جوعارى اۋديتورلىق پالاتا كۆازيمەملەكەتتٸك سەكتورداعى كومپانييالار جۇمىسىنان بٸرقاتار بۇزۋشىلىقتاردى انىقتادى. اتاپ ايتقاندا, "سامۇرىق-قازىنا" قورى مەن "بەيتەرەك" حولدينگٸنەن. بۇل تۋرالى بٷگٸن, 2025 جىلى 18 ماۋسىمدا مەجٸلٸستە جوعارى اۋديتورلىق پالاتانىڭ 2024 جىلعى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتٸڭ ورىندالۋى تۋرالى ٷكٸمەتكە بەرگەن ەسەبٸنٸڭ قورىتىندىسىن قاراۋ كەزٸندە بەلگٸلٸ بولدى, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
قورىتىندىعا سەيكەس, 2024 جىلدىڭ سەۋٸرٸندە مەملەكەتتٸك جوسپارلاۋ جٷيەسٸ جاڭارتىلعان. الايدا ورتالىق مەملەكەتتٸك ورگاندار دامۋ جوسپارلارىن وعان ۋاقىتىلى بەيٸمدەي المادى. نەتيجەسٸندە مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ دامۋ جوسپارىنىڭ 7 نەگٸزگٸ ۇلتتىق ينديكاتورىنا جەنە 20 نىسانالى ينديكاتورىنا قول جەتكٸزٸلمەدٸ.
2024 جىلعى كٸرٸستەر بويىنشا بولجام باستاپقىدا بەكٸتٸلگەن جوسپاردان 2 ترلن تەڭگەگە تٶمەندەتٸلدٸ. بٸراق ناقتىلانعان جوسپار دا 609 ملرد تەڭگەگە ورىندالماعان.
سالىقتىق تەكسەرۋلەر سانىنىڭ ارتقانىنا قاراماستان, ولاردىڭ نەتيجەلەرٸ بويىنشا ٶندٸرٸپ الۋ پروتسەنتٸ ەكٸ ەسەدەن استام تٶمەندەدٸ. 249 ٸرٸ سالىق تٶلەۋشٸگە مونيتورينگ جٷيەسٸز جٷرگٸزٸلەدٸ. نەتيجەسٸندە قوسىمشا ەسەپتەلگەن سوما نەبەرٸ 643 ملن تەڭگەنٸ نەمەسە ٸرٸ سالىق تٶلەۋشٸلەردەن تٷسكەن تٷسٸمدەردٸڭ 0,01%-ىن عانا قۇرادى. جالپى 2024 جىلى سالىق جيناۋ كٶلەمٸ 2023 جىلمەن سالىستىرعاندا 4,7% تٶمەندەگەن.
بۇل فاكتورلار قارىز الۋدىڭ ۇلعايۋىمەن قاتار ۇلتتىق قوردان بەرٸلەتٸن ترانسفەرتتەردٸ دە كٶبەيتۋگە مەجبٷرلەدٸ. 2024 جىلى ونىڭ كٶلەمٸ 5,6 ترلن تەڭگە بولدى. 2023 جىلمەن سالىستىرعاندا ۇلتتىق قور اكتيۆتەرٸنٸڭ دەڭگەيٸ جالپى ٸشكٸ ٶنٸمگە 7%-دىق تارماققا تٶمەندەگەن. بيۋدجەت تاپشىلىعىن جٸٶ-نٸڭ 2,6%-ى دياپازونىندا ۇستاۋ ماقساتى ورىندالماعان. مۇنايعا قاتىستى ەمەس تاپشىلىقتىڭ بەلگٸلەنگەن ليميتٸ دە ساقتالماعان. ونىڭ ابسوليۋتتٸ مٶلشەرٸ 10,8 ترلن تەڭگە بولدى.
2024 جىلى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتٸڭ شىعىستارى بويىنشا بيۋدجەتكە 13 رەت ٶزگەرٸس ەنگٸزٸلگەن, ال ٶزگەرٸستەردٸڭ 40%-ى IV-توقسانعا تيەسٸلٸ. ٶتكەن جىلى 56 ملرد تەڭگەگە 112 بيۋدجەتتٸك ينۆەستيتسييالىق جوبا قارجىلاندىرۋ جوسپارىنان الىنىپ تاستالعان. بۇل – گاز, سۋ جەنە ەلەكترمەن جابدىقتاۋ, ينجەنەرلٸك-كوممۋنيكاتسييالىق ينفراقۇرىلىم سالالارىنداعى وبەكتٸلەر. الايدا ەكٸنشٸ جارتىجىلدىقتا جالپى سوماسى 58 ملرد تەڭگەگە باسقا 96 ينفراقۇرىلىمدىق جوبا ەنگٸزٸلگەن. ال جاڭادان ەنگٸزٸلگەن جوبالاردىڭ باعىتتارى سول الىنىپ تاستالعان جوبالارعا ۇقساس.
جەكەشەلەندٸرۋدٸڭ 2021-2025 جىلدارعا ارنالعان كەشەندٸ جوسپارىن ٸسكە اسىرۋ قارقىنى تٶمەندەگەن. 2024 جىلى نەبەرٸ 14 وبەكت ساتىلدى.
"وڭ نەتيجە رەتٸندە بىلتىر رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن كۆازيمەملەكەتتٸك سەكتوردى قارجىلاندىرۋ كٶلەمٸ 29%-عا جۋىق قىسقارعانىن اتاپ ٶتۋگە بولادى. دەگەنمەن حولدينگتەردەگٸ اكتيۆتەردٸ ۇتىمسىز باسقارۋ فاكتٸلەرٸنە جول بەرۋ جالعاسىپ كەلەدٸ. مەسەلەن, "بەيتەرەك" حولدينگٸنٸڭ كومپانييالارى جەڭٸلدٸكپەن بەرٸلەتٸن رەسۋرستاردى تٷپكٸلٸكتٸ الۋشىلارعا جەتكٸزۋ مەرزٸمٸن ۇزاققا سوزادى. جوبالاردى ٸرٸكتەۋ پروتسەسٸ جەتكٸلٸكتٸ دەڭگەيدە اشىق ەمەس. مەلٸمدەلگەن KPI-عا جەتپەگەن نەمەسە قارسى مٸندەتتەمەلەر مٷلدەم قاراستىرىلماعان جوبالارعا قولداۋ كٶرسەتٸلگەن. "سامۇرىق-قازىنا" قورى جالپى قۇنى 239 ملرد تەڭگە بولاتىن تاۋ-كەن, مەتاللۋرگييا جەنە ٶنەركەسٸپ سالالارىنداعى 13 جوبانى توقتاتقان", دەلٸنگەن جاپ حابارلاماسىندا.
جوعارى اۋديتورلىق پالاتا ٷكٸمەت جەنە پارلامەنتپەن بيۋدجەتتٸك پروتسەستەردٸ جەتٸلدٸرۋ مەسەلەلەرٸ بويىنشا بٸرلەسكەن جۇمىستى جالعاستىرادى.
