اتامەكەننٸڭ تاعدىرى جاڭا جىلدان كەيٸن شەشٸلەدٸ

اتامەكەننٸڭ تاعدىرى جاڭا جىلدان كەيٸن شەشٸلەدٸ
فوتو: caravan.kz

ۇلتتىق كەسٸپكەرلەر پالاتاسىنىڭ بولاشاعى بويىنشا جابىق ەسٸك جاعدايىنداعى كونسۋلتاتسييالار قاڭتار-اقپان ايلارىندا ٶتۋٸ تيٸس. DALA INSIDE دەرەككٶزٸنٸڭ ايتۋىنشا, پالاتانىڭ جۇمىسى, جارنا بويىنشا, شىعىن بويىنشا جاعدايىن تولىق رەفورمالاۋ بويىنشا ۇسىنىستار كٶبەيگەن. تٸپتٸ «اتامەكەن» كەسٸپكەرلەر پالاتاسىن جاۋىپ, رۇقسات بەرۋشٸ فۋنكتسييالارىن پروفيلدٸ مينيسترلٸك كوميتەتٸنە بەرۋ تۋرالى راديكالدى يدەيا دا تالقىعا سالىنادى. مەملەكەت ٶزٸنە بۇل فۋنكتسييالاردى العىسى كەلە مە, باستى سۇراق وسىندا.

«قازٸر "اتامەكەن" پالاتاسى مەملەكەتكە دە, ٶزٸنٸڭ باستى كليەنتٸ – بيزنەسكە دە ۇناماي بارادى. ەشكٸم جاقتىرمايتىن, ەش جەرگە سيمايتىن يزگوي ۇيىمعا اينالىپ كەتكەن. بيزنەستٸڭ مٷددەسٸن قورعاۋ بويىنشا باستامالارى ەلسٸز. ال ٷكٸمەت ٷشٸن وڭاي يلەيتٸن جۇمساق قامىر سيياقتى. ٶزٸنە اقشا تٶلەيتٸن ٸرٸ بيزنەسكە عانا قىزمەت ەتكٸسٸ كەلەدٸ. ونى جاسىراتىن ەشتەڭە جوق, بارلىعى كٶرٸپ وتىر. قازٸرگٸ باسشىسى دا ساياسي ارەناداعى ىقپالى, كەسٸبي ۇيىمداستىرۋ جۇمىسى جاعىنان ەلسٸز. وسىلاردىڭ بارلىعى جان-جاقتان قوردالانىپ, پالاتانىڭ مٷلدە ابىرويسىز ۇيىمعا اينالۋىنا الىپ كەلدٸ», - دەيدٸ, دەرەككٶز. 

پالاتا ٶزٸ قۇرىلعان ۋاقىتتا قاجەت بولدى, اكتۋالدى بولدى. بٸراق قازٸر ٶز ميسسيياسىن تٷگەسكەن سيياقتى. ەندٸ «اتامەكەن» ٶزٸنٸڭ باستى فۋنكتسيياسىن ورىنداۋدى توقتاتىپ, بيزنەستٸڭ دامۋىنا كەدەرگٸ كەلتٸرەتٸن قۇرىلىمعا اينالىپ بارادى. ياعني قازٸرگٸ تاڭدا بۇل ۇيىمنان كەسٸپكەرلەرگە ناقتى پايدا جوق, كەرٸسٸنشە ول بيزنەس ٷشٸن ارتىق بيۋروكراتييالىق توسقاۋىل دەڭگەيٸنە جەتتٸ. ەندٸ كەسٸپكەرلەردٸڭ بارلىعى پالاتانىڭ ٶزدەرٸنٸڭ قۇقىقتارى مەن مٷددەسٸن قورعاۋ ٸسٸن ويداعىداي اتقارا الماعانىن ايتىپ جٷر. «اتامەكەن» كٶبٸنە الىپ كومپانييالاردىڭ سٶزٸن سٶيلەۋگە بەيٸم دە, شاعىن جەنە ورتا بيزنەستٸڭ مەسەلەلەرٸنە تيٸستٸ دەڭگەيدە اراشا تٷسپەيدٸ. سوڭعى قابىلدانعان سالىق كودەكسٸندەگٸ شاعىن جەنە ورتا بيزنەسكە اۋىر تيەتٸن ٶزگەرٸستەر كەزٸندە «اتامەكەننٸڭ» داۋىسى مٷلدە شىققان جوق. تٸپتٸ پالاتانى ەشكٸم تىڭدامايتىن سيياقتى.

وعان قاراماستان, «اتامەكەن» پالاتاسى بيزنەس ٶكٸلدەرٸنەن جىل سايىن مٷشەلٸك جارنالار جينايدى. جاڭا جىلدان كەيٸن جاعداي قيىندايتىندىقتان, ەندٸ مٷشەلٸك جارنالاردى تٶلەۋ بيزنەس ٷشٸن قوسىمشا قارجىلىق بولماق. قازٸرگٸ ينفلياتسييا, سالىقتاردىڭ ٶسۋٸ جاعدايىندا بۇل «جىعىلعانعا جۇدىرىق» بولىپ وتىر. پالاتا كەيبٸر مٸندەتتٸ قىزمەتتەرٸن, مىسالى, ٶندٸرۋشٸلەرگە بەرٸلەتٸن يندۋسترييالىق سەرتيفيكاتتى تەك مٷشەلٸك جارنا تٶلەنگەن جاعدايدا عانا بەرەتٸنٸ بيزنەستٸ قوسىمشا قىسپاققا العان قيسىنسىز تالاپتاردىڭ بٸرٸ بولىپ وتىر. ياعني, كەسٸپورىن پالاتاعا قارىزى بولسا, تاۋاردىڭ وتاندىق ٶندٸرۋشٸ ەكەندٸگٸ جٶنٸندەگٸ سەرتيفيكاتتى الا المايدى.

ال سوندا جينالعان اقشا بيزنەستٸ قورعاۋ ٸسٸنە كەتٸپ جاتىر ما? ولاي دەپ ايتا المايمىز. رەسمي مەلٸمەت بويىنشا, 2025 جىلى ۇكپ جالپى بيۋدجەتٸ 12 ميلليارد تەڭگەدەن اسقان, ونىڭ 10,7 ملرد تەڭگەسٸن كەسٸپكەرلەردەن جينالاتىن مٷشەلٸك جارنالار قۇرادى. بۇل قارجىنىڭ نەگٸزگٸ بٶلٸگٸ ٸرٸ بيزنەس سۋبەكتٸلەرٸنەن تٷسەدٸ. ەندٸ وسى جينالعان 12 ميلليارد تەڭگەنٸڭ باسىم بٶلٸگٸ تٸكەلەي بيزنەسكە قىزمەت كٶرسەتۋگە ەمەس, پالاتانىڭ ٶز شىعىندارىن ٶتەۋگە كەتەدٸ. كەڭسەلەردٸ جالعا الۋ, قىزمەتكەرلەرگە ايلىق تٶلەۋ, ٸسساپار سىندى شىعىندارى ٶتە كٶپ. ودان بيزنەسكە پايدا بار ما?

نە بولسا دا, كەلەسٸ جىلى وسى سۇراقتاردىڭ بارلىعى كٷن تەرتٸبٸنە قويىلماق. «اتامەكەن» بويىنشا شەشٸم قابىلداۋدىڭ ۋاقىتى باياعىدا كەلگەن ەدٸ. تەك 2020 جىلعى پاندەمييا, ودان كەيٸنگٸ قايتا قالپىنا كەلۋ ٷردٸستەرٸ بٶگەت بولىپ قالدى.