تاريحى تەرەڭدە جاتقان ٸرگەلٸ قارا شاڭىراق قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەملەكەتتٸك ورتالىق مۋزەيٸ قازاقتىڭ تٶل تاريحىن, مەدەنيەتٸن, سالت-دەستٷرٸن ٷنەمٸ ناسيحاتتاپ كەلەدٸ. مۋزەي قورىندا سوناۋ تاس دەۋٸرٸنەن باستاپ كٷنٸ بٷگٸنگە دەيٸن قازاقتىڭ رۋحاني جەنە ماتەريالدىق مەدەنيەتٸنەن سىر شەرتەتٸن جەدٸگەرلەر كٶپتەپ ساقتالعان.
سونىڭ ايقىن بٸر دەلەلٸ قازاقتىڭ ەنشٸلٸك ٶنەرٸن, ونىڭ قۇلاققا جاعىمدى, بويعا سٸڭٸمدٸ «اعاش اياق», «قاناپييا», «دۋداراي», «ٷش دوس», «جالعىز ارشا», «قوسبالاپان», «بالقاديشا», «بەس قاراگەر», «كٶك كٶبەلەك» جەنە ت.ب. ەندەرٸن قازاق دالاسىنان باستاپ, دٷنيەجٷزٸنە ەيگٸلٸ پاريج, ماينداعى فرانكفۋرت, مەسكەۋ ساحنالارىندا ناقىشىنا كەلتٸرە شىرقاعان اتاقتى ەنشٸ, اكتەر ەرٸ مۋزىكانت ەمٸرە قاشاۋباەۆ تارتقان دومبىرا, شابادان جەنە ٷش بٶلٸكتەن تۇراتىن ايناسى (زەركالو ترەلياج) ساقتالعان.
ەنشٸنٸڭ دومبىراسى مەن شابادانىن جارى ورازكە قاشاۋباەۆا 1947 جىلدىڭ 5 شٸلدەسٸندە مۋزەي قورىنا ٶتكٸزگەن. دومبىرا ۇزىندىعى 80 سم. ماتەريالى: اعاش. قۇراما دومبىرا. قوس ٸشەكتٸ, جەتٸ پەرنەلٸ (شاناعى مەن موينى تٷيٸسكەن جەرٸندە پەرنە ٸزٸ بولعاندىقتان, پەرنەسٸ بۇدان دا كٶپ بولۋى مٷمكٸن).
جەدٸگەردٸ ٶتكٸزگەن كەزدەگٸ قۇجاتقا جٷگٸنەتٸن بولساق, دومبىرامەن ەنشٸ 1925 جىلى پاريجدە ٶتكەن دٷنيەجٷزٸلٸك سەن ٶنەرٸ كٶرمەسٸندە, مەسكەۋ كونسەرۆاتوريياسىنىڭ زالىندا ەن شىرقاعان. ەنشٸ قايتىس بولعاننان كەيٸن دومبىرانى بٸراز ۋاقىت حالىق ەرتٸسٸ جٷسٸپبەك ەلەبەكوۆ, ەنشٸ نۇعىمان ەبٸشەۆ تارتقان.
دومبىرانىڭ ەمٸرە قاشاۋباەۆقا تيەسٸلٸ ەكەنٸن ٶنەر قايراتكەرلەرٸ قاليبەك قۋانىشباەۆ پەن سەركە قوجامقۇلوۆ راستايدى.
ال شابادان مەن اينانى ەمٸرە قاشاۋباەۆ 1925 جىلى پاريجدە بولعان دٷنيەجٷزٸلٸك سەن ٶنەرٸ كٶرمەسٸندە ٶتكەن ەتنوگرافييالىق كونتسەرتكە قاتىسۋعا بارعان كەزدە سوندا ساتىپ العان. شاباداننىڭ ٶلشەمٸ: 68 ح 37 سم. ماتەريالى: بىلعارى.
ەنشٸ ايناسىن مۋزەي قورىنا 1975 جىلدىڭ 15 تامىزىندا قىزى كٷلەش جاقىپوۆا ٶتكٸزگەن. ەدەتتە ٷش بٶلٸكتەن تۇراتىن جينالمالى اينانىڭ ەكٸ جاعىنداعى بٶلٸكتەرٸن بٸرٸكتٸرٸپ جالعاپ تۇرعان ورتا بٶلٸگٸنٸڭ كٶلەمٸ باسقالارىنان ٷلكەنٸرەك بولىپ كەلەتٸن بولسا, بۇل اينانىڭ ەرەكشەلٸگٸ ٷش بٶلٸكتٸڭ دە كٶلەمٸ بٸردەي. اينانىڭ ٶلشەمٸ: 69 ح 28 سم. ماتەريالى: مەتالل, بىلعارى, شىنى. اينا ۇقىپتى, ەرٸ جيناقى جاسالعان. ونى ٷستەل ٷستٸنە تۇرعىزىپ قويۋعا دا بولادى, سونداي-اق قابىرعاعا ٸلۋگە ىڭعايلى ەتٸپ جاسالعان ارتقى بٶلٸگٸندە ٸلگەگٸ بار. مۇنداي اينا تٷرلەرٸن ەرتٸس, اكتەرلار كٷنٸ بٷگٸنگە دەيٸن مەدەنيەت وشاقتارىنىڭ گريمەركالارىندا قولدانادى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەملەكەتتٸك ورتالىق مۋزەيٸ ۇلتتىق جەدٸگەرلەرٸمٸزدٸ كەڭٸنەن ناسيحاتتاپ وتىراتىن عىلىم مەن مەدەنيەتتٸڭ وشاعى.
تيمۋر بولسىنبەك
قازاقستان رەسپۋبليكاسى
مەملەكەتتٸك ورتالىق مۋزەيٸ
الماتى قالاسى
