ءبىر ماڭىزدى باعىت – اينالىم قاراجاتىن تولىقتىرۋ. مال شارۋاشىلىعىمەن اينالىساتىن كاسىپكەرلەر ءۇشىن 225 ملرد تەڭگە كولەمىندە 5% جەڭىلدەتىلگەن نەسيە باعدارلاماسى ىسكە قوسىلادى. قارجىنىڭ قولجەتىمدى بولۋى ءۇشىن «دامۋ» قورى ارقىلى كەپىلدىك بەرۋ تەتىگى پايدالانىلادى.
بۇل شارالار ۇساق جانە ورتا شارۋاشىلىقتارعا ناقتى دەمەۋ بولادى. ويتكەنى اۋىلداعى نەگىزگى اۋىرتپالىقتى ءدال وسى ساناتتاعى شارۋالار كوتەرىپ وتىر.
اۋىل ادامى نازاردان تىس قالمايدى
كەشەندى جوسپاردا تەك ءوندىرىس ەمەس، ادام فاكتورىنا دا باسىمدىق بەرىلگەن. شوپاندار مەن باقتاشىلاردىڭ الەۋمەتتىك جاعدايى قاراستىرىلعان. 55 جاسقا تولعاننان كەيىن ارنايى الەۋمەتتىك تولەم الۋ مۇمكىندىگى ەنگىزىلەدى. اۋىل ماماندارىنا تۇرعىن ءۇي سالۋ ماسەلەسى دە جوسپارعا ەنگىزىلگەن.
بۇل شەشىمدەر كادر تاپشىلىعىن ازايتىپ، جاستاردى اۋىلدا قالدىرۋعا ىقپال ەتۋى ءتيىس. ءقازىر مال شارۋاشىلىعىنداعى باستى پروبلەما ەڭبەكتىڭ اۋىرلىعى مەن الەۋمەتتىك كەپىلدىكتىڭ السىزدىگى ەكەنى جاسىرىن ەمەس.
ەكسپورت پەن قاۋىپسىزدىك
جوسپار ەكسپورتتى ۇلعايتۋمەن قاتار، ۆەتەريناريالىق قاۋىپسىزدىككە ەرەكشە ءمان بەرەدى. سەبەبى سىرتقى نارىققا شىعۋدىڭ باستى شارتى وسى. ۆەتەريناريالىق نىساندار جاڭعىرتىلىپ، ساۋدا ورىندارىندا كۇندەلىكتى باقىلاۋ كۇشەيتىلەدى. مال يەلەرىنىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن ارتتىرۋ تەتىكتەرى دە پىسىقتالۋدا.
سونىمەن قاتار ءوندىرىس پەن ءونىم اينالىمىنىڭ بارلىق كەزەڭىندە اشىقتىق قامتاماسىز ەتىلۋى ءتيىس. ۇلتتىق اۋىل شارۋاشىلىعى ساناعىنىڭ دەرەكتەرى سيفرلىق پلاتفورمالارعا بىرىكتىرىلىپ، ءبىرىڭعاي ەسەپ كوزىنە اينالادى.
جەر ماسەلەسى دە نازاردان تىس قالعان جوق. پرەمەر-مينيستر پايدالانىلماي جاتقان اۋىل شارۋاشىلىعى جەرلەرىن قايتارۋ تاپسىرماسىنىڭ ورىندالۋىن قاتاڭ باقىلاۋدى تاپسىردى. ءقازىردىڭ وزىندە ءبىرقاتار وڭىردە جۇزدەگەن شارۋاشىلىق تەكسەرىلىپ جاتىر. ماقساتسىز پايدالانىلعان جەرلەر مەملەكەتكە قايتارىلادى.
بەكتەنوۆ نە دەدى
پرەمەر-مينيستر ولجاس بەكتەنوۆ جوسپاردىڭ تۇپكى ماقساتى اۋىلداعى ناقتى وزگەرىس بولۋى ءتيىس ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
ونىڭ ايتۋىنشا، كەشەندى جوسپاردىڭ شارالارى ىشكى نارىقتى وتاندىق ونىممەن جۇيەلى تۇردە قامتۋعا جانە الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ازىق-تۇلىك تاۋارلارى بويىنشا باعا تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتۋگە ءتيىس.
«قايتا وڭدەۋدى دامىتۋ، قوسىلعان قۇنى جوعارى ءونىم شىعارۋدى ۇلعايتۋ قاجەت. ءوندىرىس پەن ءونىم اينالىمىنىڭ بارلىق كەزەڭدەرىنىڭ اشىقتىعى قامتاماسىز ەتىلۋى كەرەك. اۋىل شارۋاشىلىعى ساناعىنىڭ ناتيجەلەرى سيفرلىق پلاتفورمالارعا بىرىكتىرىلىپ، ءبىرىڭعاي ەسەپ كوزى رەتىندە پايدالانىلۋى ءتيىس»، – دەدى ولجاس بەكتەنوۆ.
ونىڭ سوزىنشە، بۇل جوسپار شارۋالارعا ناقتى قولداۋ بەرىپ، اۋىل ەكونوميكاسىن جاڭا دەڭگەيگە شىعارۋى كەرەك.
مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋدىڭ بۇل جوسپارى – اۋىلعا ناقتى سەرپىن بەرۋدى كوزدەيتىن جۇيەلى قادام. ول قاعازداعى ستراتەگيا ەمەس، اۋىلداعى تىرشىلىكتى وزگەرتۋگە باعىتتالعان ناقتى باعدار.
