الايدا انتاليا كٶپشٸلٸك ويلاعانداي تەك قانا تەڭٸز بەن جاعالاۋ, سۋعا شومىلۋ ەمەس, ول سونىمەن بٸرگە تەرەڭ تاريح ورداسى.
انتاليادان 70 شاقىرىم جەردە ەجەلگٸ سيدە قالاسى جاتىر. قالا ب.ز.د Vٸٸ عاسىردا سالىنعان. ەجەلگٸ گرەك قالاسىندا ٶنەر مەن عىلىم, مەدەنيەت كەڭٸنەن ەتەك جايىپ, ٶركەندەگەن. ەسكەندٸر زۇلقارنايىن دەۋٸرٸن باستاپ كەشٸپ, ريم يمپەريياسىنىڭ قول استىنا ٶتكەن زامانداردى كٶرگەن كٶنە قالا, بٷگٸندە جىل سايىن ميلليونداعان تۋريست قابىلدايتىن ورتالىققا اينالعان. قالا اپوللون حارامىنىڭ كٶرٸنٸستەرٸ ەلٸ ساقتالىپ تۇر. تۋريستەر ول جەرگە كەلٸپ, سۋرەتكە تٷسكەندٸ ۇناتادى. ال قالانىڭ جاعاجايى شومىلۋ جەنە كەمەمەن قىدىرۋ ماقساتىندا ىڭعايلى ەتٸپ جاسالعان. قالانىڭ جانىندا ريم تەاترىنىڭ قيراندىلارىن كٶرۋگە بولادى. سيدە سان سوعىستى باستان كەشٸپ, تالاي تابيعي اپاتتىڭ سوققىسىنا تاپ بولعان. سوعان قاراماستان ەكٸ مىڭ جىلدان استام تاريحى بار قالانىڭ كەلبەتٸ ەلٸ تولىق جويىلماعان.
انتاليادان 35 شاقىرىم جەردە كٶرسە كٶز تويمايتىن ەيگٸلٸ اسپەندوس قالاسى جاتىر. اسپەندوس تەاترى جايلى سٸز بەلكٸم ەستٸگەن دە شىعارسىز. اڭىز بويىنشا قالانى تروياندىق سوعىستان كەيٸن پوليپەتۋس قالاعان. تەڭٸزدەن شابۋىلداۋدى بولدىرماۋ ٷشٸن قالا تەڭٸز جاعالاۋىنان 16 شاقىرىم قاشىقتىقتا سالىندى. ول ليكييانىڭ, پەرسييانىڭ, افينى تەڭٸز وداعىنىڭ قۇرامىنا كٸرگەن ەدٸ.
بٸزدٸڭ دەۋٸرٸمٸزگە دەيٸنگٸ 333 ج. پارسىلاردان الەكساندر ماكەدونسكييگە ٶتتٸ. سودان كەيٸن قالانى سەلەۆكيدتەر باسقاردى. ريم كەزەڭٸندە قالا ٶزٸنٸڭ ەڭ جوعارى ٶركەندەۋٸنە جەتتٸ جەنە پامفيلييانىڭ 3 ٸرٸ قالالارىنىڭ قاتارىنا كٸردٸ. جاقسى كليمات پەن ىڭعايلى ورنالاسۋ قالانىڭ قارقىندى دامۋىنا جەنە ونىڭ ٸرٸ ساۋدا ورتالىقتارىنىڭ بٸرٸنە اينالۋىنا ىقپال ەتتٸ. ەۆريمەدون ٶزەنٸنٸڭ جاعاسىندا پورت قۇرىلدى, جاقىن ماڭدا زەيتٷن باقتارى مەن جٷزٸمدٸكتەر جاسالدى. ەيگٸلٸ پورت پەن ساۋدا قالاسى استىق, زەرگەرلٸك بۇيىمدار, شاراپ جەنە جىلقىلارمەن اينالىستى. قالا ٶزٸنٸڭ كٷمٸس مونەتاسىن شىعاردى. كەلەسٸ عاسىرلاردا, ۆيزانتييا يمپەريياسى كەزٸندە قالا قۇلدىراۋعا ۇشىرادى. VII عاسىردا قالاعا اراب شاپقىنشىلىعى كٷيرەتە سوققى بەردٸ. حٸٸٸ عاسىردىڭ باسىندا قالانى سەلجۇقتار جاۋلاپ الدى, كەيٸنٸرەك قالا ٶزٸنٸڭ قۇلدىراۋىن باستان كەشٸپ, تاريح قويناۋىنا كەتتٸ.
انتاليادان 12 شاقىرىم جەردە تاعى بٸر كٶنە قالا پەرگە جاتىر. پەرگە قالاسىندا قازبا جۇمىستارى ەلٸ كٷنگە دەيٸن جٷرۋدە, سوندىقتان تٷرلٸ تاريحي اشىلۋلار اپتا سايىن جارييالانىپ تۇاردى. پەرگە قالاسىندا ٶركەندەۋ دەۋٸرٸندە 20 مىڭنان استام ادام تۇرىپ, قالانىڭ ٶز تەاترى, ستاديونى مەن بازارى, زەيتٷن باعى مەن ساربازدار كازارماسى, عيباداتحاناسى بولعان. قالانىڭ جويىلىپ كەتۋٸنە تابيعي فاكتور ەسەر ەتكەن. الاپات جەر سٸلكٸنٸسٸ پەرگەنٸ تاريحتىڭ بٸر عاجايىبىنا اينالدىرىپ جٸبەردٸ.
انتالياعا بارا قالساڭىز, سۋعا شومىلۋمەن قاتار, تاريحپەن سۋسىنداۋدى دا ۇمىتپاڭىز.
اسحات قاسەنعالي
