قازاقستاننىڭ مينوريتارلىق اكتسيونەرلەر قاۋىمداستىعىنىڭ (QAMS-تىڭ) اتقارۋشى ديرەكتورى دانييار تەمٸرباەۆ بازالىق مٶلشەرلەمەنٸ تٶمەندەتەيٸك دەپ جٷرگەندەرگە ساۋاتتى تٷردە جاۋاپ قاتتى. ول "ەردوعانوميكانىڭ" كەسٸرٸنەن تٷركييانىڭ بٷگٸن قانداي كٷيگە تٷسكەنٸن ايتىپ, ٷكٸمەتكە "حالىق ەكونوميستەرٸ سىماقتاردىڭ" جەتەگٸندە كەتپەۋدٸ ەسكەرتتٸ, دەپ جازادى Dalanews.kz.
"كٷنٸ كەشە رەسەي ورتالىق بانك باسشىسى ەسكەري ادامشا كەسٸپ ايتتى. ەگەر اقشا-نەسيە ساياساتىن جۇمسارتساق, "ينفلياتسييا الدىندا كاپيتۋلياتسييا" بولادى, - دەدٸ. ياعني, باستى مٶلشەرلەمەنٸ تٶمەندەتكەن جاعدايدا (قازٸر ولاردا - 21%, قازاقستاندا - 15.25%). ەلۆيرا نابيۋللينا نە ايتاتىنىن جاقسى بٸلەتٸن ادام. رەسەيدە دە بۇل رەتتە تٷرلٸ ۇسىنىستار ايتىلىپ جاتادى. مەسەلەن, ينفلياتسييالىق تارگەتتەۋدەن بٸر جولا باس تارتايىق (ينفلياتسييامەن كٷرەسۋ) دەگەندەي. "ستاۆكانى تٶمەندەتسەك بولدى, بيزنەستٸڭ قاعاناعى قارىق, ساعاناعى سارىق بولادى", - دەيدٸ پوپۋليستەر باياعى. رەسەيدٸڭ ورتالىق بانكٸنە اۋىق-اۋىق بارلىق تاراپتان وسىنداي قىسىم جاسالىپ تۇرادى. بٸراق نابيۋللينا حانىمعا, بٸزدٸڭ ۇلتتىق بانك باسشىسى تيمۋر سٷلەيمەنوۆكە قاراعاندا, ٶز ۇستانامىن (سولاي بولۋى دا كەرەك) قورعاۋ ەلدەقايدا وڭاي. ياعني, ول كٸسٸ ٶز دەگەنٸنەن قايتپايدى. نەگە بۇلاي? جالپى, ەلۆيرا نابيۋللينانىڭ بۇل لاۋازىمعا كەلگەنٸنە 11 جىلدان استام ۋاقىت بولىپتى (2013 جىلدىڭ ماۋسىمىنان باستاپ). ەرٸ پرەزيدەنتٸنٸڭ تولىقتاي قولداۋىنا, سەنٸمٸنە يە. ال بٸزدٸكٸلەر شە? نابيۋللينا ٶز لاۋازىمىندا وتىرعان مەرزٸمدە قازاقستاندا ۇلتتىق بانكتٸڭ بەس تٶراعاسى اۋىسىپتى. ال جيٸ-جيٸ اۋىس-تٷيٸس جاعدايىندا باسشىنىڭ تەۋەلسٸز بولۋى ەكٸتالاي", دەپ جازادى قارجىگەر Facebook-تەگٸ پاراقشاسىندا.
ونىڭ ايتۋىنشا, قارجىلىق رەتتەۋشٸ ورگاننىڭ تەۋەلسٸز بولۋى - ەلدٸڭ قارجى جٷيەسٸندەگٸ نارىقتاردىڭ وعان سەنٸم بٸلدٸرۋٸندە ماڭىزدى شارتى بولىپ تابىلادى.
"ورتالىق بانك ساياساتكەرلەردٸڭ ايداعانىنا كٶنٸپ, الدىندا قۇرداي جورعالاسا (ەسٸرەسە پوپۋليستٸك ۇراندارعا), ەكونوميكانىڭ تٷبٸنە جەتكەن دەگەن سول بولادى. ەنە, تٷركييانى قاراڭىزدار, نە بولىپ جاتقانىن? ورتالىق بانك ەردوعاننىڭ قاس-قاباعىنا قاراپ, ۇزاق ۋاقىت بويى ينفلياتسييانى تٶمەندەتۋمەن كەلدٸ. تٸپتٸ, بۇل رەتتە "ەردوعانوميكا" دەگەن ساياسي تەرمين دە بار. يە, سول "ەردوعانوميكانىڭ" كەسٸرٸنەن تٷركييا ەكٸ ساننان تۇراتىن پايىزدىق ينفلياتسيياعا جەنە تٷرٸك ليراسىنىڭ وڭباي قۇلدىراۋىنا تاپ كەلدٸ. ەۋپٸرٸمدەپ جٷرٸپ, ەيتەۋٸر ەستەرٸن جيعانى دۇرىس بولدى. بٸزدٸڭ ەلٸمٸزدە دە "ەردوعانوميكا" ساياساتىنىڭ جاقتاستارى بار: ستاۆكانى تٶمەندەتەيٸك, ينفلياتسييا مەسەلەسٸمەن كەيٸنٸرەك اينالىسايىق دەيتٸندەر. بۇلاي جۇمىس جاسالمايدى, سونى دۇرىستاپ تٷسٸنٸپ الىڭىزدار. ينفلياتسييانى ەسكە العان كەزدە مۇندايدا بەرٸ كەش بولادى. قازاقستاننىڭ ەكونوميكاسىنا, قارجى سەكتورىنا ٷلكەن زالال كەلٸپ, وعان دەگەن سەنٸمنٸڭ جوعالۋى ەلٸمٸزدٸ بٸرنەشە جىلعا (مٷمكٸن ونداعان جىلدارعا) ارتقا "لاقتىرادى", دەپ سٶزٸن تولىقتارادى مامان.
ونىڭ ايتۋىنشا, باستى (بازالىق) مٶلشەرلەمە - ينفلياتسييانىڭ كٶرٸنٸسٸ.
"ەگەر بەتٸن قيسىق بولسا, ايناعا ٶكپەلەمە دەۋشٸ مە ەدٸ? ەگەر ينفلياتسييا جوعارى بولسا, وندا مٶلشەرلەمە دە سولاي بولادى. سوندىقتان بۇل ارادا بازالىق مٶلشەرلەمەمەن ەمەس, ينفلياتسييامەن كٷرەسۋ كەرەك. ەيتپەسە, تٷركييانىڭ كٷيٸن كەشەمٸز. ال ەگەر ينفلياتسييامەن كٷرەسپەسە نە بولادى? ەگەر قازاقستان ٷكٸمەتٸ "حالىق ەكونوميستەرٸ سىماقتاردىڭ" جەتەگٸنە كەتسە شە? مۇندايدا "ينفلياتسييا الدىنداعى كاپيتۋلياتسييا" دەگەن "كٶشە دەموكراتيياسى" ٸسپەتتٸ سيپاتقا يە بولادى. يە, ينفلياتسييانىڭ كەدەيلٸككە سالىنعان سالىق دەپ اتالۋى كەزدەيسوقتىق ەمەس. ودان, ەڭ الدىمەن, حالىقتىڭ ەلەۋمەتتٸك وسال توپتارى زارداپ شەگەدٸ. سوندىقتان جوعارى ينفلياتسييا ەرقاشان ەلەۋمەتتٸك نارازىلىق پەن كٷيزەلٸستٸڭ حابارشىسى بولىپ تابىلادى", دەپ سٶزٸن قورىتىندىلايدى دانييار تەمٸرباەۆ.
ايتا كەتسەك, ۇلتتىق بانك 29 قاراشادا بازالىق مٶلشەرلەمەنٸ 14,25-تەن بٸردەن 15,25%-كە دەيٸن كٶتەردٸ. مۇندايدى ٷكٸمەت مٷشەلەرٸ مەن قارجىگەرلەر قاۋىمى دا كٷتپەدٸ. كٶبٸسٸ بازالىق مٶلشەرلەمە بۇرىنعى قالپىندا قالدىرىلادى دەسسە, كەيبٸرٸ ونىڭ كٶتەرٸلەتٸنٸن بولجادى, بٸراق بٸردەن 1%-عا ەمەس.
