ال رەسەيلٸك ماسس-مەديا مەسكەۋ مەن اقوردانىڭ سىيلاستىعىنا سىزات تٷستٸ دەپ توپشىلايدى.
مەسەلەن, «نوۆايا گازەتا» قازاقستان بيلٸگٸ ۋكرايناعا قاتىستى پوزيتسيياسىن ەلدەقاشان ايقىنداپ العانىن ايتادى.
«توقاەۆ كيەۆكە ەسكەر تٶككەن پۋتيندٸ قولدامايتىنىن شىم-شىمداپ ايتا باستادى. قازاق بيلٸگٸ كرەمل كٶسەمٸنٸڭ ەرەكەتٸنەن تٸكسٸنٸپ قالدى», – دەپ جازادى باسىلىم.
26 اقپاندا الماتىدا ەكٸ بٸردەي ميتينگ ٶتكەن. بۇلاردىڭ العاشقىسى ەكولوگييا مەسەلەسٸمەن بايلانىستى بولسا, كەيٸنگٸسٸ تٸكەلەي رەسەي اگرەسسيياسىنا ارنالدى.
ەرەۋٸلدەتكەن 200-گە تارتا ادام الماتىنىڭ قاق ورتاسىنداعى ۋكراين اقىنى تاراس شەۆچەنكونىڭ ەسكەرتكٸشٸنە بارىپ, گٷل شوعىن قويعان. سول ارادان ارىز-شاعىمىن ايتىپ, پۋتيننٸڭ استامشىل ساياساتىنا قارسىلىق بٸلدٸرگەن.
رەسەيلٸك باسىلىمدار وسى ميتينگٸدەگٸ پوليتسەيلەردٸڭ ەرەكەتٸنە نازار اۋدارىپتى.
«ەدەتتە الاڭعا شىققان ادامدى سٷيرەلەي جٶنەلەتٸن پوليتسەيلەر بۇل جولى ەشكٸمگە سوقتىقپادى, جاعدايدى سىرتتان باقىلاپ تۇردى. قازاق بيلٸگٸ وسى ارقىلى ٶز پوزيتسيياسىن بٸلدٸردٸ», – دەيدٸ «نوۆايا گازەتا».
...
قازاقستان ۋكرايناداعى احۋالعا قاتىستى ۇستانىمىن اشىپ ايتپاسا دا, سوعىسقۇمار كرەمل كٶسەمٸنٸڭ سوڭىنان ٸلەسپەيتٸنٸن اڭعارتقان ەدٸ.
اقش-تىڭ NBC ارناسى اقورداداعى اتىن اتاماۋدى ٶتٸنگەن دەرەككٶزگە سٸلتەپ, قازاق بيلٸگٸنٸڭ «دنر» مەن «لنر-دٸ» مويىندامايتىنىن, بۇدان بٶلەك ۋكرايناعا ەسكەر جٶنەلتۋدەن ٷزٸلدٸ-كەسٸلدٸ باس تارتقانىن حابارلاعان.
باتىس باسىلىمدارىنىڭ مەلٸم ەتكەنٸندەي, استاناعا ارنايىلاپ كەلگەن پرەمەر ميشۋستين توقاەۆپەن ەكەۋارا ەڭگٸمەدە قازاقستان پرەزيدەنتٸنە كرەمل باسشىسىنىڭ «بۇيىمتايىن» جەتكٸزگەن. قازاق بيلٸگٸ وداقتاسىنىڭ ۇسىنىسىن قابىل الماي, ميشۋستيندٸ كەرٸ قايتارعان.
«توقاەۆ رەسەي پرەزيدەنتٸنٸڭ الدىندا ٶزٸن جايسىزداۋ سەزٸنەدٸ. ول وسى كومپلەكستەن ارىلعىسى كەلەدٸ. قاڭتارداعى دٷربەلەڭدە ونىڭ ورىنتاعى شاتقاياقتاي جازدادى. وعان ودكب ەسكەرٸ قول ۇشىن سوزدى. بۇل نەگٸزٸنەن رەسەي كونتينگەنتٸ ەدٸ.
اقوردا ۋكراينادان جىرىلىپ شىققان ەكٸ وبلىستى مويىنداماسا, وداقتاسى بۇرتيىپ قالادى. مويىنداعان جاعدايدا قازاق بيلٸگٸن بۇدان زورعى اۋىرتپالىقتار كٷتٸپ تۇر.
وسى كٷنگە دەيٸن ەشكٸممەن بەت جىرتىسپاي, بەيتاراپ پوزيتسييا ۇستانىپ كەلگەن قازاقستان ەكٸۇداي كٷيدە. وتىز جىل بويى باتىس پەن رەسەيدٸڭ كٶڭٸلٸن تاۋىپ, تەپە-تەڭدٸك ساقتاعان اقوردا كرەملدٸڭ سٶزٸن سٶيلەسە سويقان سانكتسيياعا ۇشىرارىن سەزٸپ وتىر. قازاقستاننىڭ سانكتسيياعا قارسى يممۋنيتەتٸ جوق.
ونىڭ ٷستٸنە دە سايلاۋ ناۋقانى دا تاقاپ تۇر. پرەزيدەنت سايلاۋى 2024 جىلعا بەلگٸلەنگەن, بٸراق قازاقستاننىڭ تەجٸريبەسٸندە بۇل ناۋقان ەشقاشان ٶز مەرزٸمٸندە ٶتٸپ كٶرگەن جوق. توقاەۆتىڭ رەفورمالارىن تەزدەتٸپ ٸسكە اسىرۋ ٷشٸن سايلاۋدىڭ ۋاقىتىنان بۇرىن ٶتۋٸ دە عاجاپ ەمەس. رەسەيدٸڭ سويىلىن سوعۋ سايلاۋعا تٷسەتٸن كانديداتتى ۇپايدان ايىرارىن ۇمىتپاۋ قاجەت. ەسٸرەسە, قازاقتٸلدٸ سەگمەنت رەسەيشٸل, پۋتينشٸل ساياساتقا جان-تەنٸمەن قارسى», – دەيدٸ «نوۆايا گازەتا».
...
رەسەيلٸك باسىلىمداردىڭ پايىمداۋىنشا سىرت كٶزگە سىر الدىرماعانمەن, قازاق بيلٸگٸ كرەملدٸڭ سۇعاناق ساياساتىن قولدامايدى. الماتىداعى رەسەي اگرەسسيياسىنا قارسى ميتينگٸدە بٸردە-بٸر بەلسەندٸنٸڭ قۇرىقتالماۋى سونىڭ دەلەلٸ.
سوڭعى كەزدەرٸ توقاەۆ تا تٷنەۋكٷنگٸ دٷربەلەڭدٸ توقتاتۋعا اتسالىسقان تاراپتاردىڭ تٸزٸمٸن كەڭەيتۋدە. قازاقستان پرەزيدەنتٸ ارمەنييا باسشىسى پاشينيانعا قوڭىراۋ سوعىپ, الاساپىران شاقتا قول ۇشىن سوزعانى ٷشٸن العىس ايتقان.
«ودكب? قازاقستانعا ەسكەر جٸبەرۋگە پاشينياننىڭ پەرمەنٸ جەتپەس ەدٸ. بۇل تٸكەلەي پۋتيننٸڭ قاراۋىنداعى مەسەلە-تٸن.
ارمەنييا باسشىسىنا العىس ايتقان اقوردا وسى ارقىلى «توقاەۆ پۋتينگە قارىزدار...» دەگەن گۋ-گۋ ەڭگٸمەگە نٷكتە قويدى. قاڭتار وقيعاسىنىڭ اپتىعىن باسۋعا جالعىز رەسەي ەمەس, ٶزگە دە وداقتاستار اتسالىسقانىن ەسكە سالدى.
«قازاقستان ەشكٸمگە بەرەشەك ەمەس. بٸزگە رەسەي عانا ەمەس, كٷللٸ وداق ەلدەرٸ كٶمەكتەستٸ. مٸندەتسٸمەڭدەر...» دەگەندٸ مەڭزەدٸ», – دەيدٸ رەسەيلٸك باسىلىمدار.
«نوۆايا گازەتانىڭ» جازعانىنداي «دنر» مەن «لنر-دى» مويىنداۋدان باس تارتقان قازاقستاننىڭ پوزيتسيياسى اقوردانىڭ سىرتقا ساياساتتا دەربەس شەشٸم قابىلدايتىنىن دەلەلدەپ تۇر.
توقاەۆتىڭ ۇستانىمىن تارقاتىپ جەتكٸزگەن سىرتقى ٸستەر مينيسترٸ مۇحتار تٸلەۋبەردٸنٸڭ مەلٸمدەمەسٸ اتىشۋلى مارگاريتا سيمونياننىڭ نازارىنان تىس قالماعان.
«جاساعان جاقسىلىقتىڭ پارقىنا جەتپەسٸنە, بۇلاردى نەسٸنە قۇتقاردىق» دەپ جازعان بولاتىن كرەمل پروپاگانديسٸ.
...
«نوۆايا گازەتامەن» پٸكٸرلەسكەن اقورداعا جاقىن دەرەككٶز قازاق بيلٸگٸنٸڭ سوعىسقۇمار پۋتيندٸ ٸشتەي قارعاپ-سٸلەپ جٷرگەنٸن ايتقان. بٸرقاتار كرەمل يدەولوگتارىنىڭ قازاقستاننىڭ سولتٷستٸگٸنە سۇقتانۋى دا وداقتاستار اراسىنداعى سەنٸم مەن سىيلاستىققا سىزات تٷسٸرگەن. قازاق بيلٸگٸ مەسكەۋدٸڭ ساياساتىنا سەزٸكپەن قارايدى. رەسەي وككۋپانتتارى ۋكرايناعا باسىپ كٸرگەلٸ بۇل كٷدٸك كٷشەيە تٷسكەن.
رەسەيدٸڭ باسقىنشىلىعىن قازاق قوعامى دا قۇپتامايدى. قازاقتٸلدٸ اۋديتورييا ۋكرايناعا كٶمەك كٶرسەتۋدٸڭ امال-تەسٸلدەرٸن ٸزدەستٸرۋدە. قوعام بەلسەندٸسٸ ارمان شوراەۆ قازاقستاندا قالىپ قويعان ۋكراين ازاماتتارىن تەگٸن جاتىن ورىنمەن قامتاماسىز ەتەتٸنٸن مەلٸم ەتكەن. كيەۆكە گۋمانيتارلىق كٶمەك كٶرسەتۋ ماقساتىندا باس بٸرٸكتٸرگەن بەلسەندٸلەر قازٸر جىلۋ جيناپ جاتىر.
«قازاقتٸلدٸ اۋديتورييا رەسەي اگرەسسييانىڭ ۋكراينامەن شەكتەلمەسٸن سەزەدٸ. كيەۆتٸڭ پۋتينگە قارسى كٷرەسٸ, شىن مەنٸندە قازاقستانعا دا قاتىستى. ازاتتىق ٷشٸن ارپالىسىپ جاتقان ۋكراين حالقى قازاقتاردى دا جۇمىلدىرىپ جاتىر.
الداعى ۋاقىتتا قازاقستان مەن قىرعىزستان اۋماعىندا رەسەي ساياساتىن قولمايتىندارعا قارسى اقپاراتتىق ناۋقان باستالۋى مٷمكٸن», – دەپ ەسكەرتٸپتٸ «نوۆايا گازەتا».
...
قازاقستان رەسەي مەن ۋكراينا اراسىنداعى قاقتىعىستى رەتتەۋدە ارااعايىن بولۋعا دايىن. قازاقستان پرەزيدەنتٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ 1 ناۋرىز "نۇر وتان" سەزٸندە وسىلاي دەپ مەلٸمدەگەن.
توقاەۆ رەسەيدٸڭ ەرەكەتٸن باسقىنشىلىق دەپ اتاۋدان باس تارتقان.
رەسەي ۋكرايناعا باسىپ كٸرگەلٸ بەرٸ كٶرشٸ ەلدەردەگٸ جاعدايعا العاش رەت پٸكٸرٸن ايتقان توقاەۆ:
"مينسك كەلٸسٸمٸ قاعاز جٷزٸندە قالدى. ونىڭ سوڭى ۋكراينا اۋماعىنداعى ەسكەري قيمىلعا سوقتىردى. گەوساياسي جاعداي بۇرىن-سوڭدى بولماعان دەرەجەدە ۋشىقتى.
ٶكٸنٸشكە قاراي, قازٸر بۇل تەندەنتسييانىڭ قايتىمسىزدىعى تۋرالى ايتۋ ورىندى. سول سەبەپتٸ بٸز ەكٸ مەملەكەتتٸ (رەسەي مەن ۋكراينا - رەد.) كەلٸسسٶز ارقىلى ٶزارا تٸل تابىسۋعا, كەلٸسٸمگە كەلۋگە شاقىرامىز. باسقا جول جوق. جاقسى داۋدان ناشار بەيبٸتشٸلٸك ارتىق. بەيبٸتشٸلٸكسٸز دامۋ جوق. قازاقستان ٶز تارابىنان كٶمەكتەسۋگە, قاجەت بولسا ارااعايىن بولۋعا دايىن" دەگەن ەدٸ.
ەزٸرلەگەن, دۋمان بىقاي
