ادام قۇقىقتارىن قامتاماسىز ەتەتٸن قۇقىقتىق نورمالار قارالعان كەزدەسۋگە پارلامەنت دەپۋتاتتارى, مەملەكەتتٸك ورگاندار مەن حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ, ٷەۇ ٶكٸلدەرٸن, تٷركٸ مەملەكەتتەرٸنٸڭ ومبۋدسمەندەرٸن, قوعامدىق پٸكٸر كٶشباسشىلارىن جەنە باسقا دا ساراپشىلار جيىلدى.
كونفەرەنتسيياعا قوناقتارىن قازاقستانداعى ادام قۇقىقتارى جٶنٸندەگٸ ۋەكٸل ارتۋر لاستاەۆ قارسى الدى. سپيكەر فورۋم بۇۇ-نىڭ "ادام قۇقىقتارى 75" جاھاندىق باستاماسىن قولداۋ ماقساتىندا ٶتكٸزٸلٸپ جاتقانىن اتاپ ٶتتٸ.
«ادام قۇقىقتارىنىڭ جالپىعا بٸردەي دەكلاراتسيياسى قۇندىلىقتارىنىڭ وراسان زور ەلەمدٸك ماڭىزدىلىعىن, ولاردىڭ ەلٸمٸزدٸڭ جەنە بٷكٸل ادامزاتتىڭ دامۋىنداعى رٶلٸن, قۇقىق قورعاۋ مەكەمەلەرٸنٸڭ جاھاندىق ورنىقتى دامۋعا قوسقان ٷلەسٸن ەسكەرە وتىرىپ, بٸزدٸڭ كونفەرەنتسييا جۇمىسىن پرەزيدەنتٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ قۇپتادى», – دەدٸ ول.
ول ورايلى سەتتە بىلتىر جٷرگٸزٸلگەن كونستيتۋتسييالىق رەفورمانىڭ رٶلٸن قۇقىق قورعاۋ ينستيتۋتتارىن نىعايتۋعا سەپتەسكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
«بٸزگە ادام قۇقىقتارىن سوت ارقىلى قورعاۋدىڭ تيٸمدٸلٸگٸ اسا ماڭىزدى بولىپ كٶرٸنەدٸ. ەدٸل سوت ٸسٸن جٷرگٸزۋ قۇقىعى ادامنىڭ نەگٸزگٸ قۇقىقتارىنىڭ بٸرٸ سانالادى. ادام قۇقىقتارىنىڭ قورعالۋ دەرەجەسٸ جەنە ونىڭ تۇتاستاي العاندا قۇقىقتىق شارالاردىڭ تيٸمدٸلٸگٸن قابىلداۋى ۇلتتىق سوت رەسٸمدەرٸنٸڭ قوعامنىڭ حالىقارالىق ستاندارتتارى مەن ٷمٸتتەرٸنە سەيكەستٸگٸنە بايلانىستى», – دەدٸ ومبۋدسمەن.
وسى كٷنٸ مەملەكەت باسشىسىنىڭ اتىنان قر پرەزيدەنتٸ جانىنداعى ادام قۇقىقتارى جٶنٸندەگٸ كوميسسييانىڭ تٶراعاسى روگوۆ يگور يۆانوۆيچ قۇتتىقتاۋ سٶز سٶيلەدٸ:
«سوڭعى جىلدارى بٸزدٸڭ ەلٸمٸزدە دەموكراتييا مەن قۇقىق ٷستەمدٸگٸنٸڭ قۇندىلىقتارىنان تۋىندايتىن اۋقىمدى ٶزگەرٸستەر جٷزەگە اسىرىلدى. جٷرگٸزٸلگەن رەفورمالاردىڭ نەتيجەسٸندە بيلٸكتٸڭ زاڭنامالىق تارماعى كٷشەيتٸلدٸ, سايلاۋ جٷيەسٸنٸڭ پروپورتسيونالدى-ماجوريتارلىق مودەلٸ ەنگٸزٸلدٸ. ٶلٸم جازاسىن تولىعىمەن جويۋ ماڭىزدى قادام بولدى. كونستيتۋتسييالىق سوت ٶز جۇمىسىن باستادى, وعان قازٸر بارلىق ازاماتتار تٸكەلەي جٷگٸنە الادى. ومبۋدسمەننٸڭ ٶكٸلەتتٸكتەرٸ ەدەۋٸر كەڭەيتٸلدٸ, ونىڭ ەر ٶڭٸردە ٶكٸلدٸكتەرٸ پايدا بولدى.
قازاقستان ادام قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن قورعاۋ جٷيەسٸن نىعايتۋ, ەلدە زاڭدىلىق پەن تەرتٸپتٸ قامتاماسىز ەتۋ جٶنٸندەگٸ دەيەكتٸ جەنە كەشەندٸ جۇمىستى جالعاستىرادى. بۇل بٸزدٸڭ مەملەكەتتٸك ساياساتىمىزدىڭ نەگٸزگٸ باسىمدىقتارىنىڭ بٸرٸ»,– دەدٸ ول.
قۇتتىقتاۋ بارىسىندا قر كونستيتۋتسييالىق سوتىنىڭ تٶراعاسى اسيموۆا ەلۆيرا دا سٶز سٶيلەدٸ:
«بيىلعى جىلى ادام قۇقىقتارى تاقىرىبىنىڭ ٶزٸ "بارشاعا قادٸر-قاسيەت, تەڭدٸك جەنە ەدٸلەتتٸلٸك" ۇرانىمەن سٷيەمەلدەنەتٸنٸن اتاپ ٶتكٸم كەلەدٸ جەنە بۇل ٸسكە اسىرىلىپ جاتقان جوبالاردىڭ باسىندا تۇرعان جۇمىستى كٶرسەتەدٸ. تەجٸريبە كٶرسەتكەندەي, كەز-كەلگەن ەكونوميكالىق, ەلەۋمەتتٸك جوبا ەردايىم قوعامنىڭ جەنە بەلگٸلٸ بٸر ادامنىڭ مٷددەلەرٸن ەسكەرۋ قاجەتتٸلٸگٸمەن بٸرگە جٷرەدٸ».
كونفەرەنتسييانى قر ادام قۇقىقتارى جٶنٸندەگٸ ۋەكٸل كەڭسەسٸ, قر پرەزيدەنتٸ جانىنداعى ادام قۇقىقتارى جٶنٸندەگٸ كوميسسييا, قر سىرتقى ٸستەر مينيسترلٸگٸ, قازاقستانداعى كٶشٸ-قون جٶنٸندەگٸ حالىقارالىق ۇيىم جەنە بٸرٸككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ دامۋ باعدارلاماسى (بۇۇدب), سونداي-اق ەۋروپاداعى قاۋٸپسٸزدٸك جەنە ىنتىماقتاستىق ۇيىمى (ەقىۇ) ۇيىمداستىردى.
فورۋم اياسىندا 3 نەگٸزگٸ سەسسييا ٶتتٸ:
- ادام قۇقىقتارى سالاسىنداعى حالىقارالىق ستاندارتتاردى ۇلتتىق زاڭناماعا ەنگٸزۋ تەجٸريبەسٸ;
- ەدٸل سوت ٸسٸن جٷرگٸزۋ جەنە سوت تٶرەلٸگٸنە قول جەتكٸزۋ قۇقىعىن ٸسكە اسىرۋ;
- پاريج قاعيداتتارى كونتەكستٸندە قۇقىق قورعاۋ ينستيتۋتتارىن ينستيتۋتسيونالدىق دامىتۋ جەنە نىعايتۋ.
